I SA/Bd 58/24

I SA/Bd 58/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 marca 2024r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Inne z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Inne na rzecz S. W. kwotę 4017 zł (cztery tysiące siedemnaście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. L. W. I. Transportu Drogowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. Inne utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...] stycznia 2022 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości W. został zatrzymany do kontroli drogowej pojazd samochodowy marki I. - pojazd zimowego utrzymania dróg wyposażony w lemiesz oraz agregat do usuwania śliskości z jezdni, którym kierował M. S.. W toku kontroli kierowca zeznał, że jest zatrudniony w przedsiębiorstwie R. S. R. D., który jest podwykonawcą przedsiębiorstwa S. G. sp. z o.o. z siedzibą we [...]. Poddany kontroli pojazd posiadał dopuszczalna masę całkowitą przekraczającą 3,5 t. Ponadto ustalono, że przedsiębiorstwo S. G. sp. z o.o. jest zleceniobiorcą zlecenia dotyczącego zimowego utrzymania drogi krajowej nr [...] na odcinku S. T. w ramach przetargu GDDiKA w Z. G.. Kierowca nie okazał do kontroli żadnych uprawnień do wykonywania krajowego transportu drogowego rzeczy. Stwierdzono naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane w protokole kontroli.
W toku prowadzonego postępowania L. W. I. Transportu Drogowego uzyskał kopię umowy zawartej pomiędzy Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad a S. G. sp. z o. o. dotyczącą całorocznego kompleksowego utrzymania dróg krajowych administrowanych przez rejon GDDKiA w S.. Na podstawie tej umowy wykonawca (S. G. sp. z o. o.) może powierzyć wykonanie części przedmiotu umowy podmiotom trzecim (podwykonawcom). Jednocześnie wykonawca odpowiada za działania i zaniechania podwykonawców jak za swoje własne. Ponadto, z informacji z organów licencyjnych wynika, że strona nie posiada zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, krajowej ani wspólnotowej licencji na wykonywanie przewozu drogowego rzeczy, a jedynie posiada zaświadczenie na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo ustalił wykonawcą przedmiotowego przewozu jest skarżąca, a także charakter przewozu jako transport drogowy wymagający posiadania uprawnienia do jego wykonywania. Biorąc pod uwagę powyższe, organ I instancji prawidłowo nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości [...] zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 7 ustawę z dnia [...] września 2001 r. o transporcie drogowym (dalej: "u.t.d.") oraz lp. 1.1 załącznika nr [...] do u.t.d. Strona na dzień kontroli nie dysponowała stosownym uprawnieniem do wykonywania przedmiotowego przewozu.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że przepisy ustawy o transporcie drogowym nie wyłączają pojazdów specjalnych służących do utrzymania dróg spod obowiązków posiadania licencji. Poza tym organ odwoławczy wskazał, że dał wiarę twierdzeniom strony, iż przekazała pojazd przedsiębiorcy R. S., który jak zeznał kierowca był jego pracodawcą. Jednakże powyższe pozostaje bez znaczenia, gdyż podmiotem, który zawarł umowę na utrzymanie drogi była skarżąca, a R. S. był podwykonawcą. Bez znaczenia pozostaje, że pojazd został przekazany podwykonawcy. W ocenie organu, przewóz wykonywany zatrzymanym do kontroli pojazdem stanowił krajowy transport drogowy rzeczy. Przewóz drogowy wykonywany pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, ale nie spełniający wymogów art. 4 pkt 4 u.t.d. musi zostać uznany za transport drogowy określony w art. 4 pkt 3a u.t.d. Wykonywanie takiego przewozu może się odbywać tylko po uzyskaniu zezwolenia na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Ponadto, na podstawie informacji z KRS organ odwoławczy ustalił, że przedsiębiorca jako przedmiot przeważającej działalności wskazał na "Roboty związane z budową dróg i autostrad" (42.11.Z PKD), jak również "Transport drogowy towarów" (49.41.Z PKD).
