Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

I SA/Bd 9/26

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

I SA/Bd 9/26 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2026-05-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Mirella Łent /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Wójcik
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art.116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirella Łent (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant sekretarz sądowy Anna Szymanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2026 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2024 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. orzekł o solidarnej z podatnikiem odpowiedzialności A. Ż. (skarżący) jako byłego Prezesa Zarządu S. Sp. z o.o., pełniącego funkcję w okresie kiedy upływał termin płatności zobowiązania w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 r. za powstałą wskutek nieuregulowania tego zobowiązania zaległość podatkową w kwocie [...] zł należności głównej oraz za należne odsetki za zwłokę naliczone do dnia wydania decyzji w wysokości [...] zł.
Łączna kwota orzeczonej odpowiedzialności z tytułu ww. zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na dzień wydania zaskarżonej decyzji wynosiła [...] zł.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył skarżący i wniósł o jej uchylenie w całości i o umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia 24 stycznia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji, organ w pierwszej kolejności zbadał zasadność prowadzenia postępowania odwoławczego w kontekście przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Wskazując na treść art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej jako: "O.p.") podał, że ustawowy termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 r. upływałby, co do zasady, z dniem 31 grudnia 2024 r. o ile nie wystąpiłyby przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 70 O.p. Organ opisał zdarzenia, które miały wpływ na przerwanie biegu terminu przedawnienia, ostatecznie wskazując, że S. Sp. z o.o. wniosła [...] lutego 2023 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] stycznia 2023 r. znak sprawy: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2018 r. 22 sierpnia 2023 r. zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 142/23. Od ww. wyroku 16 października 2023 r. Spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organ zauważył, że postępowanie sądowe nadal się toczy, a zatem bieg terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług pozostaje zawieszony (art. 70 § 6 pkt 2 O.p.).
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowej sprawy, organ przywołał treść art. 107 § 1 O.p., art. 108 § 1-3 O.p. , art. 116 § 1, 2 i 4 O.p. , po czym stwierdził, że art. 116 O.p. ustala warunki odpowiedzialności członka zarządu spółki za zobowiązania podatkowe tej spółki, a także wskazuje jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Wskazując na przesłanki pozytywne, organ wyjaśnił, że to takie, których spełnienie rodzi odpowiedzialność członków zarządu. Członkowie zarządu odpowiadają za zaległości podatkowe spółki z tytułu jej zobowiązań podatkowych powstałych w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu. Mogą być pociągnięci do odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki wówczas, gdy egzekucja należności podatkowych z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Te okoliczności musi wykazać organ podatkowy. Z kolei przesłanki negatywne, to takie, które jeśli zaistniały, uwalniają osobę trzecią od odpowiedzialności tj. wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Uwolnienie od odpowiedzialności może też nastąpić przez wykazanie, że istnieje mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. Wykazanie przesłanek negatywnych leży w interesie skarżącego.
W ocenie Dyrektora, organ pierwszej instancji wykazał istnienie przesłanek pozytywnych, albowiem jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego organem uprawnionym do reprezentowania S. Sp. z o.o. jest Zarząd, w którym od
[...] października 2013 roku do [...] maja 2019 roku skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu, co dodatkowo skarżący potwierdził w złożonym odwołaniu. Organ nadmienił także, że z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że od 3 lipca 2023 roku do dnia wydania przedmiotowej decyzji brak było osób wchodzących w skład organu reprezentującego Spółkę.
Następnie organ wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu w dniu 30 września 2022 r. wydał decyzję w której określił Spółce wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2018 r. oraz działając na podstawie art. 112c ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług ustalił Spółce dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług wedle stawki 100% za I, II, III i IV kwartał 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z 10 stycznia 2023 roku znak sprawy: [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 30 września 2022 roku. Od wymienionej decyzji Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z 22 sierpnia 2023 roku sygn. akt I SA/Bd 142/23 uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie. Spółka wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Następnie organ wskazał, że Spółka winna była uregulować zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 r. do 25 stycznia 2019 r. Po upływie ustawowego terminu nieuiszczona kwota podatku stała się zaległością podatkową, stosownie do art. 51 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Na dzień wydania decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu z [...] października 2024 roku znak sprawy: [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich, na karcie kontowej Spółki pozostała do uregulowania kwota zaległości m.in. z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 roku wraz z odsetkami za zwłokę.
Mając na uwadze powyższe, organ stanął na stanowisku, że nie zaszły wątpliwości, co do spełnienia przesłanki określonej w art. 116 § O.p., zgodnie z którą odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 O.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Natomiast w zakresie drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, organ wskazał, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu decyzją z [...] maja 2022 roku znak sprawy: [...], doręczoną pełnomocnikowi Spółki 9 czerwca 2022 roku, określił Spółce m.in. przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 roku wysokości 37.065,00 zł oraz kwotę odsetek za zwłokę należnych od tego zobowiązania naliczonych na dzień wydania decyzji zabezpieczającej w wysokości 10.195,00 zł oraz orzekł o dokonaniu zabezpieczenia na majątku Spółki do przybliżonej kwoty ww. zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz należnej kwoty odsetek za zwłokę. Wskazana wyżej decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] sierpnia 2022 roku znak sprawy [...], doręczoną pełnomocnikowi Spółki [...] września 2022 roku. W związku z powyższą decyzją, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego wystosował m.in. zarządzenie zabezpieczenia (22-1) z [...] czerwca 2022 roku nr [...] obejmujące zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za okres od 1 października 2018 roku do 31 grudnia 2018 roku w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości [...] zł. Powyższe zarządzenie zabezpieczenia zostało doręczone Spółce (dorosłemu domownikowi, który podjął się oddania pisma adresatowi) [...] czerwca 2022 roku. W toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., działając jako organ egzekucyjny, dokonał zabezpieczenia praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych Spółki (ZZ), które skierował do:
1. Banku [...] S.A. - zawiadomienie z [...] czerwca 2022 roku nr [...]
2. Banku [...] S.A. - zawiadomienie z [...] lipca 2022 roku nr [...],
3. [...] S.A. - zawiadomienie z [...] października 2022 roku nr [...]
