I SA/Łd 502/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej na uchwałę Rady Miejskiej w Żychlinie z dnia 27 lutego 2023 r. nr LXII/313/2023, dotyczącą zasad i trybu udzielania dotacji na prace konserwatorskie przy zabytkach w ramach Rządowego Programu Odbudowy Zabytków. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości, uznając ją za sprzeczną z prawem. Kluczowe zarzuty dotyczyły wykroczenia przez Radę Miejską poza zakres upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 221 ust. 4 ustawy o finansach publicznych. Uchwała zawierała nieprecyzyjne sformułowania, naruszała zasady techniki prawodawczej, a także przepisy dotyczące vacatio legis i ogłaszania aktów prawnych. Sąd podkreślił, że organ stanowiący nie może delegować swoich kompetencji na organ wykonawczy ani wprowadzać regulacji wykraczających poza przyznane mu upoważnienie. Mimo uchylenia uchwały przez Radę po wniesieniu skargi, Sąd uznał, że nie stanowi to przeszkody do oceny jej legalności, gdyż mogła ona wywoływać skutki prawne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu upoważnienia ustawowego dla organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przy tworzeniu aktów prawa miejscowego, zwłaszcza w zakresie dotacji i zasad techniki prawodawczej.
Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały dotyczącej dotacji na prace konserwatorskie, ale zasady dotyczące wykroczenia poza upoważnienie, precyzji przepisów i vacatio legis mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (6)
Czy uchwała rady gminy określająca zasady udzielania dotacji na prace konserwatorskie przy zabytkach może wykraczać poza zakres upoważnienia ustawowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała rady gminy nie może wykraczać poza zakres upoważnienia ustawowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uchwała Rady Miejskiej w Żychlinie wykraczała poza zakres upoważnienia wynikający z art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 221 ust. 4 ustawy o finansach publicznych, regulując tryb postępowania, sposób rozliczania i kontroli dotacji, co nie było objęte upoważnieniem.
Czy uchwała prawa miejscowego może zawierać nieprecyzyjne lub sprzeczne postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy uchwały powinny być redagowane tak, aby dokładnie i w sposób zrozumiały dla adresatów wyrażały intencje prawodawcy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał na nieprecyzyjne sformułowania w uchwale, np. dotyczące wymogu posiadania udziału własnego, co narusza zasady techniki prawodawczej i utrudnia zrozumienie przepisów przez adresatów.
Czy uchwała prawa miejscowego może wejść w życie z dniem ogłoszenia, bez zachowania vacatio legis?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w uzasadnionych przypadkach, gdy ważny interes państwa tego wymaga i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Rada Miejska w Żychlinie naruszyła art. 4 ust. 2 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych, wprowadzając wejście uchwały w życie z dniem ogłoszenia bez spełnienia obligatoryjnych przesłanek (ważny interes państwa, zgodność z zasadami demokratycznego państwa prawnego). Chęć pozyskania środków z programu nie jest wystarczającym uzasadnieniem.
Czy uchwała rady gminy może delegować kompetencję do wyboru wniosków o dotacje na organ wykonawczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ stanowiący nie może upoważnić organu wykonawczego do dokonania wyboru wniosków, które zostaną zgłoszone do dofinansowania, gdyż ogranicza to jego wyłączną kompetencję.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że Rada Miejska upoważniła Burmistrza do wyboru wniosków, co narusza wyłączną kompetencję organu stanowiącego w przedmiocie udzielania dotacji. Organ wykonawczy powinien jedynie dokonywać czynności techniczno-administracyjnych.
Czy uchwała rady gminy może nakładać na wnioskodawcę obowiązek złożenia oświadczenia o niezaleganiu z płatnościami na rzecz podmiotów publicznoprawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie wymaganie wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego i zawęża krąg potencjalnych beneficjentów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że żądanie takiego oświadczenia nie znajduje uzasadnienia w przepisach i stanowi naruszenie art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, ponieważ nie jest przewidziane przez ustawę i zawęża krąg beneficjentów.
Czy uchwała rady gminy może nakładać na wnioskodawcę obowiązek złożenia oświadczenia o znajomości przepisów Kodeksu karnego dotyczących odpowiedzialności za składanie fałszywych oświadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli ustawa nie przewiduje takiego obowiązku, organ stanowiący nie może go wprowadzić w akcie prawa miejscowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nałożenie takiego obowiązku wykracza poza upoważnienie ustawowe, ponieważ ustawa o ochronie zabytków nie przewiduje możliwości żądania od wnioskodawcy oświadczenia o znajomości przepisów karnych.
Przepisy (19)
Główne
u.o.z. art. 81 § ust. 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Upoważnia organ stanowiący gminy do określenia zasad udzielania dotacji na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytku.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność aktu, jeśli narusza prawo.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Akty prawa miejscowego są podejmowane na podstawie upoważnienia ustawowego.
Konstytucja RP art. 88 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Warunkiem wejścia w życie aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie.
u.o.a.n. art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Akty normatywne wchodzą w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia, chyba że akt określa dłuższy termin.
u.o.a.n. art. 4 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
W uzasadnionych przypadkach akty mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż 14 dni, a w wyjątkowych - z dniem ogłoszenia, jeśli wymaga tego ważny interes państwa i nie stoi temu na przeszkodzie państwo prawne.
Pomocnicze
u.f.p. art. 221 § ust. 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Nie upoważnia rady gminy do określenia trybu postępowania o udzielenie dotacji, sposobu jej rozliczania i kontroli, gdy dotyczy to ochrony zabytków.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.
p.p.s.a. art. 58 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wskazuje na przesłanki odrzucenia skargi, np. brak przedmiotu zaskarżenia.
p.p.s.a. art. 161 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umorzenie postępowania w przypadku braku przedmiotu zaskarżenia w trakcie jego trwania.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna.
u.s.g. art. 93 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego po upływie terminu do stwierdzenia jej nieważności.
k.c.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.k. art. 297
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny
Odpowiedzialność karna za składanie fałszywych oświadczeń.
u.p.p.p. art. 37 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej
Dotyczy informacji o otrzymanej pomocy de minimis.
Zasady techniki prawodawczej art. § 6
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej
Przepisy powinny być redagowane jasno i zrozumiale.
Zasady techniki prawodawczej art. § 30 § ust. 1
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej
Przepisy przejściowe regulują wpływ nowej normy na stosunki powstałe pod działaniem normy dotychczasowej.
Zasady techniki prawodawczej art. § 156 § ust. 1
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej
Dopuszczalność odesłań w aktach normatywnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego. • Uchwała zawiera nieprecyzyjne i sprzeczne postanowienia. • Uchwała narusza przepisy dotyczące vacatio legis. • Uchwała narusza zasady techniki prawodawczej. • Uchwała deleguje kompetencje organu stanowiącego na organ wykonawczy. • Uchwała nakłada obowiązki nieprzewidziane przez ustawę.
Odrzucone argumenty
Wniosek o odrzucenie skargi z powodu uchylenia uchwały.
Godne uwagi sformułowania
Sąd stwierdza, że skarga Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej jest zasadna podobnie jak wszystkie zawarte w niej zarzuty są uzasadnione. • Dopuszczalności zbadania legalności zaskarżonego aktu nie wyklucza fakt, że w dacie wniesienia skargi zaskarżona uchwała już nie obowiązywała wskutek jej uchylenia... • W ocenie Sądu zaskarżona uchwała wykracza poza zakresem upoważnienia. • Uchwała rady gminy powinna określać również terminy składania wniosków o przyznanie dotacji przez potencjalnych beneficjentów dotacji, gdyż pełnią one rolę gwarancyjną. • Wybór wniosków, które zostaną skierowane do ubiegania się przez jednostkę samorządu terytorialnego o dofinansowanie na udzielenie dotacji w ramach Rządowego Programu Ochrony Zabytków, powinien dokonywać organ stanowiący, w przeciwnym wypadku wynikająca z art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami kompetencja organu stanowiącego w zakresie udzielenia dotacji staje się iluzoryczna.
Skład orzekający
Ewa Cisowska-Sakrajda
przewodniczący
Paweł Kowalski
sprawozdawca
Grzegorz Potiopa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu upoważnienia ustawowego dla organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przy tworzeniu aktów prawa miejscowego, zwłaszcza w zakresie dotacji i zasad techniki prawodawczej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały dotyczącej dotacji na prace konserwatorskie, ale zasady dotyczące wykroczenia poza upoważnienie, precyzji przepisów i vacatio legis mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie przepisów prawa miejscowego i przestrzeganie granic upoważnień ustawowych. Liczne błędy w uchwale i ich konsekwencje są pouczające dla samorządowców i prawników.
“Samorządowa uchwała o dotacjach do zabytków nieważna. Sąd wskazuje na liczne błędy prawne.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.