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że doszło do wykonywania przez stronę transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. To na skarżącej spoczywał obowiązek zadbania o to, by posiadać odpowiednie uprawnienia do wykonywania przewozu.
W skardze spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy przez błędne założenie, że S. G. sp. z o. o. w dniu [...] stycznia 2022 r. miała prawo do użytkowania pojazdu. Skarżąca podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie podniosła, że nie jest adresatem decyzji, ponieważ w czasie kontroli samochód użytkowany był przez firmę R. S. R. D. na podstawie wiążącej strony umowy. Kontrola miała miejsce w okresie obowiązywania umowy i strona nie miała prawa dysponowania ww. pojazdem. Skarżąca zarzuciła w tym zakresie, że organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się do przesłanej i potwierdzonej za zgodność z oryginałem umowy. Nie zasięgnął informacji w firmie R. S., czy ww. firma w dniu [...] stycznia 2022 r. miała prawo do dysponowania pojazdem, czy używała go do zimowego utrzymania dróg, czy rozliczała faktury za paliwo. Ponadto, zdaniem skarżącej, pojazd zimowego utrzymania dróg wyposażony w lemiesz oraz agregat do usuwania śliskości z jezdni nie wykonuje przewozów drogowych, a zatem nie podlega pod ustawę o transporcie drogowym. Okoliczność ta jednak, zdaniem skarżącej, jest kwestią do rozstrzygnięcia pomiędzy organem a użytkownikiem, tj. firmą R. D. R. S.. Dodatkowo skarżąca zarzuciła, że organ II instancji pomylił pozycje z załącznika nr [...] do u.t.d. pkt 1.5. z pkt 1.1 tego załącznika.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2024 r. spółka podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze z zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotowa sprawa rozstała rozpoznana na rozprawie.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ona prawo.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2022 r. w miejscowości W. został zatrzymany do kontroli drogowej pojazd samochodowy marki I. będący pojazdem zimowego utrzymania dróg, wyposażony w lemiesz oraz agregat do usuwania śliskości z jezdni. Pojazdem tym kierował M. S.. W toku kontroli kierowca zeznał, że jest zatrudniony w przedsiębiorstwie R. D. R. S., które jest podwykonawcą przedsiębiorstwa S. G. sp. z o.o. z siedzibą we W.. W trakcie kontroli kierowca nie okazał do kontroli żadnych uprawnień do wykonywania krajowego transportu drogowego rzeczy. Ustalono także, iż przedsiębiorstwo S. G. sp. z o.o. (jako zleceniobiorca) zawarło umowę z GDDiKA w Z. G. w zakresie zimowego utrzymania drogi krajowej nr [...] na odcinku S.–Trzciel. Z umowy tej wynika, że wykonawca może powierzyć wykonanie części przedmiotu umowy podmiotom trzecim (podwykonawcom). Jednocześnie postanowiono, że wykonawca odpowiada za działania i zaniechania podwykonawców, jak za swoje własne. Ponadto, z informacji otrzymanych od organów licencyjnych wynika, że strona nie posiada zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, krajowej ani wspólnotowej licencji na wykonywanie przewozu drogowego rzeczy, a jedynie posiada zaświadczenie na wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne.
Spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości [...] zł, na podstawie lp. 1.1 załącznika nr [...] do u.t.d., za brak zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.
Stosownie do art. 4 pkt 1 u.t.d. krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Z kolei zgodnie z art. 4 pkt 3 u.t.d. transport drogowy oznacza krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, nie spełniający warunków, o których mowa w pkt 4, b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy, c) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie osób. Ponadto, w art. 4 pkt 6a u.t.d. stanowi się, że przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85.
W myśl art. 5 ust. 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE.
Stosownie zaś do treści art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
Natomiast zgodnie z art. 92a u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5.000 złotych do 40.000 złotych za każde naruszenie (ust. 1). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 określa załącznik nr 3 do ustawy (ust. 7).
W myśl lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 12.000 zł
Według organu ze wskazanych przepisów wynika, że wykonywany przez skarżącą transport drogowy wymagał uzyskania zezwolenia (licencji). Spółka natomiast takiego zezwolenia nie posiada. W konsekwencji organ nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 oraz lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzuty spółki, że nie jest adresatem decyzji, ponieważ w dniu kontroli, tj. w dniu [...] stycznia 2022 r., nie używała kontrolowanego pojazdu. Pojazdem tym nie kierował pracownik zatrudniony w spółce. Wskazała, że w dniu [...] października 2020 r. zawarła umowę z firmą R. D. R. S. i w jej ramach przekazała tej firmie samochód marki I. będący pojazdem zimowego utrzymania dróg.
Podkreślenia wymaga, że wykonywanie transportu drogowego stanowi rodzaj reglamentowanej działalności gospodarczej. Każdy bowiem podmiot (przedsiębiorca) podejmujący i wykonujący transport drogowy jest zobowiązany posiadać zezwolenie (licencję) na wykonywanie przewozu drogowego. Obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d., nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została przez podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Wykonywanie bowiem transportu drogowego musi być traktowane jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy. Nawet nieprowadzenie zarejestrowanej, legalnej działalności gospodarczej nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu faktycznie wykonującego przewóz za naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji. W związku z tym należy przyjąć, że wykonywanie transportu drogowego podlegające karze pieniężnej musi być rozumiane jako działanie faktyczne polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definicji transportu drogowego (por. wyrok NSA z dnia [...] stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia [...] września 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 667/17; wyrok WSA w Olsztynie z dnia [...] listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 544/19; wyrok NSA z dnia [...] września 2023 r., sygn. akt II GSK 683/20).
Kluczowe zatem znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma ustalenie, czy skarżąca faktycznie w dniu [...] stycznia 2022 r. używała przedmiotowy pojazd, a w dalszej kolejności, czy wykonywała transport drogowy w rozumieniu u.t.d. Spółka twierdzi, że w ramach zwartej umowy z firmą R. D. R. S. przekazała kontrolowany pojazd tej firmie. Z zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy dał wiarę twierdzeniom strony, iż przekazała ona pojazd przedsiębiorcy R. S.. W tym kontekście należy też zauważyć, że kierowca podczas przesłuchania w dniu [...] stycznia 2022 r. zeznał (k. 11 akt adm.), że jest zatrudniony w firmie R. D. R. S..
W rezultacie stwierdzić należy, że faktycznym użytkownikiem pojazdu w dniu [...] stycznia 2022 r. nie była spółka SAFEROAD, a firma R. D. R. S.. Organ nieprawidłowo zatem uznał, że skarżąca faktycznie wykonywała transport drogowy i niezasadnie wymierzył jej karę na podstawie art. 92a ust. 1 oraz lp. 1.1. załącznika nr [...] do u.t.d., przez co naruszył te przepisy. Nie można zgodzić się z Inne, że odpowiedzialnym za wykonanie przewozu kontrolowanym pojazdem jest skarżąca, z uwagi na to, że zawarła z GDDiKA umowę na zimowe utrzymanie drogi. Fakt zawarcia tej umowy jest bez znaczenia, podobnie jak i to, że przedmiotem działalności spółki jest także transport drogowy towarów (PKD 49.41.Z PKD). Ważne jest, kto był faktycznym wykonawcą przewozu.
W świetle powyższego to w odniesieniu do firmy R. D. R. S. organ powinien ustalić, czy wykonywała transport drogowy, a jeśli tak, to zażądać od tej niej okazania stosownego zezwolenia (licencji) na jego wykonywanie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. Na koszty złożył się wpis od skargi (400 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (3.600 zł) i kwota uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).