I SA/Łd 1059/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika domagającego się stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od samochodu osobowego, uznając, że podatek został zapłacony zgodnie z obowiązującymi przepisami, a organy podatkowe nie są władne kwestionować ich zgodności z prawem UE.
Podatnik R. G. domagał się stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowo nabytego samochodu, twierdząc, że stawka podatku wynikająca z rozporządzenia Ministra Finansów jest niezgodna z art. 90 Traktatu UE. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, wskazując, że podatek został zapłacony zgodnie z obowiązującymi przepisami, a organy te nie są uprawnione do oceny zgodności prawa krajowego z prawem wspólnotowym. WSA w Łodzi oddalił skargę, podkreślając, że przedmiotem sprawy nie była zgodność przepisów z prawem UE, lecz kwestia istnienia nadpłaty w sytuacji zapłaty podatku zgodnie z obowiązującymi przepisami, które nie zostały zakwestionowane przez uprawnione organy.
Sprawa dotyczyła skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej odmawiającą stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego od wewnątrzwspólnotowo nabytego samochodu osobowego. Skarżący argumentował, że stawka podatku akcyzowego, obliczona na podstawie § 7 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 roku, jest niezgodna z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, ponieważ dyskryminuje samochody importowane w porównaniu do krajowych. Podkreślał zasadę nadrzędności prawa wspólnotowego i możliwość bezpośredniego stosowania traktatów. Organy podatkowe, zarówno I, jak i II instancji, odmówiły stwierdzenia nadpłaty. Podkreślały, że skarżący dopełnił wszystkich obowiązków podatkowych zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o podatku akcyzowym i rozporządzenia. Kluczowym argumentem organów było to, że nie są one uprawnione do oceny zgodności przepisów prawa krajowego z prawem wspólnotowym ani do kwestionowania mocy obowiązującej przepisów w stosunku do istniejących zobowiązań podatkowych. Tego typu kwestie należą do kompetencji sądów krajowych (wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE) lub Trybunału Konstytucyjnego (w przypadku niezgodności z Konstytucją). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że rzeczywistym przedmiotem sprawy nie była ocena zgodności przepisów z prawem UE, lecz kwestia istnienia nadpłaty w podatku akcyzowym. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej, nadpłata to kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W tej sprawie podatek został zapłacony zgodnie z obowiązującymi przepisami w momencie jego uiszczenia. Sąd zaznaczył, że sprzeczność prawa krajowego z prawem wspólnotowym skutkuje jedynie możliwością odmowy stosowania tych przepisów przez sądy, ale nie powoduje utraty ich mocy obowiązującej z punktu widzenia organów podatkowych i podatników w odniesieniu do już istniejących zobowiązań. Ponieważ organy podatkowe nie mogły stwierdzić, że samoobliczenie podatku dokonane przez podatnika było nieprawidłowe (bowiem było zgodne z obowiązującymi przepisami), nie mogły uznać, że podatek został zapłacony bez podstawy prawnej. W związku z tym, sąd nie był władny do stwierdzenia nadpłaty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, to nie jest przedmiotem sprawy. Przedmiotem sprawy jest kwestia istnienia nadpłaty w podatku akcyzowym, gdy podatek został zapłacony zgodnie z obowiązującymi przepisami, a organy podatkowe nie są władne oceniać zgodności tych przepisów z prawem UE.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że choć podatnik podnosił zarzut niezgodności przepisu krajowego z prawem UE, to rzeczywistym przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy zapłacony podatek stanowi nadpłatę. Podkreślono, że organy podatkowe nie mogą kwestionować mocy obowiązującej przepisów, a jedynie sądy mogą odmówić ich stosowania lub wystąpić z pytaniem prejudycjalnym do TSUE. Zapłata podatku zgodnie z obowiązującymi przepisami, nawet jeśli są one potencjalnie sprzeczne z prawem UE, nie stanowi podstawy do stwierdzenia nadpłaty, dopóki przepisy te nie zostaną uznane za niewiążące przez uprawnione organy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.p.a. art. 4 § 1 pkt 5
Ustawa o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 2 § pkt 11
Ustawa o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 75 § 1
Ustawa o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 75 § 3
Ustawa o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 80 § 1
Ustawa o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 81
Ustawa o podatku akcyzowym
u.p.a. art. 82 § 3
Ustawa o podatku akcyzowym
Dz.U. Nr 87, poz. 825 art. § 7 § pkt 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 roku w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego
Określa stawkę podatku akcyzowego dla samochodów osobowych w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego, uzależniając ją od wieku pojazdu, co skarżący uznał za dyskryminujące.
o.p. art. 72 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Definicja nadpłaty jako kwoty nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.
Pomocnicze
o.p. art. 73 § § 2 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Określa moment powstania nadpłaty w podatku akcyzowym.
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności organów władzy publicznej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącego o niezgodności § 7 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z art. 90 TWE jako podstawa do stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego. Argument skarżącego, że organy podatkowe powinny odmówić zastosowania przepisu krajowego sprzecznego z prawem UE.
Godne uwagi sformułowania
rzeczywisty przedmiot sprawy nie dotyczy określenia zobowiązania w podatku akcyzowym na podstawie przepisów sprzecznych z postanowieniami Traktatu Ustanawiającego Wspólnoty Europejskie, lecz kwestii istnienia ewentualnej nadpłaty w podatku akcyzowym w sytuacji, gdy podatnik uiścił podatek stosując się do obowiązków wynikających z przepisów sprzecznych z prawem wspólnotowym. organy podatkowe nie są władne kwestionować mocy obowiązującej przepisów prawa w stosunku do już ukształtowanych i wymagalnych zobowiązań. tylko bowiem w takim przypadku uprawnione jest twierdzenie, że podatek uiszczony przez podatnika został zapłacony bez podstawy prawnej i stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Skład orzekający
P. Janicki
przewodniczący
A. Cudak
członek
B. Klimowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stanowiska sądów administracyjnych w sprawach dotyczących nadpłaty podatku, gdy podatnik powołuje się na niezgodność przepisów krajowych z prawem UE, a organy podatkowe nie są władne oceniać tej zgodności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której podatek został zapłacony zgodnie z obowiązującymi przepisami, a spór dotyczy nadpłaty, a nie bezpośrednio zgodności przepisów z prawem UE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje ważny problem proceduralny i interpretacyjny na styku prawa krajowego i unijnego, pokazując ograniczenia kompetencji organów podatkowych i rolę sądów administracyjnych.
“Czy zapłacony podatek może być nadpłatą, jeśli przepisy są sprzeczne z prawem UE? Sąd wyjaśnia granice kompetencji organów.”
Dane finansowe
WPS: 4404 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 1059/04 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2005-02-24 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2004-11-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Arkadiusz Cudak Bogusław Klimowicz /sprawozdawca/ Paweł Janicki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Sygn. powiązane I FSK 1206/05 - Wyrok NSA z 2007-02-13 Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA P. Janicki, Sędziowie NSA: A. Cudak, B. Klimowicz (spr.), Protokolant asystent sędziego B. Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2005 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. oddala skargę Uzasadnienie W dniu 7 maja 2004 roku R. G. złożył w Urzędzie Celnym I w Ł. deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego AKC-U dotyczącą wyprodukowanego w 1996 roku, samochodu osobowego marki Opel Astra F Caravan. Obliczona przez podatnika kwota podatku akcyzowego w wysokości 4.625 złotych została zapłacona na konto Izby Celnej w Ł. w dniu 18 maja 2004 roku. W dniu 20 maja 2004 roku R. G. odebrał, wydane przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł., zaświadczenie potwierdzające zapłatę akcyzy na terytorium kraju. W tym samym dniu, to jest 20 maja 2004 roku, skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku akcyzowego w wysokości 4.404 złotych i zwrot nadpłaconego podatku wraz z odsetkami. W uzasadnieniu R. G. podniósł, iż podatek akcyzowy obliczony na podstawie § 7 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 roku w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 87, poz. 825) jest niezgodny z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnoty Europejskie (TWE) - aktu wyższego rzędu na podstawie art. 91 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Traktatu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 roku Nr 90, poz. 864). Skarżący wskazał, iż z orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości zapadłych w sprawach dotyczących opodatkowania samochodów nabywanych w innych krajach Unii Europejskiej wynika, że w przypadku samochodów używanych za podobny produkt krajowy uznaje się samochód tej samej marki, modelu, roku produkcji, o podobnym przebiegu i wyposażeniu, zarejestrowany od nowości w kraju (sprawy o sygnaturach: C-375/95, C-101/00, C-393). Podatek nałożony na samochód nabyty wewnątrzwspólnotowo nie może, w ocenie skarżącego, przewyższać kwoty podatku wliczonego w wartość podobnego samochodu krajowego. Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego w wysokości 4.404 złotych zapłaconego przez R. G. z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Opel Astra F Caravan. Organ podatkowy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 roku o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) opodatkowaniu akcyzą podlega między innymi nabycie wenątrzwpólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa. Nabycie wewnątrzwspólnotowe to przemieszczenie wyrobu akcyzowego z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju (art. 2 pkt 11 ustawy o podatku akcyzowym). Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 81 tej ustawy podmiot dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego niezarejestrowanego w kraju ma obowiązek po przywozie na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju. Podstawą opodatkowania w tym przypadku jest kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić za samochód zgodnie z art. 82 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym. Stawka podatku akcyzowego na wyroby akcyzowe niezharmonizowane została określona w art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym i wynosiła 65% podstawy opodatkowania. Na podstawie delegacji zawartej w ust. 3 wyżej wymienionego artykułu Minister Finansów określił w drodze rozporządzenia z dnia 22 kwietnia 2004 roku obniżone stawki podatku akcyzowego. W § 7 pkt 2 rozporządzenia została określona stawka podatku akcyzowego dla samochodów osobowych w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu stawka podatku akcyzowego należnego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego dokonanego przez R. G. wynosiła 65%. Zdaniem organu podatkowego bezspornym jest fakt, iż skarżący wykonał swe obowiązki związane z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego: zachowane zostały terminy, deklaracja uproszczona AKC-U sporządzona prawidłowo, jak również kwota podatku akcyzowego naliczona została w prawidłowy sposób, zgodnie z obowiązującym stanem prawnym. R. G. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wskazując że w żaden sposób nie odnosi się ona do podniesionej przez niego kwestii niezgodności § 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 roku w sprawie obniżek podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 87, poz. 825) z prawem Unii Europejskiej, które to jest prawem wyższej rangi. Zgodnie z ogłoszeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 roku (monitor Polski Nr 20, poz. 359) w sprawie stosowania Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej z dniem 1 maja 2004 roku zaczęło obowiązywać w Polsce prawo wspólnotowe. Podstawową zasada prawa wspólnotowego, ustaloną w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, jest zasada nadrzędności, która przewiduje, że prawo pierwotne oraz akty wydane na jego podstawie będą stosowane przed prawem krajowym. Do aktów prawa pierwotnego zalicza się przede wszystkimi traktaty wraz z towarzyszącymi im załącznikami i protokołami. Traktaty te nie wymagają wdrożenia do systemu krajowego, ich przepisy stosowane są bezpośrednio. Jeśli zatem element prawa krajowego jest sprzeczny z traktatami ( w tym wypadku z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską) każdy organ administracji państwowej zobowiązany jest stosować prawo wyższego rzędu. Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Podatkowy organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej, za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Potwierdził, że skarżący dopełnił obowiązku podatkowego ciążącego na nim w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego. W związku z czym w przedmiotowej sprawie nie występuje nadpłacony lub nienależnie uiszczony podatek akcyzowy. Kwota podatku zapłacona przez podatnika z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego była należna, istnieje bowiem obowiązek podatkowy wynikający z legalnie obowiązujących przepisów. Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził także, że zgodnie z prawem wspólnotowym państwa członkowskie w stosunku do wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych zachowały prawo do wprowadzania i utrzymywania na nie podatków zgodnie z prowadzoną polityką fiskalną (Dyrektywa 92/12/EWG z dnia 2 lutego 1992 roku). Samochody osobowe są wyrobami akcyzowymi niezharmonizowanymi, w związku z czym zasady ich opodatkowania nie są ujednolicone i w poszczególnych państwach stosowane są różne podatki i opłaty ich dotyczące. Natomiast zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym opodatkowaniu podlegają wszystkie samochody niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym (samochody nowe sprzedawane na terytorium kraju, importowane i nabywane wewnątrzwspólnotowo). Polskie władze nie otrzymały od Komisji Europejskiej żadnych informacji dotyczących zastrzeżeń w kwestii opodatkowania podatkiem akcyzowym samochodów osobowych. Organ podatkowy II instancji podkreślił również, iż nie do jego kompetencji należy dokonywanie oceny zgodności obowiązującego w Polsce systemu prawnego z prawem wspólnotowym. W art. 120 Ordynacji podatkowej określono zasadę praworządności, która jest konsekwencją normy konstytucyjnej zawartej w art. 7 Konstytucji RP skierowanej do organów władzy publicznej, które mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa. Ocena spójności prawa wspólnotowego z prawem krajowym nie leży w gestii Dyrektora Izby Celnej, nie w jego gestii leży także interpretacja norm zawartych w traktatach wspólnotowych, a usuwanie ewentualnych rozbieżności może nastąpić jedynie przy udziale organów odpowiedzialnych za funkcjonowanie systemu podatkowego w Polsce. Spory czy jakieś przepisy stanowią wbrew prawu europejskiemu rozstrzyga Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Natomiast bezpośrednie stosowanie Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli konstytucyjności obowiązującego ustawodawstwa przez organy powołane do stosowania prawa. Od powyższej decyzji R. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący powtórzył, iż § 7 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 roku w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego jest sprzeczny z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Swe twierdzenie poparł powołując się na wyrażony przez prof. W. C. pogląd, iż podatek akcyzowy na import używanych samochodów jest podatkiem dyskryminacyjnym, sprzecznym z art. 90 TWE, a w podobnych sprawach Europejski Trybunał Sprawiedliwości kilkakrotnie uznawał niezgodność ustawodawstwa kilku krajów unijnych z prawem wspólnotowym (Rzeczpospolita, wydanie z dnia 6 września 2004 roku). Cytując orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości skarżący podniósł, iż wystarczy zaledwie kilka przypadków, w których krajowy system nakładania podatków prowadził do wyższego opodatkowania produktów z innych krajów członkowskich, by uznać taki system za sprzeczny z art. 90 TWE. Nie jest również istotne czy Komisja Europejska wszczyna czy też nie postępowanie wyjaśniające w sprawie zgodności z prawem wspólnotowym części ustawodawstwa krajowego. W Polsce samochody osobowe o pojemności silnika do 2000 cm3 opodatkowane są podatkiem akcyzowym w wysokości 3,1 % wartości netto. Zatem kwota podatku wynosi 2.465 % sumy, jaką klient obowiązany jest zapłacić za nowy samochód. W przypadku nabytego przez skarżącego samochodu jego wartość według tabel stosowanych przez firmy ubezpieczeniowe wynosiła w maju 2004 roku 20.000 złotych. W ocenie strony skarżącej wysokość podatku, który nie byłby niezgodny z art. 90 TWE wynosiłaby 493 złote. Jednakże tabele firm ubezpieczeniowych nie uwzględniają deprecjacji wartości z tytułu wcześniejszej naprawy powypadkowej oraz usterek zauważonych i opisanych w dniu zakupu. Wobec czego jedyna właściwą kwotą, zdaniem skarżącego, wydaje się kwota wyliczona według stawki podatkowej takiej, jak dla samochodów nowych oraz ceny zakupu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł., podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo organ podatkowy II instancji podniósł, iż spory o to czy jakiś przepisy stanowią wbrew prawu europejskiemu rozstrzyga Europejski Trybunał Sprawiedliwości odpowiadając na pytania prawne zadane przez sądy krajowe. O zgodności ustaw z Konstytucją RP orzeka natomiast Trybunał Konstytucyjny. Organy podatkowe jak i sami podatnicy nie są władni do kwestionowania obowiązujących przepisów prawa w stosunku do już ukształtowanych i wymagalnych zobowiązań. Wskazał przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2002 roku (sygn. akt 7/00), w którym stwierdzono, iż "...obowiązek poszanowania i przestrzegania praw powszechnie obowiązującego ciąży na obywatelach tak długo, jak długo prawo to nie utraciło mocy obowiązującej z punktu widzenia kształtowania ich indywidualnych i konkretnych praw i obowiązków ... Odpowiednio także i organy władzy wykonawczej nie mogą odmówić stosowania i egzekwowania przepisów podatkowych przed dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego orzekającego o ich niekonstytucyjności". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny wyposażony został w funkcje kontrolne, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd ogranicza się do zbadania zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). Stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 roku o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) opodatkowaniu akcyzą podlegają między innymi nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa. Przez nabycie wewnątrzwspólnotowe ustawodawca rozumie przemieszczenie wyrobów akcyzowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 pkt 11 ustawy o podatku akcyzowym). Zgodnie z art. 2 pkt 1 wskazanej ustawy wyrobami akcyzowymi są wyroby podlegające akcyzie wymienione w Załączniku Nr 1 do ustawy. W załączniku tym pod pozycją Nr 59 wymieniono samochody osobowe. Podatnikami podatku akcyzowego są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują czynności podlegających opodatkowaniu (art. 11 ust. 1 powołanej wyżej ustawy). Akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, a podatnikami akcyzy od samochodów są importerzy i podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego (art. 80 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy o podatku akcyzowym). W przedmiotowej sprawie R. G. sprowadził używany samochód osobowy z terytorium Republiki Federalnej Niemiec na terytorium Polski. Bezspornym w sprawie jest to, że podatnik dokonał nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobu akcyzowego. Samochody osobowe są wyrobem akcyzowym niezharmonizowanym. Stawka akcyzy na takie wyroby zgodnie z art. 75 ust. 1 wynosi 65% kwoty jaką nabywca zobowiązany jest zapłacić za wyroby akcyzowe w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego. Zgodnie z art. 81 ustawy o podatku akcyzowym podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych niezarejstrowanych na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, są obowiązane po przywozie do kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego w terminie 5 dni, licząc od dnia nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz dokonać zapłaty akcyzy nie później niż z chwilą rejestracji tego pojazdu w kraju. W przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego podstawą opodatkowania jest kwota, jaką nabywca jest obowiązany zapłacić (art. 82 ust. 3 cytowanej ustawy). Skarżący dopełnił wszystkich tych formalności oraz uiścił podatek akcyzowy w wysokości 65% podstawy opodatkowania. Tymczasem w art. 75 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym dla ministra właściwego do spraw finansów publicznych ustanowiono delegację do obniżania w drodze rozporządzenia stawek akcyzy na wyroby akcyzowe niezharmonizowane oraz różnicowania ich w zależności od rodzaju wyrobu, a także do określania warunków ich stosowania. Z delegacji tej skorzystał Minister Finansów wydając w dniu 22 kwietnia 2004 roku rozporządzenie w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz.U. Nr 87, poz. 825). W § 7 pkt 2 przedmiotowego rozporządzenia postanowiono, iż w przypadku sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub ich importu, dokonywanych po upływie dwóch lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy, stosuje się stawki procentowe akcyzy obliczone jako suma stawki akcyzy dla samochodów osobowych (dla samochodów o pojemności silnika do 2000 cm3 stawka ta wynosi 3,1 %) oraz wyniku przemnożenia wieku samochodu wyrażonego w latach kalendarzowych (minus dwa lata) przez liczbę 12; przy czym tak obliczona stawka akcyzy nie może być wyższa niż stawka wskazana w art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, to jest 65%. Zdaniem skarżącego taki sposób obliczania stawki podatku akcyzowego jest dyskryminujący dla osób, które dokonują nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów osobowych, gdyż zwiększenie wysokości podatku akcyzowego w zależności od wieku samochodu dotyczy jedynie samochodów importowanych. Takie rozwiązanie jest zaś sprzeczne z zakazem dyskryminacyjnego opodatkowania zawartym w art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnoty Europejskie. Przepis ten stanowi, iż żadne Państwo Członkowskie nie może nakładać bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe; ponadto żadne Państwo Członkowskie nie może nakłada na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych, które pośrednio chronią inne produkty. Odnosząc się do tej kwestii organy podatkowe podniosły, iż nie są władne rozstrzygać co do zgodności przepisów prawa wewnętrznego z prawem wspólnotowym. Rozpoznając sprawę Sąd obowiązany był do prawidłowego określenia granic kontroli sądowej zaskarżonego rozstrzygnięcia organu podatkowego. Z tego względu na wstępie należy zaznaczyć, iż stronom postępowania umknął z pola widzenia jego rzeczywisty przedmiot. Rozpatrywana sprawa nie dotyczy określenia zobowiązania w podatku akcyzowym na podstawie przepisów sprzecznych z postanowieniami Traktatu Ustanawiającego Wspólnoty Europejskie, lecz kwestii istnienia ewentualnej nadpłaty w podatku akcyzowym w sytuacji, gdy podatnik uiścił podatek stosując się do obowiązków wynikających z przepisów sprzecznych z prawem wspólnotowym. Przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie pozostaje zatem fakt, czy podatek akcyzowy uiszczony przez R. G. jako podatnika podatku akcyzowego stanowi podatek nadpłacony. W myśl art. 72 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Świadczenie należy uznać za nienależnie uiszczone, w sytuacji, gdy podatnik dokonuje zapłaty określonej kwoty pieniężnej, mimo że nie jest do tego zobowiązany bądź gdy w chwili spełnienia świadczenia podstawa prawna do jego dokonania wprawdzie istniała, lecz po jego spełnieniu podstawa ta odpadła. W rozpatrywanej sprawie obowiązek zapłaty podatku akcyzowego wynikał z powszechnie obowiązującego przepisu. W momencie zapłaty podatku obowiązek podatkowy miał podstawę prawną na gruncie obowiązujących przepisów. Sprzeczność przepisów prawa wewnętrznego, w tym przypadku rozporządzeń Ministra Finansów, z bezpośrednio stosowanymi przepisami prawa wspólnotowego skutkuje jedynie możliwością odmowy stosowania tych przepisów przez sądy krajowe lub, w przypadku istnienia wątpliwości co do wykładni prawa Unii Europejskiej, wystosowania przez nie pytania prejudycjalnego do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Wskazać jednakże należy, iż uprawnienie to przysługuje jedynie organom władzy sądowej. Prawo takie nie przysługuje organom podatkowym, które nie są władne kwestionować mocy obowiązującej przepisów obowiązujących w stosunku do istniejących i wymagalnych zobowiązań podatkowych. Także odmowa przez Sąd zastosowania przepisów niekonstytucyjnych lub sprzecznych z prawem wspólnotowym nie powoduje, że tracą one moc obowiązującą i przestają funkcjonować w systemie prawa. Tylko bowiem w takim przypadku uprawnione jest twierdzenie, że podatek uiszczony przez podatnika został zapłacony bez podstawy prawnej i stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści art. 73 § 2 pkt 2 nadpłata w podatku akcyzowym powstaje z dniem złożenia deklaracji podatku akcyzowego. Składając deklarację podatnik dokonał samoobliczenia podatku opierając się w tym zakresie na obowiązujących w tym czasie przepisach. W dniu złożenia deklaracji przez R. G. podatek został obliczony zgodnie z kwestionowanym przez niego przepisem § 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego. Uznając, że organy podatkowe nie mają prawa kwestionować obowiązujących przepisów prawa podnieść należy, że nie mogły one stwierdzić, iż samoobliczenie podatku dokonane przez podatnika w sposób zgodny z tymi przepisami jest nieprawidłowe. Z tego względu organy podatkowe nie były uprawnione do uznania, że w chwili składania deklaracji uproszczonej w podatku akcyzowym podatnik uiścił podatek w wysokości wyższej od należnej. Jak na wstępie zaznaczono Wojewódzki Sąd Administracyjny bada jedynie zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa. Ponieważ przedmiotem badania nie była decyzja organów podatkowych w przedmiocie określenia wysokości podatku akcyzowego Sąd nie był władny dokonać kontroli ustalenia wysokości tego podatku. Przedmiotem badania była jedynie decyzja stwierdzająca, że w chwili złożenia deklaracji podatku akcyzowego istniała podstawa prawna jego uiszczenia w określonej wysokości. Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI