I SA/Łd 659/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w sprawie zwrotu podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, uznając, że polskie przepisy mogą być sprzeczne z art. 90 TWE.
Skarżąca domagała się zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowo nabytego samochodu, twierdząc, że polskie przepisy naruszają art. 90 Traktatu WE poprzez dyskryminacyjne opodatkowanie. Organy celne odmówiły zwrotu, wskazując na zgodność z prawem krajowym. WSA w Łodzi uchylił decyzje organów, uznając zasadność zarzutów skargi i potrzebę oceny zgodności polskich przepisów z prawem wspólnotowym, powołując się na orzecznictwo TSUE.
Sprawa dotyczyła skargi Z.Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego odmawiającą stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 581 zł, zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Skarżąca argumentowała, że obowiązek zapłaty podatku akcyzowego jest sprzeczny z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), który zakazuje dyskryminacyjnego opodatkowania towarów pochodzących z innych państw członkowskich. Organy celne obu instancji stały na stanowisku, że polskie przepisy o podatku akcyzowym są zgodne z prawem krajowym, a organy te nie posiadają kompetencji do oceny zgodności prawa krajowego z prawem wspólnotowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał zarzuty skargi za uzasadnione. Sąd podkreślił nadrzędność prawa wspólnotowego nad prawem krajowym w przypadku kolizji, zgodnie z art. 91 Konstytucji RP. Analizując przepisy TWE i orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (TSUE), w szczególności wyrok w sprawie C-313/05, Sąd stwierdził, że polskie przepisy o podatku akcyzowym mogą być sprzeczne z art. 90 TWE w zakresie, w jakim przewidują obowiązek zapłaty wyższej akcyzy od nabycia wewnątrzwspólnotowego niż wynosi rezydualna kwota podatku zawarta w cenie podobnych pojazdów nabywanych w kraju. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując organom ponowne rozważenie kwestii nadpłaty podatku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te mogą być sprzeczne z art. 90 TWE, jeśli kwota podatku nakładana na pojazdy używane nabyte w innym państwie członkowskim przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów zarejestrowanych w kraju.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że polskie przepisy o podatku akcyzowym mogą naruszać art. 90 TWE, ponieważ opodatkowują nabycie wewnątrzwspólnotowe używanych samochodów, podczas gdy krajowa sprzedaż używanych samochodów nie podlega akcyzie. Kluczowe jest porównanie kwoty podatku z rezydualną kwotą podatku zawartą w cenie krajowych pojazdów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (33)
Główne
Konst. RP art. 87 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja RP
Konst. RP art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja RP
Konst. RP art. 91 § ust. 2
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja RP
Konst. RP art. 91 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja RP
TWE art. 3
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
TWE art. 10
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
TWE art. 90
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
Pomocnicze
u.p.a. art. 4 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 75 § ust. 1 i 3
Ustawa o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 81 § ust. 1
Ustawa o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 82 § ust. 3
Ustawa o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 80 § ust. 1 i 2
Ustawa o podatku akcyzowym
o.p. art. 21 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 72 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 73 § § 2
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 75 § § 2 pkt 1 lit. a
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 75 § § 3
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 207 § § 1 i 2
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Konst. RP art. 90
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 91 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 91 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 91 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. art. 7 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r.
w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
TWE art. 234
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
TWE art. 25
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
TWE art. 28
Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
Dyrektywa Rady 92/12/EWG art. 3 § ust. 1 i 3
Dyrektywa Rady 92/12/EWG art. 3 § ust. 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polskie przepisy o podatku akcyzowym naruszają art. 90 TWE poprzez dyskryminacyjne opodatkowanie nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych w porównaniu do krajowej sprzedaży podobnych pojazdów. Organy podatkowe mają obowiązek stosować prawo wspólnotowe, jeśli jest ono nadrzędne wobec prawa krajowego i stwierdzono sprzeczność.
Odrzucone argumenty
Organy celne argumentowały, że polskie przepisy są zgodne z prawem krajowym i nie posiadają kompetencji do oceny zgodności z prawem wspólnotowym. Organy celne twierdziły, że samochody osobowe są wyrobami niezharmonizowanymi, a państwa członkowskie zachowały prawo do wprowadzania podatków zgodnie z własną polityką fiskalną.
Godne uwagi sformułowania
Organy celne (organy celne w odniesieniu do akcyzy) mają nie tylko prawo ale i obowiązek stosując krajowe prawo podatkowe ocenić, czy prawo to nie jest sprzeczne z przepisami TWE, mającymi charakter nadrzędny w razie wystąpienia sprzeczności. W ocenie Sądu towarem podobnym (...) do sprzedawanego na terytorium kraju używanego samochodu osobowego jest używany samochód osobowy nabyty w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Z treści powyższego wyroku [TSUE C-313/05] można wyprowadzić następujące wnioski, w zakresie mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy: - nałożenie obowiązku zapłaty podatku akcyzowego na transakcję nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych nie jest z samego założenia działaniem dyskryminacyjnym, - w cenie używanych samochodów osobowych, nabywanych w kraju, zawarta jest m.in. tzw. rezydualna kwota podatku akcyzowego...
Skład orzekający
Piotr Kiss
przewodniczący
Teresa Porczyńska
sprawozdawca
Ewa Alberciak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście opodatkowania nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych, obowiązek stosowania prawa wspólnotowego przez organy krajowe."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 2004 roku i specyfiki opodatkowania akcyzą samochodów osobowych. Konieczność uwzględnienia aktualnego orzecznictwa TSUE i zmian w przepisach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem krajowym a unijnym w obszarze podatkowym, co jest zawsze interesujące dla prawników. Pokazuje też, jak orzecznictwo TSUE wpływa na polskie prawo.
“Czy polski podatek akcyzowy od sprowadzanego auta był niezgodny z prawem UE?”
Dane finansowe
WPS: 581 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 659/06 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2007-03-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-04-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Ewa Alberciak Piotr Kiss /przewodniczący/ Teresa Porczyńska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Kiss, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.), Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant asystentka sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2007 r. sprawy ze skargi Z.Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] Nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie I SA/Łd 659/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] nr [...], Dyrektor Izby Celnej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania Z. Ś. uchylił w części dotyczącej podstawy prawnej i utrzymał w mocy w pozostałej części, decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia 12 września 2005 r. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 581,00 zł, zapłaconego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego marki Opel Corsa, rok produkcji 1991. W toku postępowania administracyjnego ustalono co następuje. W dniu 26 lipca 2004 r. Z. Ś. złożyła w siedzibie Urzędu Celnego I w Ł. deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego AKC-U samochodu marki Opel Corsa rok produkcji 1991, a następnie dokonała wpłaty kwoty 581 zł. tytułem podatku akcyzowego od zakupionego pojazdu. W dniu 28 lipca 2005 r. podatniczka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty i zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym w kwocie 581 zł. oraz korektę deklaracji AKC-U. Wskazała, że wnioskowany zwrot podatku jest należny z uwagi na sprzeczność przepisów ustawy o podatku akcyzowym z przepisami art. 90 Traktatu Wspólnot Europejskich (TWE). Decyzją z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. odmówił stwierdzenia i dokonania zwrotu nadpłaty podatku akcyzowego w wysokości 581 zł. W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 powołanej powyżej ustawy o podatku akcyzowym, opodatkowaniu akcyzą podlega min. nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa. Zgodnie z dyspozycja zawartą w art. 81 ustawy o podatku akcyzowym podmiot dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego w kraju ma obowiązek po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju. Podstawą opodatkowania w tym przypadku jest kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić za samochód zgodnie z art. 82 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym. Stawka podatku akcyzowego na wyroby akcyzowe niezharmonizowane została określona w art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym i wynosi zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 roku- 65% podstawy opodatkowania. Organ celny I instancji podniósł także, iż w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że