Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

I SA/BK 403/24

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

I SA/Bk 403/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-01-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski
Justyna Siemieniako /sprawozdawca/
Paweł Janusz Lewkowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 116 § 1, 2 i 4, art. 107 § 1, § 2, art. 108 § 1 i art. 109 § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1270
art. 67 ust. 1, art. 61 ust. 4 i art. 60 pkt 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1 i § 4 , art.104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 10 września 2024 r. nr 37/2024 w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za należności z tytułu podlegającemu zwrotowi dofinansowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 17 marca 2022 r. nr 3/2022 Zarząd Województwa Podlaskiego - Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Podlaskiego na lata 2007-2013 (dalej: IZ RPOWP) uchylił decyzję z dnia 11 października 2016 r. nr 30/2016 (utrzymaną w mocy decyzją 1/2017 z dnia 16 stycznia 2017 r.) i określił kwotę zobowiązania przypadającą do zwrotu od Beneficjenta - G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej "spółka") w wysokości 480.660,00 zł, wypłaconą w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2007-2013 (dalej: "RPOWP") na realizację Projektu pn. "Budowa biogazowni rolniczej o mocy 0,7 MW do docelowej 1,9 w miejscowości K. , gm. N. " na podstawie Umowy o dofinansowanie nr (...) 00 z dnia 15 maja 2014 r., zmienionej aneksem nr (...) 01 z dnia 14 września2015 r. oraz aneksem nr (...) 02 z dnia 6 kwietnia 2016 r. (dalej: Umowa o dofinansowanie), wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków do dnia zwrotu (z wyłączeniem okresu odsetkowego od dnia 7 grudnia 2021 r. do dnia doręczenia decyzji, co miało miejsce 22 marca 2022 r.).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że spółka nie zrealizowała Projektu zgodnie z założeniami i warunkami określonymi w Umowie, w związku z czym została zobowiązana do zwrotu wartości dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Niedokonanie przez Spółkę zwrotu należności w terminie zakreślonym w wezwaniu uprawniało organ do wydania decyzji na podstawie przepisu art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Następnie, mając na uwadze okoliczność, że W. R. (dalej: "skarżący"), zgodnie z informacją ujawnioną w Krajowym Rejestrze Sądowym, w dacie od 15 stycznia 2009 r. do 5 stycznia 2022 r. pełnił funkcję członka zarządu spółki G., czyli w czasie, w którym przypadał termin płatności zobowiązania z tytułu zwrotu środków dofinansowania, organ - IZ RPOWP w dniu 11 marca 2024 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia solidarnej odpowiedzialności skarżącego (razem z B. M. i S. K.- członkami Zarządu spółki G. oraz G. Sp. z o.o.) jako osoby trzeciej za zaległość spółki G. z tytułu podlegającemu zwrotowi dofinansowania, otrzymanego w ramach RPOWP na lata 2007- 2013, wraz z odsetkami i na podstawie art. 116 § 1, 2 i 4, art. 107 § 1i 2, art. 108 § 1 i art. 109 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: "o.p.") w zw. z art. 67 ust. 1, art. 61 ust. 4 i art. 60 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.f.p.") oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.") w dniu 14 maja 2024 r. wydał decyzję nr 16/2024 o odpowiedzialności skarżącego za należności z tytułu podlegającego zwrotowi dofinansowania.
W uzasadnieniu decyzji organ - IZ RPOWP wskazał, że w niniejszej sprawie zaistniała możliwość pociągnięcia skarżącego jako osoby pełniącej funkcję członka zarządu w okresie powstania nieprawidłowości do odpowiedzialności za ciążące na Spółce G. zobowiązanie. W ocenie organu, w okolicznościach faktycznych sprawy spełniona została także druga z pozytywnych przesłanek warunkujących orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki, o której mowa w przepisie art. 116 § 1 o.p., tj. bezskuteczność egzekucji (w całości lub w części) z majątku Spółki.
Organ stwierdził, że zarówno zaistnienie przesłanek pozytywnych zawartych w hipotezie art. 116 § 1 o.p. do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącej solidarnie z pozostałymi członkami zarządu spółki wraz ze spółką za zaległości G. Sp.zo.o., jak i brak przesłanek negatywnych uwalniających go od tej odpowiedzialności, otwiera drogę do dochodzenia należności od skarżącego jako osoby trzeciej.
Decyzją z dnia 10 września 2024 r. nr 37/2024 Zarząd Województwa Podlaskiego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W sprawie ustalono na podstawie informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym, że wpis odnośnie pełnienia funkcji członka zarządu wprowadzono do rejestru w dniu 15 stycznia 2009 r., a z funkcji tej został wykreślony 5 stycznia 2022 r. Do naruszeń powodujących konieczność zwrotu części dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej, doszło w okresie od 31 października 2013 r. do 21 kwietnia 2016 r. (zatwierdzenie złożonego przez Beneficjenta wniosku o płatność końcową), w całym powyższym okresie strona pełniła funkcję członka zarządu G. Sp. z o.o.
W odniesieniu do przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku organ ustalił, że w zakresie przedmiotowej należności IZ RPOWP w dniu 22 lutego 2017 r. wystawiła tytuł wykonawczy nr (...) na podstawie decyzji IZ RPOWP nr 1/2017 z dnia 16 stycznia 2017 r., obejmujący kwotę należności głównej określonej decyzją nr 30/2016 wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, w wyniku którego w dniu 22 czerwca 2017 r. wyegzekwowano na rzecz Województwa Podlaskiego kwotę 5.829,95 zł (w tym 5% kosztów komorniczych, tj. 291,50 zł). Przelana kwota w wysokości 5.538,45 zł została zarachowana na poczet należności głównej w wysokości 4.971,67 zł, na poczet odsetek w wysokości 846,68 zł oraz na poczet kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł. W związku z tym do zwrotu na rzecz IZ RPOWP pozostała kwota należności głównej 475.688,33 zł wraz z odsetkami. Z uwagi na uchylenie decyzją nr 3/2022 decyzji nr 30/2016 oraz ponowne określenie kwoty podlegającej zwrotowi, postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr 3/2017 zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr 1449-SEE-1.711.112046.2022.LEM. W dniu 30 maja 2023 r. IZ RPOWP skierowała do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście tytuł wykonawczy nr [...]wydany na podstawie decyzji 3/2022 w celu wszczęcia wobec G. Sp z o.o. postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne nie wykazało składników majątku dłużnika, z których można byłoby zaspokoić dług wierzyciela w pozostałej części, w szczególności środków pieniężnych na rachunkach bankowych, nieruchomości oraz rzeczy ruchomych. Organ egzekucyjny w toku czynności próbował ustalić majątek spółki, jednak pod wskazanym w KRS adresem mieści się jedynie biuro wirtualne i nie było możliwości ustalenia jakiegokolwiek majątku spółki, co skutkowało sporządzeniem raportu o niemożliwości dokonania czynności egzekucyjnych. Skierowane do G. Sp. z o.o. pismo z dnia 21 listopada 2023 r. wzywające do ujawnienia wszelakich składników majątkowych pozostało bez odpowiedzi, jak też wezwanie skierowane do prezesa spółki G. – B. M. Wobec bezskuteczności prowadzonej egzekucji Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście umorzył postępowanie egzekucyjne postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r.
Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji w sposób właściwy wykazał bezskuteczność egzekucji rozumianą jako obiektywnie istniejącą niemożność zaspokojenia wskazanych zaległości podatkowych spółki. Podstawą tej oceny było ustalenie, że w trakcie prowadzonych czynności egzekucyjnych na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych podejmowane działania nie przyniosły rezultatów. Egzekucję w zakresie zwrotu należności z tytułu niezwróconych, wykorzystanych z naruszeniem procedur środków przeznaczonych na realizacje programów finansowanych z udziałem środków europejskich skierowano do rachunków bankowych spółki. Pomimo zajęcia rachunków bankowych i wkładu oszczędnościowego dłużnika prowadzonych w Banku M. S. A., w dniu 30 maja 2023 r. bank poinformował organ egzekucyjny o braku środków na rachunkach oraz o rozwiązaniu umowy na prowadzenie rachunków pismem z dnia 11 stycznia 2024 r. W wyniku przeprowadzonych czynności nie ustalono żadnych ruchomości czy też nieruchomości, z których możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. W ocenie organu, umorzenie egzekucji należności publicznoprawnych postanowieniem z 30 stycznia 2024 r. potwierdza, że spółka nie posiadała mienia, z którego istniała możliwość zaspokojenia istniejących należności. Majątek taki nie został również wskazany na etapie postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ I instancji.
W związku z twierdzeniem strony, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, mimo iż spółka dysponuje majątkiem w wysokości 2,4 mln zł w postaci obligacyjnych praw majątkowych, z którego wierzyciel mógłby zaspokoić zadłużenie a także zgłaszanymi zarzutami, organ przeanalizował wskazane przez stronę sprawozdania finansowe za lata 2022-2023, jednak nie znalazł w nich informacji pozwalających ustalić majątek, który mógłby być przedmiotem skutecznej egzekucji i umożliwić zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Następnie wezwał stronę do przedłożenia wszelkich dokumentów potwierdzających posiadany majątek, bądź precyzyjnego wskazania danych dotyczących ww. obligacji potwierdzających istnienie wskazanego przez prezesa zarządu G. Sp. z o.o. majątku (w ciągu 14 dni od daty otrzymania powyższego pisma). Strona nie przedstawiła wymaganych dokumentów w określonym terminie. Następnie jednak pismem z dnia 30 sierpnia 2024 r. przedstawiła składniki majątku G. Sp. z o.o., które jej zdaniem, pozwalają na przeprowadzenie skutecznej egzekucji i zaspokojenie zaległości, tj. wartości niematerialne i prawne oraz urządzenia nabyte w ramach Projektu UDA-(...) pn. "Platforma współpracy przygotowania, realizacji i zarządzenia eksploatacją obiektów energetyki biogazowej" ze środków Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013. Strona załączyła skan umowy o dofinansowanie zawartej z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości w dniu 23 czerwca 2014 r., z treści której wynika, że G. Sp. z o.o. uzyskała dofinansowanie na realizację ww. projektu w kwocie 1.734.632,00 zł. Łączna wartość wszystkich wydatków kwalifikowalnych w ramach projektu wynosiła 2.595.760,00 zł, z czego na wsparcie inwestycyjne miała być przeznaczona kwota 2.170.760,00 zł, na doradztwo 372.000,00 zł, na szkolenia 32.000,00 zł, inne wydatki 21.000,00 zł. Organ podniósł, że w umowie nie określono wprost zakresu rzeczowo-finansowego projektu. Wskazał, że z § 3 ust. 1 umowy wynika, iż został on określony w Harmonogramie rzeczowo-finansowym, stanowiącym załącznik do umowy, którego strona nie przedłożyła. Analizując przedstawione informacje oraz sięgając do sprawozdań finansowych, organ ocenił, że nie ma możliwości ustalenia, jakie dokładnie składniki weszły w skład majątku G. Sp. z o.o. z tytułu realizacji ww. projektu i jaka była ich wartość. Ponadto skarżąca powołuje jedynie nazwę projektu, sugerując, że wartością niematerialną jest platforma lub aplikacja działająca jako system komputerowy, jednak w sprawozdaniu finansowym nie występują takie składniki. W oparciu o przedłożone przez stronę dokumenty, zdaniem organu, nie da się ustalić, co zostało zakupione w ramach dofinansowania, a jedynie w jakiej kwocie dofinasowanie zostało udzielone oraz jaki był rodzaj oraz wysokość wydatków kwalifikowalnych.
Organ wskazał, że następnym składnikiem majątku wskazanym przez stronę była wierzytelność względem spółki Z. Sp. z o.o. w wysokości 1.313.300,00 zł, która przysługuje G. Sp. z o.o. na podstawie umowy pożyczki z dnia 19 listopada 2017 r. powiększona o należne odsetki. Strona nie przedłożyła jednak do pisma kopii umowy pożyczki, ani innych dokumentów potwierdzających wymagalność pożyczki oraz warunki jej spłaty. Wskutek tego organ nie mógł ustalić, czy ze wskazanego składnika majątku mogłaby zostać przeprowadzona skuteczna egzekucja w całości lub w części. Strona nie przedstawiła też żadnych dokumentów potwierdzających posiadanie przez spółkę obligacyjnych praw majątkowych.
Mając powyższe na względzie organ stwierdził, że strona skarżąca nie wskazała mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości Spółki choćby w znacznej części. Zatem także i ta okoliczność (art. 116 § 1 pkt 2 o.p.) uwalniająca skarżącą od odpowiedzialności nie została wykazana.
