I SA/Bk 60/26

I SA/Bk 60/26 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2026-04-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-03-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Justyna Siemieniako /przewodniczący/
Marcin Kojło
Paweł Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 165a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2026 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 3 lutego 2026 r. nr 2001-IEW.7010.1.2026 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego z wniosku o zwrot wyegzekwowanej należności głównej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 3 lutego 2026 r. nr 2001-IEW.7010.1.2026 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego
w Hajnówce (dalej: "Naczelnik") z 26 listopada 2025 r. nr 2015- SEW.7010.46.2025 odmawiające wszczęcia postępowania podatkowego z wniosku M. P. z 17 listopada 2025 r. o zwrot wyegzekwowanej należności głównej.
Z uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego wynika, że decyzjami
z 3 października 2017 r. nr 2015-SPV.4103.11.2017.3 oraz z 29 marca 2019 r. nr 2015-SPV.4103.1.2017.36 Naczelnik określił zobowiązania podatkowe w podatku VAT za styczeń-grudzień 2012 r., styczeń, kwiecień, czerwiec 2013 r., styczeń - grudzień 2014 r., za kwiecień 2016 r. oraz decyzją z 30 marca 2018 r. nr 2015-SPV.4102.103.2018.3 w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r.
Na poczet zobowiązań wynikających z powyższych decyzji w toku postępowania egzekucyjnego wyegzekwowano kwotę należności głównej 10.292,18 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 1.833,83 zł.
Naczelnik postanowieniami z 12 września 2025 r. nr 2015-SKP.601.1.2025, nr 2015-SKP.603.2.2025 oraz z 29 września 2025 r. nr 2015-SKP.603.3.2025 na wniosek skarżącego wznowił postępowania podatkowe w przedmiocie powyższych decyzji.
Następnie 30 września 2025 r. postanowieniami nr 2015-SKP.601.1.2025, nr 2015-SKP.603.2.2025 oraz z 1 października 2025 r. nr 2015-SKP.603.3.2025 Naczelnik zawiesił wznowione postępowania podatkowe w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za ww. okresy rozliczeniowe do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez DIAS w przedmiocie stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji Naczelnika.
Skarżący pismem z 11 października 2025 r. zwrócił się do Naczelnika o zwrot wyegzekwowanych środków pieniężnych wskazując, że z treści ww. postanowień wynika, iż postępowanie podatkowe zostało "wznowione lub zawieszone" w związku z czym decyzje na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze utraciły przymiot wykonalności.
Postanowieniem z 21 października 2025 r. nr 2015-SEW.7010.40.2025 Naczelnik na podstawie art. 165a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm., dalej: "o.p.") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu środków pieniężnych wyegzekwowanych w toku postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak nadpłaty w dniu złożenia wniosku o jej zwrot. Naczelnik nie rozpatrzył zatem merytorycznie wniosku o zwrot nadpłaty, która w ocenie skarżącego, powstała na skutek bezprawnie wyegzekwowanych środków
w toku egzekucji administracyjnej.
Postanowieniem z 22 grudnia 2025 r. nr 2001-IEW.7010.2.2025 DIAS uchylił w całości ww. postanowienie Naczelnika i przekazał sprawą do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu winien merytorycznie ocenić zasadność żądanego zwrotu z wniosku z 11 października 2025 r.
W dniu 17 listopada 2025 r. skarżący ponownie złożył wniosek o zwrot wyegzekwowanej kwoty należności głównej.
Postanowieniem z 26 listopada 2025 r. nr 2015-SEW.7010.46.2025 Naczelnik, na podstawie art. 165a § 1 o.p., odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu wyegzekwowanych środków ze względu na to, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia żądanie zwrotu zawarte we wniosku skarżącego z 11 października 2025 r. nie zostało jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte.
DIAS, wbrew twierdzeniom skarżącego stwierdził, że oba wnioski, tj. z 11 października 2025 i 17 listopada 2025 r. są tożsame, dotyczą kwot pobranych w toku postępowania egzekucyjnego na poczet ostatecznych decyzji Naczelnika z 3 października 2017 r. nr 2015-SPV.4103.11.2017.3 oraz z 29 marca 2019 r. nr 2015-SPV.4103.1.2017.36. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik zasadnie nie rozpatrzył merytorycznie wniosku z 17 listopada 2025 r. o zwrot wyegzekwowanej należności głównej i postanowieniem z 26 listopada 2025 r. zgodnie z obowiązującymi przepisami, na podstawie art. 165 a § 1 o.p., odmówił wszczęcia postępowania podatkowego.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając postanowienie w całości, zarzucił naruszenie:
1) art. 165a § 1 o.p., poprzez jego bezzasadne rozszerzające zastosowanie, polegające na odmowie wszczęcia postępowania podatkowego mimo braku oczywistej przeszkody procesowej istniejącej w dacie złożenia wniosku.
2) art. 122 oraz art. 187 § 1 o.p., poprzez zaniechanie ustalenia stanu faktycznego i niewyjaśnienie, czy pobrane w toku egzekucji środki stanowią świadczenie nienależne.
3) art. 120 oraz art. 121 § 1 o.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą legalizmu i zasadą zaufania do organów podatkowych,
w szczególności przez działanie niespójne i wewnętrznie sprzeczne.
4) art. 210 § 4 o.p., poprzez sporządzenie pozornego uzasadnienia, które nie odnosi się do istoty sprawy i nie pozwala na skuteczną kontrolę sądową.
5) zasady dwuinstancyjności postępowania poprzez pozorne sprawowanie kontroli instancyjnej, polegające na zaakceptowaniu skutku procesowego sprzecznego z wcześniejszymi wiążącymi wskazaniami organu II instancji.
Mając powyższe zarzuty na względzie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia Naczelnika, zobowiązanie organu do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o zwrot wyegzekwowanej należności głównej oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postpowania sądowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Skarżący złożył replikę na odpowiedź na skargę, przedstawiając dodatkowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Decyzjami z 3 października 2017 roku oraz z 29 marca 2019 roku Naczelnik określił zobowiązania podatkowe w podatku VAT za określone miesiące Z kolei decyzją z 30 marca 2018 roku nr 2015-SPV.4102.103.2018.3 w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok. Na poczet zobowiązań wynikających z powyższych decyzji w toku postępowania egzekucyjnego wyegzekwowano kwoty należności głównej oraz odsetki. Naczelnik postanowieniami z 12 września 2025 roku nr 2015-SKP.601.1.2025, nr 2015-SKP.603.2.2025 oraz z 29 września 2025 roku nr 2015-SKP.603.3.2025 na wniosek skarżącego wznowił postępowania podatkowe w przedmiocie powyższych decyzji. Następnie 30 września 2025 roku postanowieniami nr 2015-SKP.601.1.2025, nr 2015-SKP.603.2.2025 oraz z 1 października 2025 roku nr 2015-SKP.603.3.2025 Naczelnik, zawiesił wznowione postępowania podatkowe do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Dyrektora w przedmiocie stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji Naczelnika. Pismem z 11 października 2025 roku skarżący zwrócił się o zwrot wyegzekwowanych środków wskazując, ze z treści ww. postanowień wynika, ze postępowanie podatkowe zostało "wznowione lub zawieszone" w związku z czym decyzje na podstawie których wystawiono tytuły wykonawcze utraciły przymiot wykonalności. Naczelnik postanowieniem nr 2015-SEW.7010.40.2025 z 21 października 2025 roku na podstawie art. 165a § 1 O.p. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z uwagi na brak nadpłaty w dniu złożenia wniosku o jej zwrot. Tym samym Naczelnik nie rozpatrzył merytorycznie wniosku o zwrot nadpłaty Dyrektor postanowieniem z 22 grudnia 2025 roku nr 2001-IEW.7010.2.2025 uchylił w całości ww. postanowienie Naczelnika i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor wskazał, iż organ pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu winien merytorycznie ocenie zasadność żądanego zwrotu z wniosku skarżącego z 11 października 2025 roku. Z akt sprawy wynika, ze 17 listopada 2025 roku, skarżący ponownie złożył wniosek o zwrot wyegzekwowanej kwoty należności głównej (zgodnie z pouczeniem US Bielsk Podlaski). Naczelnik postanowieniem nr 2015-SEW.7010.46.2025 z 26 listopada 2025 roku, na podstawie art. 165a § 1 0. p. odmówił wszczęcia postpowania podatkowego w sprawie zwrotu ze względu na to, ze na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, żądanie skarżącego zawarte we wniosku z 11 października 2025 roku nie zostało jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte. W myśl art. 165 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się m. in. na żądanie strony, a datą wszczęcia tego postępowania jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a. Przepis ten w § 1 stanowi, ze gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zasadnie, zdaniem Sądu zauważył, że przepis art. 165a § 1 O.p. reguluje nie tylko formę rozstrzygnięcia, ale również samą instytucję odmowy wszczęcia postępowania. Przepis ten zawiera dwie autonomiczne względem siebie przestanki odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną, 2) jeżeli z "jakichkolwiek innych przyczyn postpowanie nie może być wszczęte". Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie taka przesłanka zachodzi. Pierwotne postępowanie w sprawie zwrotu należności się jeszcze nie zakończyło, gdyż postanowieniem z 22 grudnia 2025 roku organ odwoławczy uchylił rozstrzygniecie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność merytorycznej oceny zasadności żądanego zwrotu. Zatem Naczelnik ponownie winien rozpatrzyć wniosek skarżącego z 11 października 2025 roku. Oznacza to, że składanie przez skarżącego ponownego wniosku (ponowienie go) jest dalece przedwczesne. Należy bowiem poczekać do czasu zakończenia poprzedniego postępowania w sprawie zwrotu.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia.
Marcin Kojło Justyna Siemieniako Paweł Janusz Lewkowicz