podatniczka wykonała obowiązki wynikające z ustawy o podatku akcyzowym związane z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego marki Opel Corsa. Deklaracja uproszczona AKC-U złożona w dniu 26 lipca 2004 roku została sporządzona prawidłowo, a kwota należnego podatku akcyzowego została obliczona i zapłacona w sposób prawidłowy. Naczelnik Urzędu Celnego podkreślił, iż zgodnie z prawem wspólnotowym państwa członkowskie zachowały prawo do wprowadzania podatków na wyroby akcyzowe niezharmonizowane zgodnie z własną polityką fiskalną. Samochody osobowe są wyrobami akcyzowymi niezharmonizowanymi, zatem opodatkowanie nie jest ujednolicone i w poszczególnych państwach członkowskich są stosowane różne opłaty i podatki ich dotyczące. Podatkiem akcyzowym w Polsce są obciążone czynności ( nabycie wewnątrzwspólnotowe, sprzedaż na terenie kraju) dotyczące każdego samochodu niezarejestrowanego w kraju, niezależnie od źródła jego pochodzenia. W odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. Z. Ś. wniosła o jej uchylenie i wydanie decyzji zgodnie z wnioskiem. Podniosła, iż obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego pozostaje w sprzeczności z art. 90 TWE . Powołany przepis prawa międzynarodowego jest naruszony, gdy podatek nałożony na produkt importowany oraz podatek nałożony na podobny produkt krajowy obliczane są w różny sposób, na podstawie różnych kryteriów , które prowadzą do wyższego opodatkowania produktów importowanych. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej podstawy prawnej, a jako podstawę prawną wskazał art. 21 § 1 pkt 1 , art. 72 § 1 , art. 73 § 2, art. 75 § 2 pkt 1 lit. a, art. 75 § 3, art. 207 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku-Ordynacja podatkowa , art. 4 ust. 1 pkt 5 , art. 75 ust. 1 i 3 , art. 81 ust. 1 , art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym , § 7 ust.2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego , w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do zwrotu uiszczonego podatku. Dyrektor Izby Celnej w Ł. wskazał dodatkowo, ze podstawa prawna zaskarżonej decyzji jest niepełna i w tej części należało decyzję uchylić i orzec jak w sentencji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazując na treść art. 72 §1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa stwierdził, iż zwrot podatku uzasadniony jest wówczas, gdy mamy do czynienia z nadpłatą, przez którą należy rozumieć kwotę nadpłaconego lub nienależnie uiszczonego podatku. Taka sytuacja nie zaistniała w rozpatrywanym stanie faktycznym, gdyż kwota podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego jest w świetle powołanych przez organ I instancji przepisów prawa polskiego należna, a obowiązek jej uiszczenia wypływa z legalnie obowiązujących przepisów prawa. W kwestii niezgodności polskich przepisów podatkowych z unormowaniem art. 90 TWE oraz postanowieniami dyrektyw 92/12/EWG i 92/108/EWG , organ podniósł, iż zgodnie z prawem wspólnotowym państwa członkowskie w stosunku do wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych (a do takich należą samochody) zachowały prawo do wprowadzania i utrzymania podatków zgodnie z własną polityką fiskalną. Zasady opodatkowania tych wyrobów nie są ujednolicone i w poszczególnych państwach stosowane są różne opłaty i podatki ich dotyczące. Dyrektor podkreślił również, iż nie posiada kompetencji do oceny zgodności obowiązującego prawa z prawem wspólnotowym. Działając w oparciu o sformułowaną w art. 120 Ordynacji podatkowej zasadę praworządności zgadza się ze stroną, iż art. 91 Konstytucji RP przyznaje prymat pierwotnemu prawu wspólnotowemu nad wewnętrznym prawem polskim oraz dopuszcza bezpośrednie obowiązywanie prawa wspólnotowego w na polskim obszarze prawym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Z. Ś. zarzuciła naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 75 ust 1 i 3 oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, art. 9, art. 83, art. 87, art. 91 Konstytucji RP oraz art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Skarżąca wskazała , iż naruszenie powołanych powyżej przepisów prawa polega na dokonaniu przez organ odwoławczy błędnej wykładni prowadzącej do uznania , iż przepisy umów międzynarodowych, w szczególności postanowienia TWE zakazujące dyskryminacyjnego opodatkowania towarów pochodzących z innych państw członkowskich, nie mają w niniejszej sprawie zastosowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż nie kwestionuje , że państwa członkowskie zachowały w stosunku do wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych prawo do wprowadzania i utrzymania na nie podatków zgodnie z własną