Organ stwierdził, że skoro strona wskazuje, iż nie mogła złożyć wniosku o ogłoszenie upadłości lub inicjować otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego jeszcze przed datą złożenia rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu, gdyż na tamten moment nie istniała decyzja nr 3/2022 z dnia 17 marca 2022 r., to nie istniała podstawa do rozważenia kwestii ogłoszenia upadłości spółki.
Za niezasadne organ uznał stanowisko strony, jakoby w postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności za zaległości G. Sp. z o.o., musieli brać udział pozostali współodpowiedzialni członkowie zarządu. Zdaniem organu, wystarczające jest, że w stosunku do pozostałych dwóch członków zarządu tej spółki (B. M. oraz S. K.) toczyły się odrębne postępowania w przedmiocie orzeczenia ich odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki (zakończone decyzjami nr 14/2024 i 15/2024 z dnia 14 maja 2024 r.). Podkreślono, że solidarność ta wynika z mocy samego prawa, a mianowicie z art. 116 § 1 o.p.
Poza tym organ stwierdził, że także zarzut niewłaściwego określenia zakresu osób i podmiotów solidarnie odpowiedzialnych za zobowiązania powyższej Spółki, nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem strony oprócz solidarnej odpowiedzialności (łącznie z pozostałymi członkami zarządu, stronami postępowania powinny być też spółki uznane za następców prawnych G. Sp. z o.o. jako nabywców przedsiębiorstwa lub zorganizowanej jego części tj.: P. 1 Sp. z o.o., P. 2 Sp. z o.o. i P. 3 Sp. z o.o. Zdaniem organu, strona myli odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa z następstwem prawnym.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 60, art. 66b oraz art. 67 u.f.p. oraz art. art. 7, art. 77 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 116 § 1, 2 i 4, art. 107 § 1 i 2, art. 108 § 1 i art. 109 § 1 i 2 oraz art. 51 § 1 o.p.— poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo tego, że w toku postępowania administracyjnego skarżący wskazał mienie G. Sp. z o.o., z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części;
- art. 66b u.f.p. w zw. z art. 116 § 2 o.p. poprzez jego błędne zastosowanie i nieuwzględniające tego, że termin płatności zobowiązania ustalony w decyzji nr 3/2022 z dnia 17 marca 2022 r. przypadał w momencie, w którym skarżący ponad wszelką wątpliwość nie pełnił już funkcji członka zarządu G. Sp. z o.o.
Mając powyższe zarzuty na względzie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, jak również o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ bezprawnie przyjął, że nie wystąpiły przesłanki uwalniające go od odpowiedzialności. Wskazał, że nie zna przyczyn, dla których w dniu 22 czerwca 2017 r. wyegzekwowano na rzecz Województwa Podlaskiego jedynie kwotę 5.829,95 zł. To, że doszło do zajęcia takiej kwoty nie miało jakiegokolwiek znaczenia w świetle art. 10 oraz 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. Ze sprawozdań finansowych G. Sp. z o.o. publikowanych w repozytorium dokumentów finansowych wynika, że w 2017 oraz 2018 r. spółka ta posiadała aktywa trwałe o wartości przekraczającej 16 milionów złotych oraz aktywa obrotowe o wartości przekraczającej 10 milionów złotych. W 2017 r. przychody Spółki wyniosły ponad 7,7 mln zł, zaś w 2018 r. przychody osiągnęły poziom niemal 9 mln zł. W 2018 r. Spółka osiągnęła zysk netto w wysokości 234 tys. zł. Spółka posiadała co prawda zobowiązania, ale zasadnicza ich część (ok. 16 mln zł) miała charakter zobowiązań wobec jednostek powiązanych - które wspierały finansowo budowę trzech biogazowni rolniczych (w K. i P. w województwie lubelskim oraz K. w województwie podlaskim). Dane te - celowo pominięte przez organ - w sposób oczywisty wykluczają możliwość przyjmowania, że G. Sp. z o.o. powinna "rozważyć złożenie wniosku o upadłość".
Zdaniem skarżącego organ pomija, że u podstaw sposobu prowadzenia egzekucji względem G. Sp. z o.o. stała ta okoliczność, że co prawda decyzja organu nr 30/2016 - w przedmiocie zwrotu części dofinansowania wypłaconego tej spółce - stała się ostateczna w dniu 17 stycznia 2017 r., tj. w dniu wydania przez organ utrzymującej ją w mocy decyzji nr 1/2017 r., to obydwie te decyzje niezmiernie szybko zostały uznane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku za naruszające prawo oraz uchylone. W rezultacie, na podstawie art. 152 § 1 p.p.s.a., decyzje nr 30/2016 oraz 1/2017, nie wywoływały skutków prawnych.
Błędny i bezpodstawny jest, zdaniem strony, wywód organu, nakierowany na wywołanie wrażenia, że decyzja nr 3/2022 z dnia 17 marca 2022 r. stanowiła jedynie o "zmianie wysokości korekty". Organ pomija w tym zakresie, że decyzją nr 3/2022 r. została wydana na skutek prawomocnego orzeczenia WSA w Białymstoku z dnia 17 lutego 2021 r. (sygn. akt I SA/Bk 19/21), uchylającego decyzję nr 1/2017 z dnia 16 stycznia 2017 r. Na skutek uprawomocnienia się wyroku WSA w Białymstoku z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Bk 19/21, doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji nr 1/2017, zaś wobec stanowiska Sądu, uznającego skargę G.
Sp. z o.o. za częściowo zasadną, organ musiał wydać zupełnie nowy akt administracyjny - tj. decyzję nr 3/2022.
W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w sprawie dotyczy oceny, czy istniały przesłanki do pociągnięcia skarżącego jako byłego członka zarządu spółki G. do odpowiedzialności za zobowiązania spółki wynikłe z obowiązku zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur.
Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 879).
W art. 60 u.f.p. wymienione zostały środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, a wśród nich – należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności (pkt 6).
Zawarte w przepisach u.f.p. odesłanie do odpowiedniego zastosowania działu III o.p. pozwala na orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości innego podmiotu stanowiące kwotę zobowiązania przypadającą do zwrotu z tytułu dofinansowania unijnego na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a także za odsetki od tych należności.
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich uregulowana została w art. 107-119 o.p. W myśl art. 107 § 1 o.p. w przypadkach i w zakresie przewidzianym w Rozdziale 15 tejże ustawy, za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, zgodnie z art. 107 § 2 o.p. osoby trzecie odpowiadają również za:
1. podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów;
2. odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych;
3. niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek;
4. koszty postępowania egzekucyjnego.
W analizowanym przypadku podstawę prawną wydanych decyzji stanowił art. 116 § 1 o.p., zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 oraz z 2023 r. poz. 1723
i 1860) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Z mocy art. 116 § 4 o.p. przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.
Z kolei art. 66b ust. 2 u.f.p. stanowi, że osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1.
Zdaniem Sądu w sprawie tej ziściły się przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności na byłego członka zarządu, wynikające z cyt. art. 116 § 1 o.p. oraz art. 66b ust. 2 u.f.p., tj. pozostawanie członkiem zarządu spółki w czasie powstania naruszeń, bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, jednocześnie nie wykazano faktu zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości ani też nie ziściła się przesłanka egzoneracyjna wykazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Odnośnie ciężaru dowodu w sprawach przeniesienia odpowiedzialności na członka zarządu w trybie art. 116 o.p., w orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje się, że organ, który orzeka o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe, jest zobowiązany wykazać okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w zaległość, oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu (por. wyroki NSA z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 394/14, z dnia 7 kwietnia 2016 r., sygn. akt I GSK 892/14, z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1955/15, z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1044/16, CBOSA).
W sprawie spornym pozostaje ziszczenie się pierwszego warunku przeniesienia odpowiedzialności, a mianowicie czy zastosowanie powinien znaleźć art. 116 § 2 o.p. czy art. 66b ust. 2 u.f.p.
W myśl art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członka zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Organ wskazuje jednak, że w sprawie zastosowanie znalazł przepis art. 66b ust. 2 u.f.p., zgodnie z którym osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1. Skarżący podnosi natomiast, że przepis 66b ust. 2 u.f.p. nie znajduje w sprawie zastosowania i twierdzi, że płatności zobowiązania ustalony przez organ w decyzji nr 3/2022 z dnia 17 marca 2022 r. przypadał w momencie, w którym nie pełnił on już funkcji członka zarządu G. Sp. z o.o.
Sąd przyznaje w powyższym zakresie rację organowi.
Wyjaśnić na wstępie należy, że kwota zobowiązania przypadająca do zwrotu od G. sp. z o.o. wynika z ostatecznej decyzji Zarządu Województwa Podlaskiego Instytucji Zarządzającej RPOWP na lata 2007-2013 z dnia 17 marca 2022 r. nr 3/2022. Rozstrzygnięcie to wydane zostało po kilkukrotnej sądowej kontroli wcześniej wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć. Pierwotnie organ, po wszczęciu w 2016 r. postępowania "zwrotowego", decyzją z dnia 11 października 2016 r. określił spółce G. kwotę zobowiązania przypadającą do zwrotu w wysokości 1.201.650,00 zł wraz z odsetkami, w związku z realizacją projektu pn. "Budowa biogazowni rolniczej o mocy 0,7 MW do docelowej 1,9 MW w miejscowości K. , gm. N. " (organ zastosował korektą finansową na poziomie 25% kosztów kwalifikowalnych). Orzekając na skutek wniosku spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy IZ RPOWP decyzją z dnia 16 stycznia 2017 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 czerwca 2017 r. sygn. I SA/Bk 274/14 uchylił obie ww. decyzje i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 października 2020 r. sygn. I GSK 335/18 uchylił jednak powyższy wyrok i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku ponownie rozpoznając sprawę wyrokiem z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. I SA/Bk 19/21 uchylił zaskarżoną decyzję, potwierdzając prawidłowość przyjęcia przez Instytucję Zarządzającą, że podjęte przez spółkę działania wypełniły definicję nieprawidłowości w rozumieniu aktów unijnych i podkreślając, że naruszenie, które wystąpiło w sprawie, musiało skutkować nałożeniem korekty powiązanej z charakterem i wagą nieprawidłowości. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. I GSK 452/21 oddalił skargę kasacyjną złożoną przez spółkę G.. W związku z powyższym, opisywaną już na wstępie decyzją z dnia 17 marca 2022 r. nr 3/22, Zarząd Województwa Podlaskiego Instytucja Zarządzająca RPOWP, po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchylił decyzję z dnia 11 października 2016 r. w całości oraz określił spółce G. kwotę zobowiązania w wysokości 480.660,00 zł przypadającą do zwrotu wypłaconą w ramach realizacji Projektu, wraz z odsetkami (przyjmując, po rozważeniu charakteru i wagi nieprawidłowości, że adekwatna do wagi nieprawidłowości jest stawka korekty finansowej na poziomie 10%). Skargę na to rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił, orzekając w wyroku z dnia 1 lipca 2022 r. sygn. I SA/Bk 155/22 (wyrok nieprawomocny).
W związku z zarzutem skargi błędnego zastosowania art. 66b u.f.p. należy wskazać, że został on wprowadzony do ustawy o finansach publicznych z dniem 21 sierpnia 2022 r. na mocy art. 113 pkt 5 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. z 2022 r. poz. 1079) i znajduje zastosowanie w postępowaniu o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości G. sp. z o.o. z tytułu dofinansowania projektu, wszczętym w niniejszej sprawie w marcu 2024 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania datowane jest na 11 marca 2024 r.), tj. po wejściu w życie tej regulacji. Zgodnie z art. 140 ust. 1 ww. ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r., do postępowań o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 ustawy zmienianej w art. 113, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 113 pkt 4 lit. b i pkt 5, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 113, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Oznacza to, że art. 66b u.f.p. obowiązuje w odniesieniu do wszystkich postępowań dotyczących odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania z tytułu zwrotu dofinansowań ze środków europejskich, niezależnie od tego, czy były wszczęte przed, czy po dacie wejścia w życie tego przepisu prawa. Za błędne Sąd uznaje twierdzenie skargi, że przepis art. 66b u.f.p. nie ma zastosowania do spraw niewszczętych przed jego wejściem w życie.
Zatem, wbrew twierdzeniu skargi, art. 66b u.f.p. znajduje zastosowanie w postępowaniu prowadzonym wobec skarżącego i jego zapis, a nie art. 116 § 2 o.p. znajduje zastosowanie przy badaniu przesłanki możliwości objęcia skarżącego odpowiedzialnością za zobowiązania spółki G.. Nie moment powstania zaległości spółki w związku z jej zobowiązaniami, lecz czas powstania naruszeń mają znaczenie dla przyjęcia możliwości przeniesienia odpowiedzialności na członka zarządu.
