I SA/Bk 179/11

I SA/Bk 179/11 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2011-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-05-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Jacek Pruszyński
Mieczysław Markowski /przewodniczący/
Piotr Pietrasz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II FZ 461/11 - Postanowienie NSA z 2011-09-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 217 poz 1590
art 240 par 1 pkt 5
Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
art 1 a ust 1 pkt 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej F. K. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2011 r. nr [...][Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu odwołania F. K. od decyzji Burmistrza T. z [...] września 2010 r. nr [...] ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2008 rok, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika, że decyzją z [...] lutego
2008 r. znak [...] i [...] Burmistrz T. ustalił F. K. zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2008 r., zgodnie ze złożoną w 2005 r. informacją o nieruchomościach, w której ww. wykazała jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej: powierzchnię działki nr [...] - 160 m2 oraz powierzchnię użytkową budynku - 160 m2.
Postanowieniem z [...] października 2009 r. znak [...] Burmistrz T. - w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. (dalej w skrócie: "o.p.") - wznowił z urzędu postępowanie zakończone powyższą decyzją z 12 lutego 2008 r. Powołał się na otrzymane [...] lipca 2009 r. ze Starostwa Powiatowego w B. aktualne dane z ewidencji gruntów i budynków, z których wynika, że grunty na tej działce sklasyfikowane były jako inne tereny zabudowane "Bi", a nie jako użytek rolny i powinny być obciążone podatkiem od nieruchomości (stawka dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą). Z kolei powierzchnia zabudowy budynku na tej działce wynosi 495 m2.
W wyniku wznowienia postępowania Burmistrz T. wydał [...] września 2010 r. decyzję, w której uchylił w całości ostateczną decyzję z [...] lutego 2008 r.
i ustalił F. K. i L. K. b wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2008 r. w kwocie 8.476,00 zł. Organ pierwszej instancji ustalił wysokość zobowiązania podatkowego według następującego wyliczenia: za grunty pod działalność gospodarczą w wys. 1,486,74 zł (2094 m2 x 0,71 ), zaś za budynek magazynowy w wys. 6.989,10 zł (459,64 m2 x 15,00 zł).
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w B., decyzją z [...] stycznia 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu
I instancji. Oceniając przesłanki wznowienia postępowania podatkowego
w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku
od nieruchomości na 2008 r., organ odwoławczy stwierdził, że przesłanką taką okazał się fakt posiadania przez budynek gospodarczy innej powierzchni użytkowej niż zgłoszona przez podatników. Wskazał, że zawiadomienie z [...] lipca 2009 r. potraktowano w sprawie wyłącznie jako impuls do podjęcia działań zmierzających
do wznowienia postępowania - okoliczność ta nie stanowiła jednak wyłącznej podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej i dokonania ponownego wymiaru podatku. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 240 § 1
pkt 5 o.p.
Zdaniem Kolegium zebrany materiał dowodowy potwierdza zasadność obciążenia posiadanego przez podatników gruntu i budynku podatkiem
od nieruchomości i to według najwyższych stawek (właściwych dla gruntów
i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej). Po pierwsze, organ odwoławczy stwierdził, że już od 2005 r. na przedmiotowej działce była prowadzona działalność gospodarcza przez firmę albo na rzecz firmy S. sp.zo.o. Po drugie, cała działka znajdowała się w posiadaniu osoby prowadzącej działalność gospodarczą – F. K.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.), powoływana w skrócie: "u.p.o.l." opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają wszelkie grunty, które nie
są sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki rolne, grunty zadrzewione
i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy. Skoro od 2005 r. działka nr [...] została sklasyfikowana jako "Bi", to od miesiąca następującego po miesiącu,
w którym dokonano zmiany w ewidencji nie mogła już podlegać podatkowi rolnemu, lecz należało ją obciążyć w 2007 r. podatkiem od nieruchomości. Kolegium zauważyło ponadto, że budynek wraz z działką znajdował się w posiadaniu osoby prowadzącej działalność gospodarczą - tj. F. K. Bez znaczenia pozostaje przy tym czy grunt lub budynek jest wykorzystywany do prowadzenia działalności - decyduje wyłącznie sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę (art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.). Skoro więc działka nr [...] oraz posadowiony na niej budynek znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorcy, należało uznać tę działkę i budynek jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej i obciążyć najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości.
W skardze złożonej do Sądu pełnomocnik wniósł o uchylenie
w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: (1) art. 1a ust. 1 pkt 3
w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz pkt 2 lit. b) u.p.o.l., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że grunt i budynek znajdujący się w posiadaniu podatników w całości
są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez sam fakt,
że są w posiadaniu przedsiębiorców, gdy tymczasem w przypadku osób fizycznych wskazany związek występuje jedynie wtedy, gdy nieruchomości wchodzą w skład przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 kodeksu cywilnego, czyli są lub potencjalnie mogą być przez nie przeznaczone do realizacji działań gospodarczych, a nawet gdyby tak było, to w zakresie części budynku należało przyjąć, że ze względów technicznych nie jest on i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej; (2) art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. poprzez przyjęcie, że istniała przesłanka do wznowienia postępowania podatkowego,
tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, za które uznano sposób sklasyfikowania gruntu w ewidencji gruntów i budynków pod symbolem "Bi" oraz istnienie budynku, podczas gdy w sprawie nie podjęto działań zmierzających
do ustalenia, czy organ właściwy w sprawie ewidencji nie poinformował, a jeżeli tak to w jakiej dacie, o przedmiotowym zapisie organu właściwego w zakresie podatku od nieruchomości. Ponadto skoro przed dniem wydania decyzji wymiarowej podatnik
w złożonej informacji ujawnił istnienie budynku, a jego powierzchnia znana była Urzędowi Miasta T., który wydał decyzję o pozwoleniu na budowę, trudno uznać, że wskazane okoliczności wyszły na jaw dopiero po wydaniu decyzji;
(3) art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p., w następstwie dokonania dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, na podstawie którego nie sposób przyjąć, iż wyjaśniono stan faktyczny sprawy w stopniu pozwalającym do dokonanie subsumpcji przepisów prawa, w szczególności w zakresie sposobu wykorzystywania budynku pieczarkarni na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, a także potencjalnej lub faktycznej możliwości wykorzystywania gruntu oraz budynku przez osoby fizyczne, które miały zarejestrowaną działalność gospodarczą, na potrzeby tejże działalności gospodarczej, w tym w kontekście stanu technicznego obiektu;
(4) art. 121 § 1 w zw. z art. 124 o.p., poprzez naruszenie zasady zaufania
do organów i przekonywania, w następstwie obciążenia podatników podwyższonym zobowiązaniem w podatku od nieruchomości bez podstawy prawnej i z powołaniem okoliczności faktycznych, które wobec wadliwości prowadzonego postępowania dowodowego nie sposób uznać za udowodnione.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione
w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności wprawdzie niewskazane w skardze, ale mające wpływ na tę ocenę.
Zaskarżona do Sądu decyzja wydana została w trybie wznowienia postępowania, które jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Instytucja
ta należy do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych. Przesłanki wznowienia postępowania zostały wskazane w sposób wyczerpujący w art. 240 o.p.
W rozpatrywanej sprawie Burmistrz T. wznowił postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2008 r., opierając się na przesłance wznowieniowej zawartej w art. 240 § 1 pkt 5 o.p., tj. związanej z tym, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
Organ podatkowy powołał się na dwie okoliczności, uzasadniające jego zdaniem wznowienie postępowania w tej sprawie. Otóż wskazał na ujawnienie faktu przekwalifikowania spornej działki na tereny zabudowane "Bi" oraz ujawnienie rzeczywistej powierzchni budynków posadowionych na tej działce.
Analizując wskazane powody wznowienia postępowania w tej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że przesłanka pierwsza, a mianowicie przekwalifikowanie działki nie mogła stanowić przyczyny wznowieniowej. Jak bowiem wynika z akt sprawy organ miał wiedzę o przekwalifikowaniu przedmiotowej działki już momencie zatwierdzenia projektu podziału działki nr 1516/2 (zob. wykaz zmian danych ewidencyjnych z 17 sierpnia 2004 r. - k. 4 - 5 akt administracyjnych oraz kopie decyzji o zatwierdzeniu podziału i mapa z projektem podziału nieruchomości załączone do skargi, na których znajdują się okrągłe pieczęcie UM w T
i podpis zastępcy burmistrza złożony w styczniu 2005 r.). Przeczy to twierdzeniom Burmistrz T., że organ podatkowy nie posiadał informacji o zmianach
w klasyfikacji gruntów na działce [...].
W orzecznictwie tutejszego Sądu wyrażono już pogląd, że nie ma podstaw
do przyjęcia, iż dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję
(art. 240 § 1 pkt 5 o.p.), jeżeli wynikała ona z materiałów znajdujących się
w dyspozycji tego organu. Nieprawidłowa organizacja obiegu informacji w urzędzie pomiędzy poszczególnymi wydziałami, nie może uzasadniać odmiennego stanowiska (wyrok WSA w Białymstoku z 11 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Bk 12/08, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Fakt,
że informacja o zmianie w klasyfikacji gruntów nie została przesłana w formie wydruku, nie świadczy więc, iż w 2005 r. organ nie powziął wiadomości o tej okoliczności.
Powyższe nie oznacza, że organ nie miał podstaw do wznowienia postępowania w tej sprawie. Jako istotną dla sprawy nową okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania pierwotnej decyzji ustalającej wysokość podatku
od nieruchomości, a nieznaną organowi, należało bowiem uznać ujawnienie rzeczywistej powierzchni budynku. Wiadomość o rzeczywistej jego powierzchni (innej niż zgłoszona przez podatników w informacji w sprawie podatku od nieruchomości
na 2005 r., która nie uległa zmianie w 2007 i w 2008 r.) organ uzyskał bowiem dopiero [...] lipca 2009 r. w związku z pismem ze Starostwa Powiatowego
w B. Organ wydał wprawdzie w 1980 r. pozwolenie na budowę tego budynku, jednak nie potwierdza to rzeczywistej jego powierzchni, tylko taką, na jaką udzielono pozwolenia. Zauważyć bowiem należy, że decyzja o pozwoleniu
na budowę nie potwierdzała faktycznej powierzchni budynku ale powierzchnię budynku, który miał dopiero zostać wzniesiony. Skoro z projektu wynikało,
że powierzchnia użytkowa budynku miała wynosić 540 m², rzeczywista powierzchnia użytkowa budynku wynosiła zaś 459,64 m ², natomiast podatnik zgłosił powierzchnię 160 m², to organ podatkowy miał wszelkie podstawy do stwierdzenia w tym zakresie zaistnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 o.p.
W świetle powyższego, orzekające w tej sprawie organy miały więc podstawy do wznowienia postępowania, jak też do przeprowadzenia postępowania
co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy.
Zauważyć jednak należy, że postępowanie rozstrzygające sprawę co do istoty po wznowieniu postępowania winno być przeprowadzone w zakresie stwierdzonej przesłanki wznowienia postępowania, a zatem wyłącznie w zakresie okoliczności związanych ze stwierdzeniem odmiennej od wykazanej przez podatnika powierzchni użytkowej budynku. Zakres postępowania dowodowego po wszczęciu postępowania w trybie wznowieniowym jest bowiem wyznaczony, a zarazem ograniczony, stwierdzoną przesłanką wznowienia i okolicznościami oraz dowodami, które przesądzają o istnieniu takiej przesłanki.
Wskazać również należy, iż zdecydowanie niezasadna jest argumentacja skarżącej, jakoby możliwość opodatkowania gruntów i budynków będących
w posiadaniu osoby fizycznej przy zastosowaniu stawki podatkowej przewidzianej dla gruntów i budynków związanych z działalnością gospodarczą uzależnione jest
od uprzedniego stwierdzenia, że grunty i budynki wchodzą w skład przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 ¹ k.c. Otóż z treści art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wynika, iż grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 4 lit c. u.p.o.l. zwalnia się od podatku
od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części zajęte na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej. Z treści tego przepisu wynika, że nie ma zatem znaczenia pierwotne przeznaczenie budynku, ale jego aktualne i rzeczywiste wykorzystanie na ściśle określoną ustawowo działalność, co skutkuje zwolnieniem podatkowym. Niezasadne jest zatem odwoływanie się autora skargi do wskazanego wyżej przepisu prawa.
Z uwagi na wskazane wyżej naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 o.p. w zakresie
w jakim organ podatkowy uznał jako przesłankę wznowienia postępowania przekwalifikowanie działki i w dalszej konsekwencji orzekł co do istoty uwzględniając okoliczności związane z tą konkretną przesłanką, zaskarżona decyzja nie mogła się ostać w obrocie prawnym. Naruszenie przepisów postępowania w tym zakresie niewątpliwie mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez organ podatkowy. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1, 2 i 3 cyt. ustawy oraz
§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września
2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium uwzględni zawartą w niniejszym wyroku jej ocenę prawną, zaś postępowanie wyjaśniające ograniczy do okoliczności
i dowodów związanych z kwestią nowej powierzchni budynku związanego
z prowadzoną działalnością gospodarczą.