Z informacji uzyskanej od dłużnika zajętej wierzytelności - Banku [...] z [...] czerwca 2022 roku wynika, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego dla S. Sp. z o.o. nie mogło zostać zrealizowane ze względu na to, że rachunki zostały zablokowane. Salda wynoszą [...] zł, [...] USD, [...] EUR. Zajęcie pozostaje wstrzymane do czasu przekształcenia w zajęcie egzekucyjne. Natomiast, pismem z [...] października 2022 roku [...] [...] S.A. poinformował organ egzekucyjny, że nie może zrealizować zajęcia ze względu na brak środków. Po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania podatkowego w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2018 roku. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu decyzją z [...] września 2022 roku znak sprawy: [...], doręczoną pełnomocnikowi Spółki [...] października 2022 roku, określił Spółce wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za: I kwartał 2018 roku w kwocie [...] zł, II kwartał 2018 roku
w kwocie [...] zł, III kwartał 2018 roku w kwocie [...] zł, IV kwartał 2018 roku w kwocie [...] zł oraz ustalił Spółce dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług według stawki 100% za: I kwartał 2018 roku w kwocie [...] zł, II kwartał 2018 roku w kwocie [...] zł, III kwartał 2018 roku w kwocie [...] zł, IV kwartał 2018 roku w kwocie [...] zł. Następnie, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu wydał postanowienie z 3 listopada 2022 roku nr [...] o nadaniu ww. decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Wobec nieuregulowania przez Spółkę wskazanych powyżej zobowiązań w podatku od towarów i usług za l-IV kwartał 2018 roku. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie, działając jako organ egzekucyjny prowadzący postępowanie na wniosek wierzyciela - Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu - dochodził od Spółki ww. zaległości na podstawie tytułów wykonawczych z [...] listopada 2022 r. (szczegółowo wymienionych na k. 14 – 15 decyzji organu II instancji). Tytuły wykonawcze zostały doręczone Spółce 15 lutego 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie, działający jako organ egzekucyjny, [...] lutego 2023 roku dokonał aktualizacji zajęć wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych Spółki (ZZ), które skierował do:
1. Banku [...] S.A. - dot. zawiadomienia nr [...]
2. Banku [...] S.A. - dot. zawiadomienia nr [...],
3. [...] S.A. - dot. zawiadomienia nr [...].
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny podejmował również próby ustalenia, czy Spółka posiada rachunki w innych bankach. Na podstawie wystosowanych zapytań organ egzekucyjny ustalił, że Spółka posiada jedynie rachunki w Banku [...] S.A. i [...] [...] S.A., które to ustalenia potwierdzają dane z aplikacji e-Dokumenty, WRO-System-STIR, OGNIVO i POLTAK.
Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie podejmował inne czynności w celu ustalenia praw i składników majątkowych Spółki. W oparciu o dane z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że Spółka nie jest właścicielem żadnego pojazdu. Z kolei, w wyniku skierowania zapytania do Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych uzyskano odpowiedź, z której wynika, że Spółka nie figuruje w elektronicznym Rejestrze Ksiąg Wieczystych jako właściciel lub współwłaściciel nieruchomości. Dodatkowo, organ egzekucyjny ustalił, że za 2022 rok Spółka złożyła zerowe zeznanie roczne oraz zerowe deklaracje VAT za III i IV kwartał 2022 roku. Ponadto, Spółka nie złożyła aktualnych plików JPK. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie dokonał analizy oraz oceny realności i zasadności ekonomicznej dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej Spółki ustalając, że w przedmiotowej sprawie zaszła przesłanka stanowiąca podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny stwierdził, że podejmowane czynności nie doprowadziły do zaspokojenia należności wynikających z przedmiotowych tytułów wykonawczych. Ponadto organ egzekucyjny po analizie akt egzekucyjnych, jak również danych zawartych w systemach informatycznych urzędu ustalił, iż nie dysponuje informacjami o majątku spółki uzasadniającymi dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny podkreślił również, że w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych nie ustalono majątku zobowiązanego, z którego mogłaby być przeprowadzona skuteczna egzekucja administracyjna. Wobec braku możliwości prowadzenia egzekucji ze składników majątku Spółki, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie postanowieniem z [...] października 2023 roku nr [...], na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 59 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 roku, poz. 479 ze zm.) umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] z [...] listopada 2022 roku, obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za I, II, III i l\/ kwartał 2018 roku, z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Powyższe postanowienie zostało doręczone 12 października 2023 roku. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Dyrektor podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie bezskuteczności egzekucji prowadzonej z majątku Spółki, której wykazanie było drugim warunkiem wstępnym procedowania w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności strony skarżącej za przedmiotowe zaległości podatkowe, stosownie do treści przepisu art. 116 § 1 O.p.
Reasumując, zdaniem organu, w rozpatrywanej sprawie wystąpiły przesłanki pozytywne do przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności podatkowej za wykazaną zaległość Spółki, tzn. Spółka posiadała zaległość podatkową, której egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna, zaś skarżący pełnił obowiązki członka zarządu w terminie płatności przedmiotowego zobowiązania.
Odnosząc się natomiast do negatywnych przesłanek orzeczenia odpowiedzialności wynikającej z art. 116 O.p. organ wskazał, że okolicznością determinującą odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki, byłby fakt złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. W orzecznictwie sądowym został wyrażony pogląd, że wykładni pojęcia "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości osoby prawnej należy dokonywać z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 794, dalej jako: u.p.u.). Organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu pismem z :
• 23 kwietnia 2024 roku znak sprawy: [...] zwrócił się do Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku o przesłanie informacji, czy do Sądu wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości S. Sp. z o.o. W odpowiedzi z 23 kwietnia 2024 roku Sąd poinformował, iż nie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości złożony przez wskazaną Spółkę.
• 23 kwietnia 2024 roku znak sprawy: [...] zwrócił się do Sądu Rejonowego Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu o przesłanie informacji, czy do Sądu wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości S. Sp. z o.o. Pismem z 25 kwietnia 2024 roku sygn. akt [...] Sąd zwrócił ww. wniosek albowiem w Sądzie nie ma Wydziału Upadłościowego.
• 23 kwietnia 2024 roku znak sprawy: [...] zwrócił się do Sądu Rejonowego w Toruniu 7 Wydział Gospodarczy o przesłanie informacji, czy do Sądu wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości S. Sp. z o.o. W odpowiedzi z 26 kwietnia 2024 roku [...] Sąd poinformował, iż nie było prowadzone postępowanie upadłościowe wszczęte przed 1 grudnia 2021 roku, ani po 1 grudnia 2021 roku.
Co więcej, dokonano również weryfikacji powyższych danych w portalu publicznym Krajowego Rejestru Zadłużonych i ustalono, że od 1 grudnia 2021 roku do dnia wydania zaskarżonej decyzji Spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości, o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego oraz o zatwierdzenie układu za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Zgodnie z Informacją odpowiadającą odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (stan na 19 kwietnia 2024 roku, 4 grudnia 2024 roku) oraz informacją odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS (stan na 31 lipca 2024 roku, 9 września 2024 roku, 14 października 2024 roku, 21 października 2024 roku, 4 grudnia 2024 roku), S. Sp. z o.o. nie została postawiona w stan likwidacji czy upadłości; brak informacji o ewentualnych postępowaniach: upadłościowym, układowym, restrukturyzacyjnym lub naprawczym; nie odnotowano wpisu o żadnym kuratorze; brak także informacji o zawieszeniu działalności. Ponadto organ zauważył, że poza przedmiotową zaległością podatkową. Spółka posiada zaległości w podatku od towarów i usług za II kwartał 2022 roku, w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące: czerwiec 2022 roku oraz lipiec 2022 roku wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Łączna kwota zaległości podatkowych wraz z odsetkami wynosi [...] zł. Zdaniem organu, powyższe ustalenia wskazują, że zobowiązania Spółki w 2018 roku przyjmowały tendencję wzrostową. Zatem, nieterminowe regulowanie podatków, nie było incydentalne. Przedmiotowe zobowiązania w zakresie podatku od towarów i usług nie zostały przez Spółkę zapłacone, co w konsekwencji doprowadziło do wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec Spółki. W ocenie organu zaistniała podstawa do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, z uwagi na to, że Spółka zaprzestała regulować swoje wymagalne należności. W przypadku zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), to Spółka była zobowiązana do zapłaty podatku w terminach wyznaczonych przez przepisy prawa. Zdaniem organu skarżący winien rozważyć, biorąc pod uwagę najstarsze nieuregulowane zobowiązania Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2018 roku (obowiązek zapłaty upływał odpowiednio: 25 kwietnia 2018 roku i 25 lipca 2018 roku), nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, tj. do 25 listopada 2018 roku, zgłoszenie w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, bowiem opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekroczyło trzy miesiące (tutaj: 25 października 2018 roku). Spółka nie regulując wymagalnych zobowiązań wobec organu podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2018 roku stała się dłużnikiem niewypłacalnym, a zatem na reprezentującym Spółkę członku zarządu, tj. na skarżącym zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe ciążył obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie 30 dni, od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Organ ponownie podkreślił, że jak wynika z akt sprawy, w tym z pisma Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z 23 kwietnia 2024 roku oraz pisma Sądu Rejonowego w Toruniu V Wydział Gospodarczy z 26 kwietnia 2024 roku, odpisów pełnego i aktualnego z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a także z informacji z portalu publicznego Krajowego Rejestru Zadłużonych, wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został złożony.
Reasumując organ stanął na stanowisku, że ustalony w przedmiotowej sprawie stan faktyczny uzasadnia spełnienie pierwszej z przesłanek określonych w art. 11 ust. 1 i art. 11 ust. 1a ustawy Prawo upadłościowe. Spółka, jako dłużnik, utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Dyrektora, skarżący, jako Prezes Zarządu S. Sp. z o.o., był zobowiązany do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki w terminie wskazanym wyżej. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że Spółka była w dobrej kondycji finansowej w przedmiotowym okresie, organ stwierdził, że stwierdzenie dobrej kondycji finansowej Spółki, w sytuacji nieregulowania wymagalnych zobowiązań stanowi o niewypłacalności podmiotu. Innymi słowy, gdy przyczyną niewypłacalności jest zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego), istotnym elementem ustaleń w sprawie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest stan regulowania takich zobowiązań, a nie analiza stanu majątkowego spółki. Organ nie zgodził się z podniesionym w odwołaniu argumentem o braku podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości ze względu na fakt posiadania tylko jednego wierzyciela. Zdaniem organu nawet niewykonywanie wymagalnych zobowiązań wobec jednego wierzyciela nie zwalnia członka zarządu od zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, nie do niego bowiem należy rozstrzygnięcie o zasadności tego wniosku. Art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. nie daje członkowi zarządu takiego uprawnienia.
W odniesieniu do kolejnej przesłanki egzoneracyjnej wymienionej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., organ stanął na stanowisku, że skarżący nie wskazał okoliczności świadczących o braku jego winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. O braku winy nie mogły świadczyć twierdzenia skarżącego o tym, że nie posiadał on wiedzy o zobowiązaniu podatkowym innym niż wymienione w deklaracji podatkowej, natomiast wiedza taka została pozyskana przez Spółkę w dacie wydania decyzji, kiedy skarżący nie pełnił już funkcji Prezesa Zarządu i tym samym nie miał wpływu na możliwość złożenia wniosku o upadłość. Zdaniem organu skarżący bezsprzecznie miał legitymację formalną (prawną) do pełnienia obowiązków członka zarządu Spółki w czasie upływu terminu płatności zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 r.
Mając na uwadze powyższe, organ uznał, że skarżący stosownie do art. 116 § 2 O.p. ponosi odpowiedzialność za przypisaną w sprawie zaległość podatkową Spółki wraz z odsetkami za zwłokę.
Przechodząc do oceny drugiej przesłanki egzoneracyjnej określonej w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. organ stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy skarżący nie wskazał majątku spółki, ani innego prawa majątkowego z którego możliwe byłoby zaspokojenie zaległości Spółki z tytułu należności podatkowych w znacznej części. Organ dodał, że w toku postępowania podatkowego skarżący nie przedłożył żadnego dowodu potwierdzającego istnienie rzeczywistego mienia Spółki, umożliwiającego zaspokojenie zaległości podatkowej, pomimo że Naczelnik ww. urzędu w piśmie z [...] września 2024 roku znak sprawy: [...], wszczynającym z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej z podatnikiem odpowiedzialności skarżącego jako byłego Prezesa Zarządu S. Sp. z o.o. pełniącego funkcję w okresie kiedy upływał termin płatności zobowiązania w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 roku, za powstałą wskutek nieuregulowania tego zobowiązania zaległość podatkową oraz za należne odsetki za zwłokę, poinformował skarżącego o możliwości wskazania przesłanek do zwolnienia z tej odpowiedzialności.
Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy zbadał przesłanki pozwalające na zgodne z art. 116 O.p. orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności skarżącego, jako byłego Prezesa Zarządu S. Sp. z o.o. wraz ze Spółką za zaległość tej Spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 roku wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.
W skardze na decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 116 § O.p. przez niezasadne przeniesienie odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych na skarżącego przez niewłaściwą interpretację i bezzasadne uznanie, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki powinien zostać złożony w terminie 30 dni od dnia 25 października 2018 r. i za powyższe odpowiada zarząd Spółki,
2. art. 121, art. 122, art. 187 i art. 191 O.p. przez niezebranie i niezbadania wszystkich dowodów oraz dokonanie wadliwej oceny materiału dowodowego bezzasadnie przyjmując, że wystąpiły okoliczności uzasadniające złożenie wniosku o upadłość przez S. sp. z o.o.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia 25 czerwca 2025 r. (k. 80) skarżący wskazał na wyrok TSUE z 30 kwietnia 2025 r., C-278, (Genzynski) i staranność w działaniu, która powinna skutkować uznaniem braku winy w niezłożeniu wniosku o upadłość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zważył co następuje:
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana na rozprawie.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze z zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, sąd oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością jej uchylenia.
Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organ zasadnie uznał, że skarżący ponosi odpowiedzialność jako były Prezes Zarządu S. Sp. z o.o. za zaległości podatkowe tej spółki w zakresie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 r. w kwocie 37.065 należności głównej oraz za należne odsetki za zwłokę naliczone do dnia wydania decyzji w wysokości 36.003 zł.
W pierwszej kolejności należy zgodzić się z organem, że ustawowy termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 r. upływaoby co do zasady z dniem 31 grudnia 2024 r., jednak organ egzekucyjny w dniu 23 listopada 2022 r. zastosował skuteczny środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Spółki, a zawiadomienie o zajęciu rachunku doręczono zobowiązanej Spółce [...] lutego 2023 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Tym samym zgodnie z art. 70 § 4 O.p. doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. Ponadto Spółka 20 lutego 2023 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2023 r. znak sprawy [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2018 r. W dniu 22 sierpnia 2023 r. zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie o sygn. I SA/Bd 143/23. Od powyższego wyroku Spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a postępowanie w tym przedmiocie nadal się toczy, a zatem bieg terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług pozostaje zawieszony (art. 70 § 6 pkt 2 O.p.).
Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu stanowił art. 116 O.p. Zgodnie z art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Stosownie do treści art. 116 § 2 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. W myśl art. 116 § 4 O.p przepisy art. 116 § 1-2 stosuje się do byłego członka zarządu.
W świetle powyższych unormowań organ podatkowy powinien wykazać, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu S. Sp. z o.o. w okresie, kiedy powstały zaległości podatkowe, wykazać bezskuteczność egzekucji oraz zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.
Wskazać w pierwszej kolejności należy, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 r. nie zostało przez Spółkę uregulowane, a termin płatności tego zobowiązania przypadał na dzień 25 stycznia 2019 r. Po upływie tego terminu nieuiszczona przez spółkę kwota podatku od towarów i usług stała się zaległością podatkową stosownie do art. 51 § 1 O.p.
Organ wykazał, że od 1 października 2013 r. do 27 maja 2019 r. skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu S. Sp. z o.o. (k. 9-10 zaskarżonej decyzji), co skarżący również potwierdził w złożonym przez siebie odwołaniu (k. 2 odwołania, k. 403v, to. 2 akt administracyjnych) jak i również w złożonej skardze (k. 5v akt sądowych). Powyższa okoliczność nie jest w niniejszej sprawie sporna, a zatem w sprawie nie zaszły wątpliwości, co do spełnienia przesłanki określonej w art. 116 § 2 O.p. zgodnie z którą odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Natomiast odnosząc się do drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, czyli wykazania przez organ bezskuteczności egzekucji, należy zauważyć, że pojęcie bezskuteczności egzekucji nie zostało zdefiniowane ani w przepisach podatkowych, ani w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, lecz nie oznacza to, że dopuszczalne jest pojmowanie go w każdy dowolny sposób. Pojęcie to należy rozumieć zgodnie z dyrektywami wykładni językowej i powiązać je z celem postępowania egzekucyjnego. W języku potocznym pod pojęciem bezskuteczności rozumie się nieprzynoszenie pożądanych rezultatów, daremność, bezowocność ("Słownika Języka Polskiego", pod redakcją M. Szymczaka, Warszawa 1978, t. I, s. 150). Celem egzekucji jest doprowadzenie do zaspokojenia roszczeń wierzyciela. W związku z powyższym o skuteczności egzekucji można mówić wówczas, gdy zostanie osiągnięty oczekiwany rezultat, a więc zostanie wyegzekwowana kwota długu. W uchwale z dnia 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08 NSA uznał, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. W związku z nieuregulowaniem przez spółkę zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 r. wynikających z decyzji z dnia 30 września 2022 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie – działając jako organ egzekucyjny prowadzący postępowanie na wniosek wierzyciela – Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu dochodził od Spółki zaległości na podstawie tytułów wykonawczych z [...] listopada 2022 r. W toku postępowania egzekucyjnego podejmowano szereg czynności mających na celu wyegzekwowanie należności. Przykładowo dokonano zajęcia rachunków bankowych w Banku [...] [...] S.A. i [...] S.A., a także podejmowano inne czynności w celu ustalenia praw i składników majątkowych Spółki np. uzyskując dane z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, że Spółka nie jest właścicielem żadnego pojazdu. Ostatecznie wobec braku możliwości prowadzenia egzekucji ze składników majątku Spółki, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie postanowieniem z dnia 9 października 2023 r. na podstawie art. 59 § 2 w zw., z art., 59 § 4 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z 23 listopada 2023 r. obejmujące m.in. zaległości w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2018 r. z uwagi na bezskuteczność egzekucji.
W rezultacie powyższego należy przyznać rację organowi, że ziściła się przesłanka bezskuteczności egzekucji. Pomimo podjętych działań organ egzekucyjny nie ustalił składników majątkowych spółki mogących stanowić przedmiot skutecznej egzekucji. Zaznaczyć przy tym należy, że w skardze skarżący nie kwestionuje powyższej okoliczności.
Ponadto, zdaniem Sądu organ wykazał także istnienie podstaw do ogłoszenia upadłości spółki. W uchwale siedmiu sędziów z dnia 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09 NSA stwierdził, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu organ jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość w terminie czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie przepisu art. 116 § 1 O.p. Do takiego wniosku prowadzi wnioskowanie a contrario: skoro członek zarządu nie odpowiada, jeśli we właściwym czasie zgłoszono upadłość, to odpowiadać może tylko wtedy, kiedy upadłości we właściwym czasie nie zgłoszono. Badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustaloną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy.
Ocena, czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie" powinna być dokonywana w świetle przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe. W myśl art. 10 u.p.u. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Zgodnie natomiast z art. 11 u.p.u. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące (ust. 1a). Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (ust. 2). Przepis art. 21 u.p.u. stanowi zaś, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (ust. 1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (ust. 2).
Wymienione w art. 11 ust. 1-2 u.p.u. przesłanki upadłościowe mają charakter alternatywny. Dlatego zaistnienie chociażby jednej z nich uzasadnia złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Jeżeli zostanie wykazane, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1 i 1a u.p.u.), nie ma potrzeby dodatkowego ustalania, czy zobowiązania dłużnika przekraczają wartość jego majątku (art. 11 ust. 2 u.p.u.). I odwrotnie, ustalenie, że zobowiązania dłużnika przekraczają wartość jego majątku, uzasadniają złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nawet wówczas, gdy dłużnik na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Należy przy tym podkreślić, że w przypadku przesłanki z art. 11 ust. 1 u.p.u. nie ma znaczenia, z jakiego powodu dłużnik (spółka) nie wypełnia swoich wymagalnych zobowiązań. Nie ma również znaczenia, czy są to zobowiązania publicznoprawne czy cywilnoprawne oraz to czy są one stwierdzone tytułem egzekucyjnym czy wykonawczym. Niewypłacalność istnieje zarówno wtedy, gdy dłużnik nie ma środków finansowych, jak i wtedy, gdy nie wykonuje zobowiązań z innych powodów (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2026 r., III FSK 832/24 i powołane tam orzecznictwo sądowe).
W powyższym względzie organ wskazał, że zgodnie z informacją odpowiadającą pełnemu odpisowi z KRS (stan na 19 kwietnia 2024 r. i 4 grudnia 2023 r.) oraz informacją odpowiadającą aktualnemu odpisowi z KRS (stan na 31 lipca 2024 r., 9 września 2024 r. i 14 października 2024 r., 21 października 2024 r., 4 grudnia 2024 r.) Spółka nie została postawiona w stan likwidacji czy upadłości, brak informacji o ewentualnych postępowaniach: upadłościowym, układowym, restrukturyzacyjnym lub naprawczym, nie odnotowano także wpisu o żadnym kuratorze, a także brak informacji o zawieszeniu działalności. Zobowiązania w zakresie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2018 r. nie zostały przez Spółkę zapłacone, co w konsekwencji doprowadziło do wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec Spółki. Ponadto Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu zwrócił się pismami z dnia 23 kwietnia 2024 r. do Sądu Rejonowego Gdańsk – Północ w Gdańsku, a także do Sądu Rejonowego w Toruniu o przesłanie informacji czy do powyższych sądów wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki. Z udzielonych odpowiedzi wynika, że nie było prowadzone postępowanie upadłościowe wobec Spółki. Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu zaistniała podstawa do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, z uwagi na to, że Spółka zaprzestała regulować swoje wymagane należności. W przypadku zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa, to Spółka była zobowiązana do zapłaty podatku w terminach wyznaczonych przez przepisy prawa. Skarżący jako Prezes Zarządu Spółki biorąc pod uwagę najstarsze nieuregulowane zobowiązania Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2018 r. (obowiązek zapłaty upływał odpowiednio 25 kwietnia 2018 r. i 25 lipca 2018 roku), nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości tj. 25 listopada 2018 r., winien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, bowiem opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekroczyło trzy miesiące w dniu 25 października 2018 r. W tym miejscu należy podkreślić, że taki wniosek w ogóle nie został złożony.
Zgodnie ze stanowiskiem TSUE odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki jest zbudowana na zasadzie winy, nie ryzyka. Wykazanie braku winy członka zarządu nie może być praktycznie niemożliwe ani nadmiernie utrudnione (zob. mutatis mutandis wyrok Trybunału z dnia 12 grudnia 2024 r. w sprawie Dranken Van Eetvelde, C-331/23, EU:C:2024:1027). Z jednej strony Trybunał wskazuje, że "skorzystanie przez państwa członkowskie z uprawnienia do wyznaczenia dłużnika solidarnego innego niż osoba zobowiązana do zapłaty podatku w celu zapewnienia jego skutecznego poboru musi być w świetle zasad pewności prawa i proporcjonalności uzasadnione stosunkiem faktycznym lub prawnym łączącym te osoby" (wyroki: z 14.11.2024 r. w sprawie Herdijk, C-613/23, ECLI:EU:C:2024:961, pkt 36; z 13.10.2022 r. w sprawie MC, C-1/21, EU:C:2022:788, pkt 75), ale stwierdza też, że osoba "posiadająca status zarządzającego podmiotem będącym podatnikiem i dłużnikiem z tytułu niezapłaconego podatku VAT (...) uczestniczy (...) w podejmowaniu decyzji w strukturach tego podmiotu, przez co wykluczone jest uznanie, że nie można jej powiązać z działaniami tego podmiotu" (wyroki: w sprawie Herdijk, pkt 29; w sprawie MC, pkt 79). Z drugiej strony aprobatywnie odnosi się do przewidzianej w przepisach krajowych możliwości uwolnienia się przez zarządzającego od odpowiedzialności przez wskazanie na każdą okoliczność mogącą w wystarczający sposób wykazać, że członkowi zarządu nie można przypisać uchybienia przez podmiot jego obowiązkom (por. wyrok w sprawie Herdijk, pkt 39). Ponadto w sprawach C-277/24 (Adjak) i C-278/24 (Genzynski) TSUE zauważył, że odpowiedzialność podatkowa członków zarządu w polskim porządku nie ma charakteru przypadkowego i możliwe jest uwolnienie się od odpowiedzialności przez wykazanie braku winy po stronie członka zarządu. Zaznaczono, że możliwość ta nie ma charakteru teoretycznego, a braku winy może dowodzić członek zarządu, gdy dochował należytej staranności w prowadzeniu spraw spółki (C-278/24 pkt 68, 70, 72, 77, 78). O ile zaaprobowano posługiwanie się domniemaniem, zgodnie z którym członek zarządu spółki dysponuje lub powinien dysponować zarówno bezpośrednią wiedzą na temat działalności tej spółki, jak i wpływem na tę działalność (C-278/24 pkt 68 i 69), to jednak równocześnie podkreślono, iż konieczne jest, aby domniemanie to było możliwe do obalenia, czemu w polskich realiach służy przesłanka egzoneracyjna braku winy (C-278/24 pkt 68, 69, 71). Wspólnym mianownikiem tych orzeczeń TSUE jest akcentowana w nich konieczność zapewnienia prawa do obrony członkowi zarządu (C-277 pkt 64). Członek zarządu ma prawo powoływania się na okoliczności świadczące o braku jego winy w niezłożeniu wniosku we właściwym czasie, dla wykazania, że brak złożenia wniosku nastąpił z przyczyn od niego niezależnych (C-278-24, pkt 75, 77).
Skarżący podnosi, że do dnia wydania decyzji za I i II kwartał 2018 r. Spółka posiadała zobowiązanie podatkowe w tytułu VAT w kwotach wskazanych w złożonych deklaracjach. Dopiero z datą wydania decyzji zobowiązanie podatkowe zostało określone w innej decyzji niż wynika to ze złożonej deklaracji. Zatem jego zdaniem nie jest istotny fakt za jaki okres zobowiązanie podatkowe zostało określone, ale fakt kiedy zostało ono określone. Podkreśla, że w dniu 25 lipca 2018 r. nie posiadał wiedzy o zobowiązaniu podatkowym innym niż wykazane w deklaracji podatkowej. Dodaje, że gdyby nawet hipotetycznie przyjąć, ze zobowiązanie powstało 25 lipca 2018 r. to nie można uznać, że skarżący nie złożył wniosku o upadłość skoro nie posiadał wiedzy o zobowiązaniu. Wiedza taka została pozyskana przez Spółkę w dacie wydania decyzji, kiedy skarżący nie pełnił już funkcji prezesa zarządu i tym samym nie miał wpływu na możliwość złożenia wniosku o upadłość. Jego zdaniem nie sposób stwierdzić, że jako członek zarządu mógł przewidzieć, że deklaracje VAT złożone przez Spółkę w 2018 r. zostaną kilka lat później zakwestionowane przez organ podatkowy i decyzją z 30 września 2022 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu określi Spółce wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2018 r. Jego zdaniem jako miernik staranności należy w tym przypadku przyjąć, że dane finansowe zawarte w sprawozdaniu Spółki za 2018 r, które to dane nie pozwalają w jego ocenie na stwierdzenie spółka była niewypłacalna, a zatem w jego opinii w sprawie nie można mówić o wystąpieniu winy, nawet nieumyślnej. W skardze podnosi ponadto, że nie można ogłosić upadłości, jeżeli dłużnik posiada tylko jednego wierzyciela. Dodatkowo powołał się na swoją staranność w działaniu (pismo z 25 czerwca 2025 r.).
Mając na uwadze powyższe, należy zauważyć, że w realiach niniejszej sprawy zobowiązanie podatkowe powstało z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), zaś Spółka była zobowiązana do jego prawidłowego wyliczenia, zadeklarowania i wykonania w terminie przewidzianym przepisami prawa, a późniejsza decyzja wydana przez organ jedynie określała prawidłową wysokość powstałego zobowiązania podatkowego. Wydanie decyzji nie zmieniło terminu płatności zobowiązań podatkowych w nich zawartych. A zatem zdaniem Sądu przyjąć należy, że stan niewypłacalności Spółki istniał już w momencie upływu terminu płatności zobowiązań, nawet jeśli zaległości ujawniły się dopiero w momencie wydania decyzji określającej prawidłową wysokość podatków. Data wydania takiej decyzji nie miała wpływu na wysokość istniejącego obiektywnie obowiązku zapłaty podatku w prawidłowej wysokości. Ponadto odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących braku jego winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości należy podkreślić, że skarżący nie tylko mógł wiedzieć, że deklarowana wysokość VAT nie jest prawidłowa, ale wręcz nieprawidłowość ta była związana z jego działaniem, w sposób, jaki jasno wynika z poniżej przytoczonej decyzji. W okresie w którym sprawował funkcję Prezesa Zarządu Spółka kreowała swoje zobowiązania podatkowe niezgodnie z przepisami prawa, a w rezultacie generowała zaległości podatkowe. W aktach sprawy znajduje się decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Toruniu z dnia 30 września 2022 r., w sprawie określenia podatnikowi wysokości zobowiązania podatkowego, za którego zaleganie odpowiada obecnie skarżący, a w której w sposób szczegółowy opisano mechanizm transakcji w których brał udział skarżący. I tak, w okresie objętym przedmiotową sprawą skarżący działając pod firmą A. Ż. S. wystawiał faktury w których wskazywał fikcyjną sprzedaż na rzecz Spółki S., te zdarzenia gospodarcze z perspektywy skutków prawa podatkowego nie miały miejsca (k. 141v, tom I akt adm.), rozliczono też wydatki nie związane z działalnością spółki. W świetle powyższego, trudno zgodzić się ze skarżącym, że dane firmowe zawarte w sprawozdaniu finansowym Spółki za 2018 rok nie pozwoliły skarżącemu na stwierdzenie, że spółka była niewypłacalna i nie można mówić o wystąpieniu winy, nawet w postaci nieumyślnej, skoro skarżący po pierwsze doskonale wiedział, że istnieje zaległość podatkowa, która wynikała z braku uregulowania należności podatkowych, a po drugie miał świadomość, że kreuje swoje zobowiązania podatkowe niezgodnie z przepisami prawa. W świetle powyższego twierdzenia skarżącego, że nie mógł przewidzieć, że deklaracje VAT złożone w 2018 roku zostaną zakwestionowane w późniejszym czasie przez organy podatkowe należy uznać za bezzasadne. Jakkolwiek nie mógł przewidzieć, że organy skontrolują deklaracje, to jednak zdecydowanie powinien wiedzieć, że jeżeli skontrolują, to skorygują nieprawidłowości, jakie wykazano w zeznaniach. Odnosząc się natomiast do wcześniej przywołanego orzecznictwa TSUE należy wskazać, że skarżący nie dochował należytej staranności w prowadzeniu spraw spółki, dysponował on bezpośrednią wiedzą na temat spółki i bezsprzecznie miał wpływ na jej działalność. W takich warunkach pociągnięcie skarżącego do odpowiedzialności podatkowej nie narusza zasad proporcjonalności i słuszności.
Z kolei odnosząc się do twierdzeń skarżącego o dobrej kondycji finansowej Spółki w objętym decyzją okresie, jak już wcześniej wskazano, art. 11 u.p.u. wskazuje dwie przesłanki uznania dłużnika za niewypłacalnego, co zgodnie z art. 10 tej ustawy stanowi podstawę ogłoszenia jego niewypłacalności. Do tych przesłanek zalicza się utratę zdolności płatniczej oraz przewagę zobowiązań nad majątkiem. Obie przesłanki są od siebie niezależne, co oznacza, że wystarczy wystąpienie jednej z tych przesłanek, by stwierdzić niewypłacalność dłużnika. W niniejszej sprawie spółka bezsprzecznie zaprzestała wykonywania wymagalnych zobowiązań, co jest wystarczającym do uznania jej za niewypłacalną, a subiektywna ocena o dobrej kondycji finansowej spółki nie została ujęta przez ustawodawcę jako istotna przesłanka dla zastosowania art. 11 ust. 1 i 1 a u.p.u. Zaprzestanie regulowania zobowiązań przez spółkę pozwoliło na ustalenie w sprawie właściwego czasu na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości i jak już wcześniej wskazano, wniosek taki w niniejszej sprawie nie został zgłoszony.
Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że nie można ogłosić upadłości, jeżeli dłużnik posiada tylko jednego wierzyciela, wyjaśnić należy, że nie stanowi przeszkody fakt, że Skarb Państwa jest jedynym wierzycielem spółki. Taki wymóg oznaczałby nieuzasadnione uprzywilejowanie członków zarządu tych spółek, które miały tylko jednego wierzyciela. Prowadziłoby to do oczywistego nierównego traktowania członków zarządu (osób trzecich) spółki oraz osłabienia funkcji gwarancyjnej odpowiedzialności osób trzecich. W tym zakresie należy zwrócić uwagę na szczególny charakter regulacji zawartej w art. 116 § 1 O.p., która dotyczy odpowiedzialności za dług publiczny. Odpowiedzialność ta nie wynika ze stosunków cywilnoprawnych, w których obowiązują odmienne reguły dotyczące dochodzenia należności od podmiotów zobowiązanych (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2026 r., III FSK 832/24 i powołane tam orzecznictwo sądowe). Takie rozumienie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b O.p. nie narusza prawa unijnego, co potwierdził Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 30 kwietnia 2025 r., C-278/24 (Genzyński). W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał stwierdził, że zasada równego traktowania nie byłaby przestrzegana, gdyby członek lub były członek zarządu spółki, której jedynym wierzycielem jest Skarb Państwa, był zwolniony z odpowiedzialności solidarnej za zobowiązanie z tytułu VAT tej spółki z tego tylko powodu (punkt 92).
A zatem posiadanie tylko jednego wierzyciela nie zwalnia członka zarządu od zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, nie od niego bowiem należy rozstrzygnięcie o zasadności takiego wniosku.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki nie został złożony we właściwym czasie, a faktycznie nie został złożony wcale. Natomiast skarżący nie wykazał braku swojej winy w niezłożeniu takiego wniosku.
Ponadto skarżący nie wskazał mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowej. W toku prowadzonego postępowania podatkowego nie przedłożył on żadnego dowodu potwierdzającego istnienie rzeczywistego mienia spółki, z którego możliwa by była egzekucja.
W konsekwencji ziściły się przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu wynikające z art. 116 § 1 O.p.
Ponadto za niezasadny należało także uznać zarzut naruszenia art. 121, art. 122, art. 187 i art. 191 O.p. Zdaniem Sądu, organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w sposób budzący zaufanie, dokładając należytej staranności w ustaleniu stanu faktycznego. Organ podatkowy zgromadził w sprawie wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który poddał wyczerpującej ocenie. Rozpatrując ten materiał, nie pominięto żadnych istotnych dowodów, a dokonana ocena dowodów nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. Dodać należy, że dokonana przez organy podatkowe odmienna ocena dowodów znajdujących się w aktach sprawy nie stanowi naruszenia obowiązującego w tym zakresie prawa. To, że treść kwestionowanej decyzji nie odpowiada oczekiwaniom strony, w żaden sposób nie narusza ani zasady legalizmu, ani zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych czy też zasady prawdy obiektywnej. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni. Natomiast sam fakt, że wnioski organu orzekającego wynikające z zebranego materiału dowodowego są odmienne od oczekiwań strony, nie stanowi o naruszeniu przepisów wskazanych we wniesionym środku odwoławczym, a tym bardziej nie świadczy o niezebraniu, niezbadaniu i dokonaniu wadliwej oceny materiału dowodowego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.