polityką fiskalną. Wykonanie tej polityki jest jednak ograniczone zobowiązaniami państw członkowskich wynikającymi z TWE, a ściślej z art. 90 tego traktatu, który stanowi o zakazie dyskryminacyjnego opodatkowania produktów innych państw członkowskich. Zdaniem skarżącej podatki wewnętrzne nakładane na produkty innych państw członkowskich powinny być takie same jak nakładane na podobne produkty krajowe. Towarem podobnym w przypadku samochodów używanych nabywanych wewnatrzwspólnotowo nie są wszystkie samochody przed pierwszą rejestracją, lecz samochody używane nabywane lokalnie. Podatek akcyzowy nakładany jest jedynie na pojazdy sprowadzane z innego państwa członkowskiego, wyłączając z tego opodatkowania produkty krajowe. Skarżąca podkreśliła, że organy podatkowe zgodnie z zasadą praworządności powinny ustalić jakie prawo w danym przypadku jest właściwe tzn. czy zastosowanie ma norma ustawy czy norma ratyfikowanej umowy międzynarodowej. W przypadku ustalenia sprzeczności ustawy z art. 90 TWE organ prowadzący postępowanie powinien zastosować przepis prawa wspólnotowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę Sąd zważył, co następuje. Zarzuty podniesione w skardze są uzasadnione. Zaskarżona decyzja narusza bowiem przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy uzależnione jest od zajęcia stanowiska w następujących kwestiach: - wzajemnego stosunku pomiędzy ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których Rzeczpospolita Polska jest jedną ze stron, a prawem wewnętrznym, w tym wypadku ustawami uchwalonymi przez Sejm RP, - możliwości samodzielnej oceny przez organy administracji czy przepisy ustawy są zgodne z normami prawa traktatowego, w tym wypadku z normami prawa wspólnotowego, a w razie stwierdzenia istniejącej niezgodności - możliwości bezpośredniego zastosowania przez organ administracji normy wspólnotowej przy jednoczesnej odmowie zastosowania przepisu ustawy, - oceny zgodności zastosowanych w sprawie przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2004 o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) z art. 90 TWE, Zasadnicze znaczenie dla określenia źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz hierarchii poszczególnych aktów normatywnych ma ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja RP. Zgodnie z treścią art. 87 ust. 1 ustawy zasadniczej źródłami prawa powszechnie obowiązującego są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a w zakresie ograniczonym przedmiotowo i terytorialnie – akty prawa miejscowego. Szczególną rangę Konstytucja przyznaje ratyfikowanym umowom międzynarodowym, które zgodnie z art. 91 ust. 1, po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowią część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane, chyba że ich stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie przesądza o nadrzędności umów międzynarodowych ratyfikowanych za zgodą wyrażoną w ustawie nad ustawami w sytuacji, gdy ustawy nie da się pogodzić z umową, a więc gdy nie jest możliwa taka interpretacja treści ustawy, która dałaby się pogodzić z postanowieniami umowy ani też nie dokonano stosownej nowelizacji ustawy. W sprawie niniejszej istotne znaczenie ma art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z jego treścią, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Polskę umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Na mocy tego przepisu Konstytucji od chwili przystąpienia Polski do Unii Europejskiej prawo traktatowe (wspólnotowe Unii) obowiązuje także na terenie naszego kraju, powinno być bezpośrednio stosowane przez organy polskiej władzy publicznej, w tym organy administracji, i ma pozycję zwierzchnią w stosunku do ustawodawstwa wewnątrzkrajowego. W dniu 16 kwietnia 2003 r. w Atenach podpisany został Traktat pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej, a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczpospolitą Polską, Republiką Słowenii i Republiką Słowacką o przystąpieniu wymienionych wyżej państw do Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864). Stosownie do art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia, stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Polska związana jest postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny, co oznacza, że normy prawa wspólnotowego od dnia 1 maja 2004 r. stały się automatycznie częścią porządku prawnego obowiązującego w Polsce, bez konieczności ich inkorporacji. Z Oświadczenia Rządowego z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie mocy obowiązującej Traktatu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. Traktat o przystąpieniu do Unii został ratyfikowany przez Prezydenta RP w dniu 23 lipca 2003 r. i wszedł w życie w dniu 1 maja 2004 r. Dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej istotne znaczenie ma fakt, że częścią polskiego porządku prawnego stały się przepisy wspomnianego wcześniej Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w skrócie TWE. Zgodnie z art. 3 TWE do realizacji celów określonych w art. 2 TWE działalność Wspólnoty obejmuje m.in.: zakaz opłat celnych i ograniczeń ilościowych pomiędzy Państwami Członkowskimi przy przywozie i wywozie towarów, jak również wszelkich innych środków o podobnym skutku, rynek wewnętrzny charakteryzujący się zniesieniem między Państwami Członkowskimi przeszkód w swobodnym przepływie towarów, osób, usług i kapitału oraz system zapewniający niezakłóconą konkurencję na rynku wewnętrznym. Stosownie do art. 10 TWE państwa członkowskie zobowiązały się do podjęcia wszelkich właściwych środków o charakterze ogólnym lub szczególnym, aby zapewnić wykonanie zobowiązań wynikających z Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz zobowiązały się do powstrzymywania od podejmowania wszelkich środków , które mogłyby zagrozić osiągnięciu celów Traktatu. Realizacja celów TWE w sferze podatkowej wyrażona został m.in. w art. 90. Z treści tego przepisu wynika, że Państwa Członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary pochodzące z innych Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe. Państwa Członkowskie nie nakładają na towary pochodzące z innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych, które mają na celu ochronę pewnych rodzajów produkcji. Z wyżej określonego przepisu wynika zatem nakaz równego traktowania przez wszystkie kraje Unii Europejskiej towarów pochodzących z jakichkolwiek państw członkowskich. Nakaz równego traktowania, a więc zakaz dyskryminacji podatkowej oznacza, że nie powinno się stosować w sferze podatkowej rożnych zasad w odniesieniu do porównywalnych sytuacji lub porównywalnych towarów. Należy mieć na uwadze, że wynikający z art. 90 TWE zakaz dyskryminacji podatkowej dotyczy zarówno dyskryminacji bezpośredniej, jak i dyskryminacji pośredniej, ukrytej – polegającej na tym, że wewnętrzne przepisy podatkowe formalnie traktują jednakowo podatników własnych i podatników z państw obcych, jednakże nie uwzględniają faktu, iż obie grupy podatników znajdują się w odmiennej sytuacji faktycznej, co w rezultacie prowadzi do odmiennych rezultatów. Norma prawna wynikająca z art. 90 TWE jest jasna i bezwarunkowa, a zatem organy podatkowe (organy celne w odniesieniu do akcyzy) mają nie tylko prawo ale i obowiązek stosując krajowe prawo podatkowe ocenić, czy prawo to nie jest sprzeczne z przepisami TWE, mającymi charakter nadrzędny w razie wystąpienia sprzeczności. Sporna kwota akcyzy zapłacona została przez skarżącą w lipcu 2004 r. na podstawie przepisów w/w ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, w brzmieniu obowiązującym w chwili powstania obowiązku podatkowego, w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu osobowego. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 tej ustawy opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlega m.in. nabycie wewnątrzwspólnotowe. Samochody osobowe są wyrobami akcyzowymi niezharmonizowanymi, bowiem zostały wymienione w art. 2 pkt 1 w zw. z zał. nr 1 poz. 59 ustawy. Podatnicy dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych są obowiązani po dokonaniu przywozu na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego oraz dokonać zapłaty akcyzy w terminie 5 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego (art. 76 ust. 1 ustawy). Akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy od samochodów osobowych są: 1) podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju, 2) importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego (art. 80 ust. 1 i 2 ustawy). Podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju , zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, są obowiązane po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną i dokonać zapłaty podatku (art. 81 ust. 1). Z powyższych przepisów wynika, że akcyzie podlegają zarówno samochody osobowe nowe, jak i używane sprzedawane na terenie kraju, importowane oraz nabyte na terytorium innego państwa członkowskiego. Warte podkreślenia jest jednak to, że akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, przy czym w sytuacji krajowej sprzedaży samochodów podatnikami są tylko te podmioty, które dokonują sprzedaży samochodów przed pierwszą ich rejestracją na terenie kraju. Oznacza to, że krajowa sprzedaż samochodów używanych nie podlega akcyzie, gdyż jej przedmiotem są samochody już wcześniej raz zarejestrowane, natomiast nabycie używanego samochodu w innym państwie wspólnoty (nabycie wewnątrzwspólnotowe) podlega akcyzie, gdyż przedmiotem nabycia są pojazdy niezarejestrowane w Polsce. W ocenie Sądu towarem podobnym (wyrażony w art. 90 TWE zakaz dyskryminacyjnego traktowania towarów pochodzących z innych państw członkowskich dotyczy właśnie towarów podobnych, czyli porównywalnych) do sprzedawanego na terytorium kraju używanego samochodu osobowego jest używany samochód osobowy nabyty w innym państwie członkowski Unii Europejskiej. Te dwie kategorie produktów są najbardziej do siebie zbliżone zarówno dlatego, że dotyczą samochodów już wcześniej eksploatowanych, a więc częściowo zużytych, jak i dlatego, że każdy podmiot (zagraniczny i polski) sprzedający samochód używany uwzględnia w cenie zbycia zapłacony wcześniej przez siebie podatek akcyzowy. Ocena, czy i ewentualnie w jakim zakresie przepisy prawa krajowego - w/w ustawy o podatku akcyzowym - są sprzeczne z prawem unijnym, a w tym wypadku z art. 90 TWE, uzależniona jest w znacznym stopniu od wykładni prawa wspólnotowego. Zgodnie z art. 234 TWE w sprawie wykładni Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską właściwy jest Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. W analogicznej sprawie Trybunał ten dokonał na wniosek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wykładni art. 25, art. 28 i art. 90 Traktatu oraz art. 3 ust. 1 i 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz.U. L 76, str. 1). W związku z powyższym przy rozstrzyganiu sprawy niniejszej należy uwzględnić treść wyroku Trybunału z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. C-313/05. Wyrokiem powyższym Trybunał orzekł, co następuje: 1) Podatek akcyzowy, taki jak ustanowiony w Polsce ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE. 2) Artykuł 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma taki skutek. 3) Artykuł 28 TWE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak przewidziana w art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, a art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli sporne uregulowanie można interpretować w ten sposób, że deklarację tę należy złożyć z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Z treści powyższego wyroku można wyprowadzić następujące wnioski, w zakresie mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy: - nałożenie obowiązku zapłaty podatku akcyzowego na transakcję nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych nie jest z samego założenia działaniem dyskryminacyjnym, - w cenie używanych samochodów osobowych, nabywanych w kraju, zawarta jest m.in. tzw. rezydualna kwota podatku akcyzowego, a więc kwota podatku, która została zapłacona wcześniej przed pierwszą rejestracją samochodu w kraju i którą później uwzględnia każdy zbywca samochodu w oferowanej przez siebie cenie zbycia, - dla oceny zgodności ustawy o podatku akcyzowym z art. 90 TWE nie należy brać pod uwagę faktu, że nabycie używanego samochodu osobowego w kraju nie podlega obowiązkowi zapłaty akcyzy (bo dotyczy pojazdu już zarejestrowanego), a nabycie takiego pojazdu w inny kraju wspólnotowym i przemieszczenie go do kraju podlega obowiązkowi podatkowemu (bo dotyczy pojazdu nie zarejestrowanego), - dla oceny takiej zgodności należy uwzględniać fakt, że nabywca krajowy używanego samochodu osobowego, mimo nie podlegania obowiązkowi zapłaty akcyzy, ponosi jej ciężar ekonomiczny poprzez zapłatę rezydualnej kwoty akcyzy tkwiącej w cenie nabycia, - opodatkowanie akcyzą nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych, nie starszych niż dwuletnich, nie jest niezgodne z art. 90 TWE, bowiem kwota podatku akcyzowego, którą musi zapłacić nabywca wewnątrzwspólnotowy nie jest wyższa od rezydualnej kwoty podatku akcyzowego zawartej w cenie pojazdu używanego, nabywanego w kraju. Wynika to z faktu, że w kraju przed pierwszą rejestracją nabywane były w zasadzie samochody nowe, a więc podlegały akcyzie obliczanej według stawki najniższej, - przepisy ustawy o podatku akcyzowym i przepisy wykonawcze do tego aktu są sprzeczne z art. 90 TWE tylko w takim zakresie, w jakim przewidują obowiązek zapłaty większej akcyzy od nabycia wewnątrzwspólnotowego, niż wynosi kwota rezydualna tego podatku tkwiąca w cenie płaconej za podobny pojazd nabywany w kraju. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sądu i treść wskazanego wyroku Trybunału organ podatkowy powinien ponownie rozważyć, czy podatek akcyzowy nie został nadpłacony, a jeżeli tak, to w jakim zakresie. W związku z powyższym należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI