I SA/Bk 377/25

I SA/Bk 377/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-11-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący/
Marcin Kojło
Paweł Janusz Lewkowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 59 par.1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 12 sierpnia 2025 r., nr 2001-IEE.7192.60.2025 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego dot. nieopłaconych należności pieniężnych z tytułu kary pieniężnej dla posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 12 sierpnia 2024 r. nr 2001-IEE.7192.60.2025 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Augustowie (dalej: "Naczelnik", "organ egzekucyjny") z 16 czerwca 2025 r. nr 2002-SEE.7113.145.2025.2 odmawiające J.P. (dalej: "skarżący") umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 4 czerwca 2023 r. nr 3217- COW.723.004938.2023 wystawionego przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (dalej: "Naczelnik III US w Szczecinie") na nieopłacone należności pieniężne z tytułu kary pieniężnej dla posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia DIAS przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując, że Naczelnik prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułu wykonawczego na nieopłacone należności z tytuł kary pieniężnej dla posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier. Celem wyegzekwowania dochodzonych należności, organ egzekucyjny: (-) zawiadomieniem z 6 kwietnia 2023 r. nr 2002-SEE.7111.71670815.2023.l.ŁZ skierowanym do Banku P. S. A., zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; (-) zawiadomieniem z 22 marca 2024 r.
nr 2002-SEE.7110.99640946.2024.1.ŁZ skierowanym do Urzędu Skarbowego w Augustowie, zajął inne wierzytelności pieniężne z tytułu nadpłaty podatku; (-) zawiadomieniem z 28 lutego 2025 r. nr Z.130617698.ŁZ.E skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku, zajął świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
Pismem z 16 maja 2025 r. skarżący wniósł do Naczelnika o umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazując, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. We wniosku skarżący poinformował, że otrzymuje świadczenie emerytalne, które po potrąceniu składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 209,66 zł oraz po potrąceniu należności egzekwowanej w kwocie 582,39 zł wynosi 1.537,52 zł. Dodał, że żyje na skraju ubóstwa, bowiem nie stać go na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, w tym na ponoszenie kosztów leczenia i wykup lekarstw. Poza tym podniósł, że w 2020 r. i 2021 r. organ egzekucyjny umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne ze względu na to, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dodał, że obecnie znajduje się w zdecydowanie trudniejszej sytuacji materialnej, gdyż jest na emeryturze i tylko z tego tytułu osiąga dochody.
Postanowieniem z 16 czerwca 2025 r. Naczelnik odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając, organ egzekucyjny stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 59 § 1 i 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132, dalej: "u.p.e.a.") uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny podniósł, że z dokumentów zgromadzonych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego i dokonanych czynności egzekucyjnych jasno wynika, iż prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne nie jest bezskuteczne. Podjęte czynności egzekucyjne doprowadziły bowiem do wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych i wszczęcia egzekucji, a uzyskana łącznie kwota wynosi 3.641,78 zł.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, DIAS stwierdził, że zastosowane środki egzekucyjne doprowadziły do wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych i wszczęcia egzekucji oraz części należności głównej i odsetek. Łącznie uzyskana kwota wynosi 4.806,56 zł (stan na 11 sierpnia 2025 r.). Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem Naczelnika, że postępowanie egzekucyjne nie jest bezskuteczne. Wskazał, że ZUS Oddział w Białymstoku miesięcznie przekazuje na konto organu egzekucyjnego kwotę 582,39 zł (ostatnio uzyskana kwota 14 lipca
2025 r.). Dodał również, że skarżący jest współwłaścicielem (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) nieruchomości położonej w Rajgrodzie, dla której Sąd Rejonowy w Grajewie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Nieruchomość stanowi składnik majątku skarżącego, z którego również możliwe jest prowadzenie egzekucji.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonemu w całości postanowieniu zarzucił:
- niewyjaśnienie w sposób dokładny, wnikliwy i rzetelny stanu faktycznego sprawy, w tym decydującej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii dotyczącej postanowienia Naczelnika i ponad kilkuletniej przerwy w egzekucji, co stanowi naruszenie art. 7,
art. 8, art. 12 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.");
- niezbadanie w sposób dokładny, wnikliwy i rzetelny okoliczności dotyczących zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a., co stanowi naruszenie m.in. art. 7, art. 8 i art. 12 § 1 k.p.a.
- naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego takiego jak sytuacji rodzinnej, majątku, dochodów i dochodów i źródeł utrzymania zobowiązanego pomimo istnienia takiej możliwości, co doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych.
Mając powyższe zarzuty na względzie skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oparty został o przepis art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Zauważyć należy, że przewidziana w art. 59 § 2 możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego zachodzi w sytuacji, gdy prowadzona egzekucja okazała się bezskuteczna, a w postępowaniu ustalono, że nie uzyska się kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne. Poszukiwanie majątku okazało się bowiem bezskuteczne. W ocenie Sądu taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, organ egzekucyjny; zawiadomieniem z 6.04.2023 r. skierowanym do Banku P. S. A. zajął należne zobowiązanemu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; zawiadomieniem z 22.03.2024r. skierowanym do Urzędu Skarbowego w Augustowie, zajął należne zobowiązanemu inne wierzytelności pieniężne z tytułu nadpłaty podatku; zawiadomieniem z 28.02.2025 r. skierowanym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku, zajął należne zobowiązanemu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zastosowane środki egzekucyjne doprowadziły do wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych i wszczęcia egzekucji oraz części należności głównej i odsetek. Łącznie uzyskana kwota wynosi 4.806,56 zł (stan na 11.08.2025 r., na 17.09.2025 r. wyegzekwowana kwota wynosi 5.971,34 zł). Organ nadzoru słusznie zgodził się zatem ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, iż postępowanie egzekucyjne nie jest bezskuteczne. ZUS Oddział w Białymstoku miesięcznie przekazuje na konto organu egzekucyjnego kwotę 582,39 zł. Dodać również należy, iż Skarżący jest współwłaścicielem (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) nieruchomości położonej w Rajgrodzie, dla której Sąd Rejonowy w Grajewie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą. Nieruchomość stanowi zatem składnik majątku, z którego również możliwe jest prowadzenie egzekucji. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieuwzględnienia trudnej sytuacji życiowej i finansowej Strony, należy zauważyć, o czym organ informował również w zaskarżonym postanowieniu, iż okoliczności te nie są podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. Mogą one stanowić natomiast podstawę wniosku o zwolnienie na czas oznaczony lub nieoznaczony z egzekucji w całości lub w części określonego składnika majątkowego, który na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a. Skarżący może wnieść do organu egzekucyjnego. O możliwości tej Pan J.P. został poinformowany w zaskarżonym postanowieniu. Okoliczność natomiast, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego było w przeszłości umarzane ze względu na fakt, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (Skarżący dołączył do wniosku o umorzenie kopię postanowień umarzających prowadzone do jego majątku postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.) nie oznacza, iż obecnie prowadzone postępowanie egzekucyjne również powinno zostać umorzone. Znaczenie ma bowiem to, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 59 § 2 u.p.e.a., a których spełnienie uzasadniałoby umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący obecnie posiada majątek, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji. Fakt, iż postępowanie egzekucyjne nie zostało umorzone nie oznacza, iż naruszone zostały obowiązujące przepisy prawa. Rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego zostało podjęte w oparciu o nie i wyczerpująco zebrany materiał dowodowy, który pozwolił stwierdzić, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne i zastosowane w jego trakcie środki egzekucyjne są skuteczne i mogą doprowadzić do uregulowania dochodzonej należności. Nie zaszły zatem w sprawie okoliczności wskazane w art. 59 § 2 u.p.e.a. dające organowi egzekucyjnemu możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dlatego też, w ocenie Sądu, uzasadnione było utrzymanie postanowienia organu egzekucyjnego w mocy. Odnośnie natomiast zarzutu nierozważenia przez organ I i II instancji możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a. należy zauważyć, iż przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. zawiera 7 punktów. Sytuację, w której postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania (dawny art. 59 § 1 pkt 8 u.p.e.a.) reguluje od 2020 r. art. 59 § 1 pkt 5. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż przepis ten nie znajduje w sprawie zastosowania, bowiem okoliczność regulowana tym przepisem nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Prowadzone do majątku Pana J.P postępowanie egzekucyjne nigdy nie było zawieszane. Nie naruszone zostały zatem w sprawie przepisy powoływane w skardze, mianowicie art. 7, 8, i 12 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.