Niemniej jednak, gdyby nawet przyjąć za istotny czas powstania zobowiązania spółki to należałoby uznać, że skarżący bezpodstawnie łączy moment powstania zobowiązania spółki z wydaniem wobec G. decyzji zwrotowej z 17 marca 2022 r. Podkreślić trzeba, że decyzja w sprawie zwrotu środków wydana na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. ma charakter deklaratoryjny – określający przypadającą do zwrotu kwotę dotacji i nie tworzy nowego stosunku prawnego. Orzecznictwo w tym względzie jest ugruntowane. Obowiązek zwrotu dofinansowania powstaje z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych w prawie, a nie w dacie wydania decyzji zwrotowej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. II GSK 3644/15, z dnia 23 października 2020 r. sygn. I GSK 445/18, z dnia 5 stycznia 2022 r. sygn. I GSK 2859/18, z dnia 7 lipca 2023 r. sygn. I GSK 1815/22). Taki wniosek potwierdza również treść art. 207 ust. 1 u.f.p., w którym przewidziano, że środki pobrane nienależnie "podlegają zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9". Ustawodawca uznał zatem, że środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur bądź pobrane nienależnie lub w nienależnej wysokości, są środkami nienależnymi już od dnia przekazania tych środków beneficjentowi, nie zaś z upływem 14 dni od wydania decyzji ustalającej tę należność. Istotą decyzji konstytutywnej jest to, że termin płatności należności (zobowiązania) wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania (art. 47 § 1 o.p.) i z upływem tego terminu podatek przekształca się w zaległość podatkową (art. 51 § 1 o.p.), od której odsetki za zwłokę naliczane są dopiero z tą chwilą. W przypadku zaś decyzji wydawanej na podstawie art. 207 u.f.p., te odsetki biegną od dnia wypłacenia środków beneficjentowi, jest to zatem decyzja deklaratoryjna. Organ wskazuje zatem w takiej decyzji jedynie kwotę nienależnie pobranego dofinansowania do zwrotu, obowiązek zaś zwrotu tych środków powstaje z mocy prawa, w chwili ich wypłacenia beneficjentowi.
W realiach tego przypadku, zobowiązanie spółki z tytułu zwrotu środków powstało w dacie zaistnienia nieprawidłowości stanowiących podstawę do zwrotu (tj. w okresie 31 października 2013 r. - 21 kwietnia 2016 r. - data zatwierdzenia złożonego przez Beneficjenta końcowego wniosku o płatność). Lektura uzasadnienia wspomnianej decyzji zwrotowej wydanej wobec spółki G. wskazuje, że podmiot ten wykazywał wydatki związane z zamówieniem, którego dotyczy korekta finansowa w kolejnych wnioskach o płatność, łącznie z końcowym wnioskiem o płatność, w efekcie czego, po zatwierdzeniu końcowego wniosku o płatność uzyskała dofinansowanie objęte częściowym obowiązkiem zwrotu. Dopiero w dacie uzyskania danej części dofinansowania, która została w następstwie przeprowadzonego postępowania objęta obowiązkiem zwrotu, doszło do powstania szkody w budżecie Unii. Świadczy to o tym, że nieprawidłowość, której dotyczy obowiązek zwrotu, ma charakter nieprawidłowości ciągłej w rozumieniu art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95.
Zatem to w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu spółki G. powstały zaległości, o których mowa w decyzji z 2022 r. wydanej wobec G.. Natomiast decyzja ta potwierdziła jedynie istnienie zobowiązania do zwrotu środków, konkretyzując wysokość kwoty przypadającej do zwrotu. Nie zmienia to jednak jej deklaratoryjnego charakteru prawnego. Decyzja nr 3/2022 z dnia 17 marca 2022 r. nie dotyczy nowej korekty finansowej, niezależnej od zobowiązania określonego w pierwotnej decyzji pierwszoinstancyjnej wydanej w 2016 r., lecz jest decyzją reformatoryjną, zmieniającą wysokość zobowiązania określonego decyzją z dnia 11 października 2016 r. w związku oceną prawną zaprezentowaną przez sądy administracyjne w przywołanych wyżej wyrokach.
Powtórzyć trzeba, że obowiązek zwrotu dofinansowania powstaje z mocy prawa na skutek zdarzeń opisanych w art. 207 § 1 u.f.p., zaś decyzja zwrotowa jedynie określa, a nie ustala wysokość zobowiązania przypadającego do zwrotu. Taki też charakter ma decyzja z dnia 17 marca 2022 r. nr 3/2022, która wbrew błędnym przekonaniom strony skarżącej nie wskazywała terminu płatności zobowiązania w sposób charakterystyczny i przypisany decyzjom konstytutywnym. W decyzji tej organ pouczył jedynie spółkę G., że zgodnie z art. 207 ust. 4 pkt 3 u.f.p. w przypadku, o którym mowa w ust. 1, beneficjent zostaje wykluczony z możliwości otrzymania środków, o których mowa w ust. 1, jeżeli nie zwrócił środków wraz z odsetkami w terminie 14 dni od dnia upływu terminu, o którym mowa w ust. 1.
W świetle przytoczonego stanu prawnego należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej dotyczącej obowiązku zwrotu środków z art. 60 pkt 6 u.f.p. zostało wszczęte w marcu 2024 r. Wobec tego, mając na uwadze rozwiązanie przechodnie przyjęte w art. 140 ust. 1 ww. ustawy z 28 kwietnia 2022 r., oznacza to, że osoby trzecie odpowiedzialne za obowiązek zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., należało ustalać według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1 u.f.p., jak tego wymaga art. 66b ust. 2 u.f.p.
Zatem skarżący należy do osób ponoszących odpowiedzialność jako osoba trzecia w odniesieniu do obowiązku zwrotu należności określonych w art. 60 pkt 6 u.f.p., skoro był członkiem zarządu spółki w dacie od 15 stycznia 2009 r. do 5 stycznia 2022 r., czyli w czasie, w którym doszło do naruszeń powodujących konieczność zwrotu części dofinansowania z budżetu Unii Europejskie (w okresie od 31 października 2013 r. do 21 kwietnia 2016 r. - zatwierdzenie złożonego przez Beneficjenta wniosku o płatność końcową). Bez znaczenia w kontekście poczynionych ustaleń jest to, czy skarżący przestał być członkiem zarządu z końcem 2021 r., czy z początkiem 2022 r.
