I SA/Łd 1612/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2007-04-03
NSApodatkoweWysokawsa
podatek akcyzowynabycie wewnątrzwspólnotowesamochód osobowyprawo unijneart. 90 TWEdyskryminacja podatkowazwrot podatkunadpłata podatkuETSWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, stwierdzając, że podatek akcyzowy od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego może być niezgodny z prawem UE, jeśli jego kwota przewyższa podatek rezydualny zawarty w cenie podobnych pojazdów krajowych.

Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Skarżący argumentował, że podatek jest niezgodny z art. 25 i 90 Traktatu UE. Organy podatkowe odmawiały stwierdzenia nadpłaty, uznając podatek za należny. Sąd uchylił decyzję, wskazując na konieczność zbadania zgodności polskiego prawa akcyzowego z art. 90 TWE, powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Skarżący podnosił zarzut niezgodności polskiego opodatkowania z przepisami Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), w szczególności z art. 25 i 90 TWE. Organy podatkowe argumentowały, że podatek akcyzowy jest należny, a przepisy krajowe nie naruszają prawa unijnego. Sąd, odwołując się do wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 stycznia 2007 r. (sygn. C-313/05), uznał, że polskie przepisy dotyczące podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych mogą być sprzeczne z art. 90 TWE, jeśli kwota podatku nakładana na pojazdy używane nabyte w innym państwie członkowskim przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów zarejestrowanych w Polsce. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując organom zbadanie tej kwestii.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, mogą być niezgodne, jeśli kwota podatku nakładana na pojazdy używane nabyte w innym państwie członkowskim przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów zarejestrowanych w Polsce.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na wykładni art. 90 TWE przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości, który stwierdził, że zakaz dyskryminacji podatkowej dotyczy sytuacji, gdy podatek nakładany na towary przywożone jest wyższy niż na podobne towary krajowe, lub gdy sposób obliczania prowadzi do dyskryminujących skutków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.p.a. art. 80 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 81 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

Pomocnicze

u.p.a. art. 4 § ust. 1 pkt.5

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 76 § ust. 1

Ustawa o podatku akcyzowym

u.p.a. art. 10 § ust. 1 pkt.2

Ustawa o podatku akcyzowym

o.p. art. 72 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 87 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 91 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność polskiego opodatkowania podatkiem akcyzowym od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego z art. 90 TWE, jeśli kwota podatku przewyższa podatek rezydualny w podobnych pojazdach krajowych.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów podatkowych o należności podatku akcyzowego i braku naruszenia prawa UE.

Godne uwagi sformułowania

podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek.

Skład orzekający

Anna Świderska

przewodniczący

Teresa Porczyńska

sprawozdawca

Ewa Cisowska-Sakrajda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście opodatkowania akcyzą nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych, zasada nadrzędności prawa UE."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opodatkowania samochodów osobowych nabywanych wewnątrzwspólnotowo, z uwzględnieniem orzecznictwa ETS.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje praktyczne zastosowanie prawa UE w polskim porządku prawnym i jego wpływ na opodatkowanie, co jest istotne dla prawników i przedsiębiorców zajmujących się handlem międzynarodowym.

Czy polski podatek akcyzowy od sprowadzanego auta narusza prawo UE? WSA analizuje sprawę.

Dane finansowe

WPS: 18 146 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 1612/06 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2007-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Świderska /przewodniczący/
Ewa Cisowska-Sakrajda
Teresa Porczyńska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Dnia 3 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Świderska, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.), Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Tomasz Naraziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz J. S. kwotę 545 (pięćset czterdzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
I SA/Łd 1612/06
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego l w Ł. z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nadpłaty i zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 18.146,00 zł, zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego przez J. S. samochodu osobowego marki Audi A6, rok produkcji 2005.
W postępowaniu administracyjnym następujący stan faktyczny.
W dniu 21 listopada 2005 r. do kancelarii Urzędu Celnego l w Ł. wpłynął wniosek strony o stwierdzenie nadpłaty i zwrot wpłaconego podatku We wniosku skarżąca podkreśliła, iż obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnatrzwspólnotowym samochodu osobowego jest niezgodny z art. 25 i art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. wydał w dniu , decyzję, w której odmówił zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego wskazanego wyżej samochodu osobowego. Organ podatkowy w wydanej decyzji uznał, w świetle obowiązujących przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym oraz ustawy Ordynacja podatkowa, iż brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądania i zwrotu wnioskodawcy podatku akcyzowego.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w Ł. wydał decyzję będącą przedmiotem skargi.
Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, iż w myśl art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę (o której stwierdzenie występuje strona) uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Podkreślił, iż w niniejszej sprawie nie istnieje nadpłacony lub nienależnie uiszczony podatek akcyzowy, gdyż kwota podatku akcyzowego zapłacona od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego jest należna, bowiem istnieje obowiązek podatkowy wynikający z art. 80 ust.1 ustawy o podatku akcyzowym.
Odnosząc się do podniesionego przez stronę zarzutu naruszenia art. 25, i 90 TWE Dyrektor Izby Celnej w Ł. podkreślił, że samochody osobowe nie są wyrobami akcyzowymi zharmonizowanymi, w związku z powyższym zasady ich opodatkowania w państwach członkowskich nie są ujednolicone, a zatem w poszczególnych państwach stosowane są różne opłaty i podatki ich dotyczące.
W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby Celnej w Ł. wskazał, iż zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym , podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, są obowiązane po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego, a także dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju. Stawki podatku akcyzowego na wyroby akcyzowe niezharmonizowane zostały określone w art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, a także na podstawie delegacji ustawowej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. nr 87, poz.825 ze zm) i nie mogą być one wyższe niż 65 % podstawy opodatkowania. W przedmiotowej sprawie zastosowano dla samochodu nabytego przed upływem dwóch lat od daty produkcji stawkę wynikającą z zał. Nr 1 poz.27 do powołanego rozporządzenia w wysokości 13,6%, czyli stawkę taką samą jak dla samochodów sprzedawanych w kraju.
Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w Ł. nie ma podstaw do stwierdzenia, iż przepisy ustawy o podatku akcyzowym oraz wydane na jej podstawie rozporządzenia są niezgodne z art. 90 TWE poprzez nakładanie na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakładane są bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. W art. 90 TWE sformułowano zakaz dyskryminacji podatkowej. Przez dyskryminację należy rozumieć stosowanie różnych zasad do porównywalnych sytuacji lub stosowanie tej samej zasady do różnych sytuacji. Z efektem dyskryminacyjnym mamy do czynienia gdy przepisy podatkowe preferując jedną kategorię podatników (np. krajowych) wobec innych skłaniają podatników do zachowań natury gospodarczej np. nabywania bądź nie nabywania określonych dóbr i usług. Organ podatkowy wskazał, że przepisy krajowe nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary pochodzące z Unii podatków wewnętrznych wyższych od tych , które obowiązują na podobne towary krajowe.
Obowiązek zapłaty akcyzy od samochodu niezarejestrowanego na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym nie jest uzależniony od źródła jego pochodzenia. Organ odwoławczy podkreślił, że zachowana została bezstronność systemu podatkowego, gdyż akcyzie podlegają wszystkie samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju.
Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie podzielił stanowiska skarżącej w zakresie niezgodności polskich przepisów dotyczących podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego z prawem Unii, zwłaszcza z art. 90 TWE. Organ podatkowy prowadzący postępowanie zgodził się natomiast z poglądem skarżącej , że w przypadku uznania, iż przepisy prawa krajowego stoją w kolizji z przepisami prawa unijnego treść art. 91 Konstytucji RP obliguje organy administracji do bezpośredniego zastosowania normy wspólnotowej przy jednoczesnej odmowie zastosowania przepisów ustawy. Wskazał jednak , iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa wspólnotowego zwłaszcza art. 90 TWE przez prawo krajowe tj. ustawę o podatku akcyzowym.
W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, strona skarżąca wniosła o jej uchylenie zarzucając naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP, art. 25 i 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności art.120 tej ustawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Uregulowania prawne odnoszące się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, dotyczące podatku akcyzowego, zawarte są w ustawie z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz.257 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 87, poz. 825 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania obowiązku podatkowego.
Sporna kwota akcyzy zapłacona została przez stronę skarżącą na podstawie przepisów w/w ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu osobowego. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt.5 tej ustawy, opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlega m.in. nabycie wewnątrzwspólnotowe. Samochody osobowe są wyrobami akcyzowymi niezharmonizowanymi, bowiem zostały wymienione w art. 2 pkt.1 w zw. z zał. nr 1 poz. 59 ustawy. Podatnicy dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych są obowiązani po dokonaniu przywozu na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego oraz dokonać zapłaty akcyzy w terminie 5 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego (art. 76 ust. 1 ustawy). Akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Podatnikami akcyzy od samochodów osobowych są:
1) podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju,
2) importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego (art. 80 ust. 1 i 2 ustawy).
Podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejestrowanych na terytorium kraju , zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, są obowiązane po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną i dokonać zapłaty podatku (art. 81 ust. 1). Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt.2 tej ustawy w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego podstawą opodatkowania jest kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić za pojazd. Stawki podatkowe odnoszące się do samochodów osobowych - nowych i używanych - zarówno sprzedawanych w kraju, jak i sprowadzanych z krajów Unii określone są procentem podstawy opodatkowania. Obniżone stawki określone zostały w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 87, poz. 825 z późn. zm.). Rozporządzenie to określa stawki podatku - dla podobnych samochodów używanych i nowych, sprzedawanych w kraju i nabywanych wewnątrzwspólnotowo. Kryterium wysokości stawek jest wiek i pojemność skokowa silnika.
W przypadku sprzedaży samochodów osobowych na terytorium kraju oraz sprowadzonych w drodze nabycia wewnątrzwspólnotowego (par. 7 ust. 2), po upływie 2 lat kalendarzowych od daty ich produkcji, do obliczenia stawki stosuje się wzór wskazany w rozporządzeniu, przy czym stawka akcyzy nie może być wyższa niż maksymalna - 65 procent.
Dla pojazdów rocznych i dwuletnich stawka wynosi 3,1% lub 13,6% podstawy opodatkowania w zależności od pojemności silnika.
Zaskarżoną decyzją odmówiono stronie skarżącej zwrotu podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego sprowadzonego przed upływem 2 lat kalendarzowych od daty produkcji. Podatek wyliczony został według stawki 13,6%.
Z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, to jest z dniem 1 maja 2004 r. częścią polskiego porządku prawnego stały się przepisy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w skrócie TWE. Ocena zgodności z prawem obciążenia strony skarżącej podatkiem wprowadzonym wyżej wymienionymi, krajowymi aktami prawnymi na samochody używane, wymaga dokonania oceny zgodności wskazanych wyżej uregulowań, z art.90 TWE. W szczególności ocena ta dotyczy art.80 ust.1 powołanej ustawy.
Dla dokonania oceny konieczne jest zajęcie stanowiska w następujących kwestiach:
- wzajemnego stosunku pomiędzy ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których Rzeczpospolita Polska jest jedną ze stron, a prawem wewnętrznym, w tym wypadku ustawami uchwalonymi przez Sejm RP,
- możliwości samodzielnej oceny przez organy administracji czy przepisy ustawy są zgodne z normami prawa traktatowego, w tym wypadku z normami prawa wspólnotowego, a w razie stwierdzenia istniejącej niezgodności - możliwości bezpośredniego zastosowania przez organ administracji normy wspólnotowej przy jednoczesnej odmowie zastosowania przepisu ustawy,
- oceny zgodności zastosowanych w sprawie przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2004 o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) z art. 90 TWE,
Zasadnicze znaczenie dla określenia źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz hierarchii poszczególnych aktów normatywnych ma ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja RP. Zgodnie z treścią art. 87 ust. 1 ustawy zasadniczej źródłami prawa powszechnie obowiązującego są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a w zakresie ograniczonym przedmiotowo i terytorialnie – akty prawa miejscowego. Szczególną rangę Konstytucja przyznaje ratyfikowanym umowom międzynarodowym, które zgodnie z art. 91 ust. 1, po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowią część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane, chyba że ich stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie przesądza o nadrzędności umów międzynarodowych ratyfikowanych za zgodą wyrażoną w ustawie nad ustawami w sytuacji, gdy ustawy nie da się pogodzić z umową, a więc gdy nie jest możliwa taka interpretacja treści ustawy, która dałaby się pogodzić z postanowieniami umowy ani też nie dokonano stosownej nowelizacji ustawy.
W sprawie niniejszej istotne znaczenie ma art. 91 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z jego treścią, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Polskę umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Na mocy tego przepisu Konstytucji od chwili przystąpienia Polski do Unii Europejskiej prawo traktatowe (wspólnotowe Unii) obowiązuje także na terenie naszego kraju, powinno być bezpośrednio stosowane przez organy polskiej władzy publicznej, w tym organy administracji, i ma pozycję zwierzchnią w stosunku do ustawodawstwa wewnątrzkrajowego.
W dniu 16 kwietnia 2003 r. w Atenach podpisany został Traktat pomiędzy Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej, a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzeczpospolitą Polską, Republiką Słowenii i Republiką Słowacką o przystąpieniu wymienionych wyżej państw do Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864). Stosownie do art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia, stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Polska związana jest postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny, co oznacza, że normy prawa wspólnotowego od dnia 1 maja 2004 r. stały się automatycznie częścią porządku prawnego obowiązującego w Polsce, bez konieczności ich inkorporacji. Z Oświadczenia Rządowego z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie mocy obowiązującej Traktatu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. Traktat o przystąpieniu do Unii został ratyfikowany przez Prezydenta RP w dniu 23 lipca 2003 r. i wszedł w życie w dniu 1 maja 2004 r.
Oczywiste zatem jest, jak już wyżej stwierdzono, że częścią polskiego porządku prawnego stały się przepisy wspomnianego wcześniej Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Zgodnie z art. 3 TWE do realizacji celów określonych w art. 2 TWE działalność Wspólnoty obejmuje m.in.: zakaz opłat celnych i ograniczeń ilościowych pomiędzy Państwami Członkowskimi przy przywozie i wywozie towarów, jak również wszelkich innych środków o podobnym skutku, rynek wewnętrzny charakteryzujący się zniesieniem między Państwami Członkowskimi przeszkód w swobodnym przepływie towarów, osób, usług i kapitału oraz system zapewniający niezakłóconą konkurencję na rynku wewnętrznym. Stosownie do art. 10 TWE państwa członkowskie zobowiązały się do podjęcia wszelkich właściwych środków o charakterze ogólnym lub szczególnym, aby zapewnić wykonanie zobowiązań wynikających z Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską oraz zobowiązały się do powstrzymywania od podejmowania wszelkich środków , które mogłyby zagrozić osiągnięciu celów Traktatu.
Realizacja celów TWE w sferze podatkowej wyrażona został m.in. w art. 90. Z treści tego przepisu wynika, że Państwa Członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary pochodzące z innych Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe. Państwa Członkowskie nie nakładają na towary pochodzące z innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych, które mają na celu ochronę pewnych rodzajów produkcji. Z wyżej określonego przepisu wynika zatem nakaz równego traktowania przez wszystkie kraje Unii Europejskiej towarów pochodzących z jakichkolwiek państw członkowskich. Nakaz równego traktowania, a więc zakaz dyskryminacji podatkowej oznacza, że nie powinno się stosować w sferze podatkowej rożnych zasad w odniesieniu do porównywalnych sytuacji lub porównywalnych towarów. Należy mieć na uwadze, że wynikający z art. 90 TWE zakaz dyskryminacji podatkowej dotyczy zarówno dyskryminacji bezpośredniej, jak i dyskryminacji pośredniej, ukrytej – polegającej na tym, że wewnętrzne przepisy podatkowe formalnie traktują jednakowo podatników własnych i podatników z państw obcych, jednakże nie uwzględniają faktu, iż obie grupy podatników znajdują się w odmiennej sytuacji faktycznej, co w rezultacie prowadzi do odmiennych rezultatów.
Norma prawna wynikająca z art. 90 TWE jest jasna i bezwarunkowa, a zatem organy podatkowe (organy celne w odniesieniu do akcyzy) mają nie tylko prawo ale i obowiązek stosując krajowe prawo podatkowe ocenić, czy prawo to nie jest sprzeczne z przepisami TWE, mającymi charakter nadrzędny w razie wystąpienia sprzeczności.
Z cyt. wyżej przepisów prawa krajowego wynika, że akcyzie podlegają zarówno samochody osobowe nowe, jak i używane sprzedawane na terenie kraju, importowane oraz nabyte na terytorium innego państwa członkowskiego, niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.
Dla pojazdów rocznych i dwuletnich, sprzedawanych w kraju i nabywanych wewnątrzwspólnotowo, stawka jest jednakowa i wynosi 3,1% lub 13,6% podstawy opodatkowania w zależności od pojemności silnika.
Oceny, czy i ewentualnie w jakim zakresie przepisy prawa krajowego - w/w ustawy o podatku akcyzowym - są sprzeczne w tym stanie faktycznym z art. 90 TWE Sąd dokonał z uwzględnieniem stanowiska zaprezentowanego w wyroku Trybunału z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. C-313/05. W wyroku tym, wydanym w analogicznej sprawie na podstawie art.234 TWE, Trybunał dokonał na wniosek Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wykładni art. 25, art. 28 i art. 90 Traktatu oraz art. 3 ust. 1 i 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz.U. L 76, str. 1).
W związku z powyższym przy rozstrzyganiu sprawy niniejszej należy uwzględnić treść wyroku Trybunału z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. C-313/05.
Wyrokiem powyższym Trybunał orzekł, co następuje:
1) Podatek akcyzowy, taki jak ustanowiony w Polsce ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE.
2) Artykuł 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. Do sądu krajowego należy zbadanie, czy uregulowanie sporne, a w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, ma taki skutek.
3) Artykuł 28 TWE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak przewidziana w art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, a art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli sporne uregulowanie można interpretować w ten sposób, że deklarację tę należy złożyć z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne są, wynikające z dokonanej przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości w trybie prejudycjalnym wykładni art.90 TWE stwierdzenia, z których wynika, że nałożenie obowiązku zapłaty podatku akcyzowego na transakcję nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych nie jest z samego założenia działaniem dyskryminacyjnym oraz, że opodatkowanie akcyzą nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych używanych w okresie dwóch lat od daty ich produkcji, nie jest niezgodne z art. 90 TWE z uwagi na fakt, że są one opodatkowane zgodnie z powołanym wyżej rozporządzeniem, podatkiem akcyzowym obliczanym według tej samej stawki co samochody nabywane na rynku krajowym.
Warunkiem jest jednak, aby zastosowanie tej samej stawki prowadziło do obciążenia równego kwocie rezydualnej podatku zawartej w wartości rynkowej podobnego pojazdu zarejestrowanego w Polsce. Należy tu mieć na uwadze, że zgodnie ze stanowiskiem Trybunały Sprawiedliwości art.90 TWE zostaje naruszony w sytuacji, gdy podatek nakładany na produkty przywożone zza granicy i podatek nakładany na podobne produkty krajowe, obliczane są w różny sposób i według innych zasad, co prowadzi, choćby tylko w niektórych przypadkach, do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego zza granicy. Zatem podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe.
Z orzecznictwa Trybunału wskazanego w analizowanym wyroku Trybunału z dnia 18 stycznia 2007 r., sygn. C-313/05 (pkt.40) wynika, że dane opodatkowanie można uznać za zgodne z art.90 WE tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że jest ono tak skonstruowane, iż wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, oraz że w związku z tym nie wywołuje ono w żadnym razie dyskryminujących skutków.
Reasumując stwierdzić należy, że przepisy ustawy o podatku akcyzowym i przepisy wykonawcze do tego aktu są sprzeczne z art. 90 TWE tylko w takim zakresie, w jakim przewidują obowiązek zapłaty większej kwoty podatku akcyzowego od nabycia wewnątrzwspólnotowego, niż wynosi kwota rezydualna tego podatku tkwiąca w cenie płaconej za podobny pojazd nabywany w kraju (por. pkt.36 analizowanego wyroku). Okoliczność ta nie została zbadana w postępowaniu podatkowym.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sądu i treść wskazanego wyroku Trybunału, organ podatkowy powinien zbadać, czy nabyty przez skarżącą w kraju członkowskim samochód, przed upływem dwóch lat od daty jego produkcji, został obciążony z tytułu podatku akcyzowego kwotą równą kwocie podatku rezydualnego zawartego w wartości rynkowej podobnych pojazdów osobowych zarejestrowanych w Polsce czy wyższą. Ustalenia dokonane w tym zakresie pozwolą na stwierdzenie, czy obciążenie podatkiem akcyzowym samochodu nabytego wewnątrzwspólnotowo przez stronę skarżącą, dokonane zostało z uwzględnieniem art.90 TWE.
W związku z powyższym Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI