I SA/Łd 116/24

I SA/Łd 116/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Cezary Koziński /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Cisowska-Sakrajda
Tomasz Furmanek
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18, art. 56 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 97 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Asesor WSA Tomasz Furmanek, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 5 grudnia 2023 r. nr 1001-IEE.7192.118.2023.2.UJ w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa — Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu R. G. kwotę 480,– (czterysta osiemdziesiąt) złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. A.M.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi postanowieniem z 5 grudnia 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna z 19 października 2023 r., o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko K. B. na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 i 2018 r., w łącznej kwocie należności głównej 758.311 zł.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał między innymi, że w toku postępowania prowadzonego w oparciu o wymienione wyżej tytuły wykonawcze, organ egzekucyjny skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Łodzi zawiadomienie z 20 lipca 2023 r. o zajęciu świadczeń K. B. z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu 25 lipca 2023 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności — 24 lipca 2023 r. W odpowiedzi na zawiadomienie ZUS poinformował, że świadczenia zobowiązanego zostały już wcześniej zajęte w toku innych postępowań egzekucyjnych, a dokonane potrącenia będą przekazywane na rachunek bankowy komornika sądowego.
K. B., pismami z 31 lipca 2023 r., zaskarżył wskazaną czynność egzekucyjną oraz wniósł o uchylenie zajęcia. Zdaniem zobowiązanego zajęcie zostało dokonane w związku z popełnieniem przestępstwa na jego szkodę, po drugie — dowody, na podstawie których zostały wydane decyzje określające zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym za lata 2017–2018, były fałszywe, po trzecie zaś — obie decyzje wymiarowe zostały przez niego zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna postanowieniem z 1 września 2023 r. oddalił skargę na czynność egzekucyjną.
W reakcji na to rozstrzygnięcie K. B. wniósł zażalenie wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu powtórzył, że decyzje, na podstawie których prowadzona jest egzekucja, zostały oparte na wadliwych dowodach, to jest na sfałszowanych fakturach oraz sfabrykowanym protokole przesłuchania podatnika. Podkreślił, że wątpliwości co do jego udziału w podrobieniu faktur w celu ich użycia za autentyczne, są nadal badane przez organy ścigania w toku wszczętego w tym celu śledztwa. Potrzeba dokładnego wyjaśnienia tych kwestii uzasadniała, zdaniem strony, zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna, postanowieniem z 19 października 2023 r., rozstrzygnął odmownie wniosek strony o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie zaistnienia jednej z przyczyn wymienionych w art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 497 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Wniosek zobowiązanego nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ wskazane przez niego przyczyny nie mieściły się w zamkniętym katalogu zawartym w przywołanym art. 56 § 1 u.p.e.a. W szczególności nie miało wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego prokuratorskie postępowanie przygotowawcze. Prowadzone przeciwko stronie postępowanie egzekucyjne toczyło się bowiem w oparciu o decyzję, która była ostateczna w administracyjnym toku instancji.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, po rozpoznaniu zażalenia na rozstrzygnięcie Naczelnika, postanowieniem z 5 grudnia 2023 r., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do braku podstaw prawnych do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor wyjaśnił, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia obowiązek podlegał wykonaniu, ponieważ nie został wstrzymany, termin wykonania obowiązku nie został odroczony, ani też spłata należności nie została rozłożona na raty. Zobowiązany nie utracił również zdolności do czynności prawnych przy braku przedstawiciela ustawowego. Ponadto nie zaistniały przypadki przewidziane w innych ustawach, które uzasadniałyby zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
K. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 5 grudnia 2023 r. W jej treści podniósł, że występuje jako świadek w sprawie, w której Prokuratura Rejonowa Łódź-Górna prowadzi dochodzenie sygn. akt [...] w zakresie podrabiania faktur VAT za lata 2017 i 2018. Powołał się dalej na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Zgierzu z 6 maja 2019 r., sygn. akt II K [..], w którym wskazany został sprawca posługujący się nieprawdziwymi danymi oraz podrobionymi podpisami skarżącego i jego pieczęciami. Skarżący wskazał również na dwa postanowienia tutejszego Sądu z 9 listopada 2023 r., wydane w sprawach I SA/Łd 568/23–569/23, w których zawieszono postępowanie sądowe. Sprawy te dotyczyły skarg na decyzje w przedmiocie wymiaru zobowiązań skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 oraz 2018 r.
W odpowiedzi na skargę organ egzekucyjny wniósł o jej oddalenie.
W toku postępowania pełnomocnik skarżącego, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wskazał, że art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. dopuszcza możliwość zawieszenia postępowania egzekucyjnego w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zdaniem pełnomocnika zawarte w art. 18 u.p.e.a. odesłanie do odpowiedniego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, pozwala na zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 k.p.a. w sytuacji, gdy wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Przepisy k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane uzupełniająco, w przypadkach gdy regulacja ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji okaże się niekompletna. Wszczęte postępowanie przygotowawcze, dotyczące w sposób bezpośredni okoliczności związanych z postępowaniem podatkowym w niniejszej sprawie, mogło więc — zdaniem pełnomocnika — prowadzić do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącemu.
Zasady na jakich zawiesza się postępowanie egzekucyjne w administracji określa art. 56 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
4) na żądanie wierzyciela;
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1–3 i 5 u.p.e.a. bądź z urzędu, bądź na wniosek wierzyciela, a na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 — wyłącznie za żądanie wierzyciela. Zobowiązany nie jest uprawniony do złożenia takiego wniosku, może jedynie przedstawić informacje świadczące o konieczności zawieszenia postępowania z urzędu, które następnie rozważy organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Zaistnienie jednej z przesłanek zawartych w art. 56 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie jednak żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Organ jest związany katalogiem przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartym w cytowanym przepisie.
W analizowanej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Przede wszystkim Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi trafnie wskazał, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi nr [...] oraz nr [...] podlegał wykonaniu, ponieważ nie został wstrzymany, termin wykonania obowiązku nie został odroczony, ani też spłata należności nie została rozłożona na raty. Skarżący nie utracił również zdolności do czynności prawnych przy braku przedstawiciela ustawowego. Z przyczyn oczywistych nie zachodziły przesłanki zawieszenia wymienione w art. 56 § 1 pkt 2 i 4 u.p.e.a.
Ponadto nie zachodził żaden z przypadków przewidzianych w innych ustawach, do których odwołuje się art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. W szczególności przepis ten nie pozwala na odwołanie się do przyczyn zawieszenia postępowania wymienionych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Pełnomocnik strony skarżącej rozumie zawarte w art. 18 u.p.e.a. odesłanie do odpowiedniego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisów k.p.a. w ten sposób, że pozwala on na zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Stanowisko to jest jednak błędne. Odpowiednie stosowanie regulacji k.p.a., o którym mowa w art. 18 u.p.e.a., oznacza, że niektóre z jego postanowień znajdą zastosowanie wprost, inne stosować należy z modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie będą miały zastosowania. Przepisy k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja u.p.e.a. okaże się niekompletna. Konsekwentnie, skoro u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w przepisach art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 k.p.a. Co prawda w treści art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. znajduje się odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zawartych w innych ustawach, jednak celem ustawodawcy było odesłanie do uregulowań szczególnych, nie zaś k.p.a. (por. wyroki NSA z 4 stycznia 2012 r., II OSK 2101/10, z 13 stycznia 2015 r., II OSK 1392/13, z 4 kwietnia 2017 r., II OSK 2075/15, z 25 maja 2023 r., II OSK 1900/20, publ: CBOSA). Innymi słowy, art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odwołuje się do przepisów innych ustaw przewidujących wprost możliwość lub obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, teza 5 do art. 18). W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że organy egzekucyjne, rozpoznając wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowania karne oraz sądowoadministracyjne, zwolnione były z obowiązku dokonywania ocen, czy wyniki tych postępowań mogły stanowić zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten nie mógł bowiem w ogóle znaleźć odpowiedniego zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym (por. P. Pietrasz [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, teza 4.3 do art. 56). Uzasadnieniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie mogło być także zawieszenie postępowań toczących się przed tutejszym Sadem w sprawach I SA/Łd 568/23–568/23. Podstawy do zawieszenia postępowania toczącego się przed sądem administracyjnym, zawarte w art. 123 i nast. p.p.s.a., nie są przepisami innych ustaw, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., nie mogą mieć zatem zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało skargę oddalić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Sąd uwzględnił przy tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r., SK 66/19 i uznał, że analiza statusu radcy prawnego oraz jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i zobowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia.
ARz.