W dalszej kolejności sąd potwierdza, że ziściły się wynikające z art. 116 § 1 o.p. przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności na skarżącego tj. pełnienie funkcji członka zarządu w czasie powstania naruszeń skutkujących zobowiązaniem do zwrotu środków o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p. i bezskuteczności egzekucji. Nie wystąpiły przy tym przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność. Skarżący sam przyznaje, że nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości, a ponadto organ wykazał, że nie ziściła się też przesłanka wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Odnosząc się do przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku spółki w całości lub w części wskazać przede wszystkim należy, że dla spełnienia tej przesłanki, organy podatkowe winny wykazać, że w efekcie działań wierzyciela, organu egzekucyjnego, tj. zastosowania środków egzekucyjnych skierowanych do majątku spółki, egzekwowana wierzytelność nie mogła zostać zaspokojona w całości lub części z jej majątku.
Pojęcie bezskutecznej egzekucji nie zostało zdefiniowane w przepisach prawa podatkowego, przepisach o postępowaniu egzekucyjnym (administracyjnym i Kodeksie postępowania cywilnego), należy je zatem rozumieć stosownie do reguł języka potocznego. Pojęcie egzekucji należy wiązać z przymusowym ściągnięciem należności lub długów przysądzonych wierzycielowi (Słownik języka polskiego, red. M. Szymczak, t. 1, Warszawa 1978, s. 518). Oznacza to, że przesłanka bezskuteczności egzekucji zostaje spełniona wówczas, gdy takie postępowanie egzekucyjne będzie wszczęte i prowadzone – czy to według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, czy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a także w razie oddalenia wniosku spółki o ogłoszenie upadłości z powodu braku majątku potrzebnego na zaspokojenie kosztów postępowania (art. 13 ust. 1 i 2 pr. u.p.u) – por. S. Babiarz w: S. Babiarz i in. Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Lex/el). Należy przy tym nadmienić, że zgodnie z art. 116 § 1 o.p. do uznania egzekucji za bezskuteczną wystarczający jest choćby częściowy brak możliwości zaspokojenia wierzyciela. Wykazanie bezskuteczności egzekucji nie wymaga formalnego zakończenia postępowania egzekucyjnego, a okoliczność tę można wykazać za pomocą wszelkich dowodów (por. wyroki NSA z dnia 16 maja 2017 r. sygn. akt I FSK 654/15, z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 807/17, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 441/20).
Jak wskazał NSA w uchwale z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08, stwierdzenie przez organ bezskuteczności egzekucji powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Wystarczy zatem, że organ na podstawie zebranych dowodów wykaże, że egzekucja nie może przynieść żadnych pozytywnych rezultatów. Bezskuteczność egzekucji może być wykazana nie tylko na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ale także na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, na podstawie okoliczności wynikających z czynności przeprowadzonych w postępowaniu egzekucyjnym.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego definiuje się przesłankę bezskuteczności egzekucji jako ,,(...) brak możliwości przymusowego zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego w toku wszczętej i przeprowadzonej przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki. Może być wykazana nie tylko na podstawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ale także w inny sposób (...)’’ – wyrok NSA z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 4861/21. Brak możliwości przymusowego zaspokojenia wierzyciela publicznoprawnego należy odnieść do skutku tych działań, a zatem w znaczeniu ich bezskuteczności uwzględniając zakres, tj. w całości lub w części. Przyjąć należy, że skoro ustawodawca posłużył się stosunkowo szerokim określeniem odnoszącym się do bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, to należy brać pod uwagę całokształt czynności wraz z ich skutkiem. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że chodzi o sytuacje, gdy "(...)egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki(...)"- wyrok NSA z 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 4879/21.
Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że w zakresie przedmiotowej należności IZ RPOWP w dniu 22 lutego 2017 r. wystawiła tytuł wykonawczy nr (...) na podstawie decyzji IZ RPOWP nr 1/2017 z dnia 16 stycznia 2017 r., obejmujący kwotę należności głównej określonej decyzją nr 30/2016 wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, w wyniku którego w dniu 22 czerwca 2017 r. wyegzekwowano na rzecz Województwa Podlaskiego kwotę 5.829,95 zł (w tym 5% kosztów komorniczych, tj. 291,50 zł). Przelana kwota w wysokości 5.538,45 zł została zarachowana na poczet należności głównej w wysokości 4.971,67 zł, na poczet odsetek w wysokości 846,68 zł oraz na poczet kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł. W związku z tym do zwrotu na rzecz IZ RPOWP pozostała kwota należności głównej 475.688,33 zł wraz z odsetkami. Z uwagi na uchylenie decyzją nr 3/2022 decyzji nr 30/2016 oraz ponowne określenie kwoty podlegającej zwrotowi, postępowanie prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego [...] zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście z dnia 6 kwietnia 2023 r. nr 1449-SEE-1.711.112046.2022.LEM.
Z akt sprawy wynika jednak, że w dniu 30 maja 2023 r. IZ RPOWP skierowała do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście tytuł wykonawczy nr [...]wydany na podstawie decyzji 3/2022 w celu wszczęcia wobec G. Sp. z o.o. postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne nie wykazało składników majątku dłużnika, z których można byłoby zaspokoić dług wierzyciela w pozostałej części, w szczególności środków pieniężnych na rachunkach bankowych, nieruchomości oraz rzeczy ruchomych.
Organ egzekucyjny w toku czynności próbował ustalić majątek spółki, jednak okazało się, że pod wskazanym w KRS adresem mieści się jedynie biuro wirtualne i nie było możliwości ustalenia jakiegokolwiek majątku spółki, co skutkowało sporządzeniem raportu o niemożliwości dokonania czynności egzekucyjnych. Skierowane do G. pismo z dnia 21 listopada 2023 r. wzywające do ujawnienia wszelkich składników majątkowych, jak też wezwanie skierowane do prezesa spółki pozostało bez odpowiedzi. Wobec bezskuteczności prowadzonej egzekucji Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście umorzył postępowanie egzekucyjne postanowieniem z dnia 30 stycznia 2024 r. nr 1449- SEE1.711.21339500.2024.PN.
Mając powyższe ustalenia organu na względzie, Sąd stwierdził, że organ w sposób właściwy wykazał bezskuteczność egzekucji, gdyż w trakcie prowadzonych czynności egzekucyjnych na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych podejmowane działania nie przyniosły rezultatów. Egzekucję w zakresie zwrotu należności z tytułu niezwróconych, wykorzystanych z naruszeniem procedur środków przeznaczonych na realizacje programów finansowanych z udziałem środków europejskich skierowano do rachunków bankowych Spółki. Pomimo zajęcia rachunków bankowych i wkładu oszczędnościowego dłużnika prowadzonych w Banku M. S. A., w dniu 30 maja 2023 r. bank poinformował organ egzekucyjny o braku środków na rachunkach oraz o rozwiązaniu umowy na prowadzenie rachunków pismem z dnia 11 stycznia 2024 r.
Przechodząc do oceny przesłanek egzoneracyjnych, zgodzić się należało z organem, że w przedmiotowej sprawie przesłanki takie nie zostały przez skarżącego wykazane.
Oceniając to zagadnienie w pierwszej kolejności należy podkreślić, że zasadniczą rolą regulacji art. 116 o.p. jest ochrona interesów wierzycieli. Charakter prawny funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki. Stąd członkowie zarządu, będąc uprawnieni i zobowiązani do kontrolowania stanu finansów i majątku spółki, w sytuacji, gdy spółka nie jest w stanie zaspokoić wszystkich swych zobowiązań, mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcie postępowania zapobiegającego upadłości. Ustawodawca w art. 116 § 1 o.p. nakazując badać jedynie przesłankę "zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości" wyraźnie uznał, że oceniając wystąpienie w sprawie przesłanki egzoneracyjnej należy badać jedynie aspekt zgłoszenia wniosku, bez znaczenia pozostaje natomiast to, jak ten wniosek zostanie potraktowany przez sąd właściwy w sprawie upadłości.
Odnośnie przesłanki braku winy w niezgłoszeniu w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, to tylko zainteresowany członek zarządu spółki może powołać się na wystąpienie w sprawie szczególnych okoliczności dotyczących jego osoby świadczących o braku winy, których ani organ podatkowy, ani osoby postronne z natury rzeczy znać nie mogą. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (zob. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt III FSK 633/22). Członek zarządu po powołaniu go w skład zarządu spółki ma obowiązek zapoznać się z jej stanem finansowym, analizować go na bieżąco i w przypadku, gdy zachodzą ku temu przesłanki złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, aby uchronić się przed odpowiedzialnością za długi tej spółki. Z biernej postawy, czy też niedbalstwa członka zarządu, nie można wywodzić podstaw do zwolnienia z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Brak dostatecznego zainteresowania sprawami spółki - również w zakresie rzetelnego rozliczania się z budżetem państwa z tytułu podatków - skutkujący niedeklarowaniem i nieznajomością wysokości należnych zobowiązań podatkowych spółki, stanowi zawinione zaniechanie wykonywania podstawowych obowiązków (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2024 r., sygn. akt III FSK 4535/21).
Skarżący podnosi, że rezygnację z funkcji prezesa zarządu spółki G. składał w roku 2021 a w związku z tym nie miał możliwości, aby składać wniosek o ogłoszenie upadłości lub inicjować otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, gdyż nie istniała wtedy decyzja Zarządu Województwa Podlaskiego nr 3/2022 z dnia 17 marca 2022 r., a więc nie istniała też podstawa do rozważania kwestii ogłoszenia upadłości. Argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie zauważa organ, decyzja o zwrocie ma jedynie charakter deklaratoryjny i czas jej wydania pozostaje bez znaczenia z punktu widzenia tego, kiedy członek zarządu powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, aby uniknąć odpowiedzialności. Podstawą prawną wydanej przez organ decyzji określającej kwotę środków przypadającą do zwrotu od G. Sp. z o.o. było wykorzystanie przez nią środków z naruszeniem procedur. Powyższe zostało ustalone w wyniku kontroli w trakcie realizacji Projektu, czego skutkiem było wezwanie pismem z dnia 20 lipca 2016 r. (pismo odebrane 25 lipca 2016 r.) G. Sp. z o.o. do zwrotu środków dofinansowania wraz z odsetkami. W wezwaniu wyznaczono spółce termin na spłatę należności - 14 dni od dnia otrzymania wezwania, który upłynął bezskutecznie w dniu 8 sierpnia 2016 r. Słusznie wskazuje organ, że znając fakt nieskuteczności podjętej egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie decyzji 1/2017 utrzymującej w mocy decyzję nr 30/2016 (określającej kwotę do zwrotu), z której udało się odzyskać jedynie nieznaczną cześć zadłużenia, zarząd spółki nie mogąc uregulować swoich zobowiązań powinien już w tamtym momencie rozważyć złożenie wniosku o upadłość.
Zgodnie z obowiązującym wówczas art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Sąd zgadza się z organem, że skoro decyzja nr 30/2016 stała się ostateczna w dniu 17 stycznia 2017 r., to G. Sp. z o.o. była obowiązana, stosownie do treści art. 207 ust. 1 u.f.p., dokonać zwrotu dofinansowania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji organu drugiej instancji, tj. od dnia 20 stycznia 2017 r. Wskazany, 14-dniowy termin do zapłaty upłynął w dniu 3 lutego 2017 r., zatem członkowie zarządu spółki. w sytuacji gdy nie byli w stanie wykonać istniejącego zobowiązania, byli obowiązani złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki do dnia 6 marca 2017 r.
Jednocześnie skarżący nie wykazał, aby brak złożenia takiego wniosku nastąpił z przyczyn przez niego niezawinionych. Podkreślić trzeba, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że jako członek zarządu miał on pełną informację o stanie majątkowym spółki oraz o prowadzonych z jej majątku postępowaniach egzekucyjnych.
Odnośnie drugiej z przesłanek egzoneracyjnych, należy wskazać, że skarżący w toku prowadzonego postępowania nie wskazał mienia spółki, z którego Zarząd Województwa mógłby się zaspokoić w całości lub w znacznej części. Nie wystąpiła zatem w sprawie i ta przesłanka uwalniająca członka zarządu od ponoszenia odpowiedzialności za zaległości spółki.
Organ dokonał analizy przedstawionych przez skarżącego w piśmie z dnia 30 sierpnia 2024 r. składników majątku G. Sp. z o.o., które zdaniem ww., pozwalają na przeprowadzenie skutecznej egzekucji i zaspokojenie zaległości, tj. wartości niematerialne i prawne oraz urządzenia nabyte w ramach Projektu UDA-(...) pn. "Platforma współpracy przygotowania, realizacji i zarządzenia eksploatacją obiektów energetyki biogazowej" ze środków Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013. Strona skarżąca załączyła skan umowy o dofinansowanie zawartej z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości w dniu 23 czerwca 2014 r., z treści której wynika, że G. Sp. z o.o. uzyskała dofinansowanie na realizację ww. projektu w kwocie 1.734 632,00 zł. Łączna wartość wszystkich wydatków kwalifikowalnych w ramach projektu wynosiła 2.595.760,00 zł, z czego na wsparcie inwestycyjne miała być przeznaczona kwota 2.170.760,00 zł, na doradztwo 372.000,00 zł, na szkolenia 32.000,00 zł, inne wydatki 21.000,00 zł. Organ wykazał, że w umowie nie określono wprost zakresu rzeczowo-finansowego projektu. Wskazał, że z § 3 ust. 1 umowy wynika, iż został on określony w Harmonogramie rzeczowo-finansowym, stanowiącym załącznik do umowy, którego strona nie przedłożyła.
Analizując przedstawione informacje oraz sięgając do sprawozdań finansowych, organ zasadnie stwierdził, że nie ma możliwości ustalenia, jakie dokładnie składniki weszły w skład majątku G. Sp. z o.o. z tytułu realizacji ww. projektu i jaka była ich wartość. Ponadto organ stwierdził, że skarżąca powołuje jedynie nazwę projektu, sugerując, że wartością niematerialną jest platforma lub aplikacja działająca jako system komputerowy, jednak w sprawozdaniu finansowym nie występują takie składniki. W oparciu o przedłożone przez stronę dokumenty organ słusznie podniósł, że nie da się ustalić, co zostało zakupione w ramach dofinansowania, a jedynie w jakiej kwocie dofinasowanie zostało udzielone oraz jaki był rodzaj oraz wysokość wydatków kwalifikowalnych.
Organ dokonał też analizy wierzytelności względem spółki Z. Sp. z o.o. w wysokości 1.313.300,00 zł, która przysługuje G. Sp. z o.o. na podstawie umowy pożyczki z dnia 19 listopada 2017 r., powiększonej o należne odsetki. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ zasadnie zaznaczył, że strona nie przedłożyła jednak do pisma kopii umowy pożyczki, ani innych dokumentów potwierdzających wymagalność pożyczki oraz warunki jej spłaty. Wskutek tego organ nie mógł ustalić, czy ze wskazanego składnika majątku mogłaby zostać przeprowadzona skuteczna egzekucja w całości lub w części. Z akt sprawy wynika również, że skarżący, pomimo wezwania organu z dnia 9 lipca 2024 r., nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających posiadanie przez spółkę obligacyjnych praw majątkowych w wys. 2,4 mln zł.
Poza tym z materiału dowodowego wynika, że organ przeanalizował wskazane przez stronę sprawozdania finansowe za lata 2022-2023. Nie znalazł w nich jednak informacji pozwalających ustalić majątek, który mógłby być przedmiotem skutecznej egzekucji i umożliwić zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Wreszcie w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ wykazał, że w wyniku przeprowadzonych czynności nie ustalono żadnych ruchomości czy też nieruchomości, z których możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Tym samym bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 60, art. 66b oraz art. 67 u.f.p. oraz art. 7, art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 116 § 1, 2 i 4, art. 107 § 1, § 2, art. 108 § 1 i art. 109 § 1 i 2 oraz art. 51 § 1 o.p. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji mimo wskazania majątku przez skarżącego. Zauważyć należy, że organ w trakcie postępowania w obu instancjach starał się samodzielnie ustalić majątek spółki umożliwiający egzekucję należności.
Dokonana przez organ analiza przedłożonych dokumentów i wyjaśnień potwierdza brak możliwości ustalenia, czy ze wskazanych składników majątku mogłaby zostać przeprowadzona skuteczna egzekucja w całości lub części. Ponadto postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2024 r. potwierdza stan o braku możliwości prowadzenia egzekucji ze względu na brak majątku i w związku z tym umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Sąd nie zgadza się z twierdzeniem skarżącego, jakoby jego rola sprowadzała się tylko do wskazania mienia spółki, którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych. Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych okolicznością zwalniającą członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości spółki nie jest sytuacja wskazania mienia jakiegokolwiek, ale takiego, które faktycznie, realnie umożliwia zaspokojenie istniejących zaległości fiskalnych" (zob. wyroki NSA: z 11 października 2024 r., sygn. akt III FSK 1580/22, z 5 czerwca 2024 r. sygn. akt III FSK 1556/22, z 26 marca 2024 r., sygn. akt III FSK 799/23, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 lipca 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 1778/23, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 325/24). Możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki istnieje wówczas, gdy wskaże on istnienie takiego majątku spółki, z którego egzekucja jest faktycznie możliwa, co w praktyce oznacza, że egzekucja ta musi być realna do przeprowadzenia i skutkująca zaspokojeniem wierzyciela (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2021 r., III FSK 3552/21). Tak więc tylko realnie istniejące mienie, dokładnie zidentyfikowane i istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności, wypełnia przesłankę zwalniającą od odpowiedzialności.
Sąd uznaje za bezpodstawny zarzut skargi, że organ celowo nie zawiadomił skarżącego o kierunku prowadzonego postępowania oraz nie był zainteresowany argumentacją dotyczącą wskazania majątku spółki. Z akt sprawy wynika, że strona od początku była informowana o toczącym się postępowaniu, organ zwracał się do niej o wyjaśnienia i wskazanie majątku, z którego mogłoby nastąpić zaspokojenie. W zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zawierało informację o przedmiocie postępowania, sposobie wszczęcia i dacie oraz prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym składania dowodów i wyjaśnień. Ponadto do zawiadomienia załączona została Informacja Administratora danych osobowych, w której w pkt 3 wskazana została dokładna podstawa prawna, na podstawie której organ rozpoznawał sprawę.
Mając powyższe na uwadze Sąd nie stwierdził, aby kontrolowana decyzja została wydana z naruszeniem zarzucanych przepisów prawa materialnego czy procesowego (art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Organ ustalił stan faktyczny sprawy, gromadząc w tym celu niezbędny materiał dowodowy. Zebrane dowody pozwoliły ustalić wystąpienie przesłanek przeniesienia odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej za zaległości Spółki, które wystąpiły w czasie, gdy pełniła w niej funkcję członka zarządu.
Organ dokonał prawidłowej wykładni art. 116 o.p., przywołując przy tym szeroko orzecznictwo sądów administracyjnych, a następnie prawidłowo przepis ten zastosował. W ocenie Sądu, ziściły się przesłanki uzasadniające orzeczenie o odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej – w powodów przedstawionych powyżej.
Uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.