I SA/Bd 500/23

I SA/Bd 500/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz
Jarosław Szulc /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Ziołek
Symbol z opisem
6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne
Ubezpieczenie społeczne
Sygn. powiązane
I GSK 296/24 - Wyrok NSA z 2024-06-05
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 371
par. 10 ust. 2b, par. 11 ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 listopada 2023 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lipca 2023 r., nr 040000/71/126262/2022/RDZ-B7/3/UTRZ w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2021 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2022 r. nr 040000/71/126262/2022/RDZ-B7/3, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz E. S. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wnioskiem RDZ-B7 z [...] lutego 2022 r. Skarżąca wystąpiła o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2021 r. oświadczając, że na dzień [...] marca 2021r. prowadziła przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 56.30.Z., a przychód z przeważającej działalności uzyskany w styczniu 2022 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r.
Inne decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. odmówił Skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za grudzień 2021 r.
Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] marca 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał na § 10 ust. 2b oraz § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r.w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371, 713, 2371). Wskazał, że zgodnie z oświadczeniem Skarżącej zawartym w złożonym wniosku, na dzień [...] marca 2021 r. prowadziła przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD 56.30.Z., a przychód z przeważającej działalności uzyskany w styczniu 2022 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r. Organ wskazał na dane zawarte w rejestrze REGON oraz w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (CEIDG), zgodnie z którymi na dzień [...] marca 2021 r. przeważającym kodem prowadzonej działalności był kod PKD 56.10.A (restauracje i inne placówki gastronomiczne), który nie został uwzględniony jako uprawniający do zwolnienia z opłacenia składek. Kod 56.30.Z. wskazany przez Skarżącą we wniosku widnieje w rejestrach jako pozostałe działalności wg PKD. Ponadto organ podał, że wnioskiem z dnia [...] maja 2021 r. Skarżąca ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r. We wniosku oświadczyła, że na dzień [...] marca 2021 r. prowadziła działalność oznaczoną kodem 56.10 A. Na podstawie złożonego oświadczenia i danych w bazie REGON Skarżąca została zwolniona z obowiązku opłacania składek za marzec 2021 r. i kwiecień 2021 r. W związku z powyższym, w ocenie organu oświadczenia Skarżącej są niespójne w zakresie podania kodu przeważającej działalności gospodarczej. Zakład działa w oparciu o przepisy zawarte w ustawie, a te jednoznacznie wskazują, że konieczne jest zbadanie danych zawartych w rejestrze REGON oraz w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej (CEIDG). Zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych skutek pandemii COVID-19 oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. § 10 ust 2b, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. Obowiązek zbadania działalności według kodu PKD dotyczy wszystkich płatników składek. Jeżeli więc jako przeważający rodzaj prowadzonej działalności jest wskazany w rejestrze REGON inny kod PKD określony w rozporządzeniu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma podstawy prawnej do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. W ocenie organu, dopuszczenie innych dowodów jako pozwalających na ustalanie okoliczności przeważającej działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę byłoby orzekaniem wbrew rozporządzeniu.
Rozpoznając wniesioną od powyższej decyzji skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] lipca 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 310/22 uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu, ZUS przedwcześnie odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek należnych za okres od [...] grudnia 2021 r. do [...] grudnia 2021 r., pomijając twierdzenia Skarżącej dotyczące okoliczności mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i nie dokonał ich weryfikacji w oparciu o posiadane przez Skarżącą dowody. Zdaniem Sądu, wobec sprzeczności kodu PKD podanego przez Skarżącą w złożonym wniosku, z kodem PKD ustalonym na dzień [...] marca 2021 r., ZUS był zobowiązany przed wydaniem decyzji przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe. W tym celu należało wezwać Skarżącą do złożenia wyjaśnień oraz do przedłożenia popierających je dowodów.
Decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. Inne ponownie utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2022 r., odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres: od dnia [...] grudnia 2021 r. do dnia [...] grudnia 2021 r.
Organ podał, że stosując się do zaleceń zawartych w wyroku WSA Skarżąca została wezwana do dostarczenia dowodów i materiałów umożliwiających wydanie decyzji i potwierdzających rodzaj rzeczywiście prowadzonej przeważającej działalności wskazany w RDZ tj. 56.30.Z, w szczególności: dokumentów, które wskażą jaki był udział ze sprzedaży w zakresie PKD 56.30.Z przygotowywanie i podawanie napojów w całości sprzedaży na koniec marca 2021 r., zestawienia dokumentów handlowych (wykaz sprzedawanych towarów wraz z cenami i datami) na [...] marca 2021 r., raportów fiskalnych za 2/2020 i 1/2022, faktur VAT (dotyczące 3/2021, 2/2020 i 1/2022) oraz wszelkich dodatkowych dokumentów, które udowadniają, że płatnik faktycznie prowadził działalność uprawniającą do zwolnienia (na dzień [...] marca 2021 r.) np. zakresu obowiązków zatrudnionych pracowników, udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności w ogólnej liczbie pracujących.
W odpowiedzi Skarżąca przedłożyła dokumentację oraz oświadczyła, że jej działalność, którą obejmuje kod PKD 56.30.Z nie mogła być skutecznie prowadzona w okresie pandemii i zakazów prowadzenia działalności. W związku z tym nie dysponuje wszystkimi wymienionym w piśmie dokumentami. Podkreśliła, że wiodącym źródłem przychodu jest sprzedaż napojów w dyskotece, natomiast zakaz prowadzenia działalności w okresie pandemii uniemożliwił sprzedaż napojów i w konsekwencji nie jest w stanie przedstawić faktur zakupowych za ten okres. Poinformowała, że na koniec marca 2021 r. wartość sprzedanych towarów i usług wyniosła "0". Na potwierdzenie tego dołączyła miesięczny raport za marzec 2021 r. - "brak raportów w okresie" oraz Księgę przychodów i rozchodów za marzec 2021, w której wykazano koszty na kwotę [...]zł.
Zdaniem organu, z dołączonych przez Skarżącą dokumentów nie wynika jednoznacznie, że przeważającym na dzień [...] marca 2021 r. kodem prowadzonej działalności jest kod 56.30.Z. Do sprawy dołączono umowy o pracę 3 pracowników, którzy są zatrudnieni przez spółkę. Żaden z nich nie ma w zakresie obowiązków przygotowywania i podawania napojów. Dołączone faktury i paragony potwierdzają, że dokonywano zakupu dużych ilości napojów, nie jest możliwe jednak ustalenie udziału tych przychodów w całej sprzedaży. W dołączonej polisie ubezpieczenia PZU nr [...] za okres [...] marca 2021 r. do [...] marca 2022 r. Skarżąca wskazała, że ubezpieczenie dotyczy działalności w zakresie: restauracje i placówki gastronomiczne. Znacząca część dokumentacji nie ma wpływu na rozpatrzenie sprawy tj. ustalenie faktycznie prowadzonej przeważającej działalności na dzień [...] marca 2021 r. Organ stwierdził, że na podstawie przedłożonej dokumentacji nie jest możliwe jednoznacznie ustalenie, iż przeważającą działalnością na dzień [...] marca 2021 r. było przygotowywaniem i podawanie napojów. Ponadto w poprzednio składanych wnioskach RDZ Skarżąca konsekwentnie wskazywała kod PKD 56.10.A - jako przeważający kod prowadzonej działalności na dzień [...] marca 2021 r. (zgodny z REGON). Na tej podstawie, otrzymywała zwolnienia z obowiązku opłacania składek. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do obalenia prawidłowości wpisu w rejestrze REGON.
W złożonej skardze Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania, tj.
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") - poprzez nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wobec uznania za nieistotne części materiału dowodowego, pominięto dowody potwierdzające faktycznie wykonywaną przez stronę działalność;
2) art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez: przyjęcie, że:
- brak możliwości ustalenia udziału przychodów ze sprzedaży napojów w całej sprzedaży uniemożliwia ustalenie, że przeważającą działalnością strony na dzień [...] marca 2021 r. było przygotowywanie i podawanie napojów,
- wskazywanie przez stronę we wcześniejszych postępowaniach kodu 56.10.A jako przeważającej działalności determinuje faktycznie prowadzoną przez Stronę działalność także w obecnym postępowaniu,
- wcześniejsze przyznanie stronie pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie kodu 56.10.A determinuje brak możliwości uzyskania wsparcia w oparciu o inny kod PKD,
- dołączona przez stronę dokumentacja nie ma wpływu na rozpatrzenie sprawy tj. ustalenie faktycznie prowadzonej przeważającej działalności na dzień [...] marca 2021 r.,
- brak jest możliwości jednoznacznego ustalenia, że przeważającą działalnością na dzień [...] marca 2021 r. było przygotowywanie i podawanie napojów
3) art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie powstałych w trakcie postępowania wątpliwości na korzyść strony, a także:
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 10 ust. 2b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 poprzez odmowę prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od [...] grudnia 2021 r. do dnia [...] grudnia 2021 r. pomimo spełnienia przesłanek wskazanych w przywołanym przepisie tj. faktycznego prowadzenia działalności objętej kodem 56.30.Z.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy podkreślić, że sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia [...] lipca 2022r., sygn. akt I SA/Bd 310/22 uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za grudzień 2021 r.
W wyroku tym wskazano, że mając na uwadze przesłanki i charakter zwolnienia z obowiązku opłacania składek, w sprawie istotne jest ustalenie, jaką przeważającą działalność Skarżąca faktycznie prowadziła, w szczególności, gdy strona podnosi niezgodność wpisu z faktycznie prowadzoną działalnością, oferując bądź przedstawiając na to określone dowody. Zdaniem Sądu, wobec sprzeczności kodu PKD podanego przez Skarżącą w złożonym wniosku, z kodem PKD ustalonym na dzień [...] marca 2021 r., ZUS był zobowiązany przed wydaniem decyzji przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe. W tym celu należało wezwać Skarżącą do złożenia wyjaśnień oraz do przedłożenia popierających je dowodów. Wniesioną od tego orzeczenia przez organ administracji skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt I GSK 1713/22 oddalił.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (zob.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012r., s. 397; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011r., s. 544, Nb 1-3). Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ani organy administracyjne ani też sądy administracyjne nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 24.10.2022r. sygn. akt I OSK 210/21; wyrok NSA z 5.10.2022r. sygn. akt II OSK 6512/21; wyrok NSA z 28.09.2022r. sygn. akt II OSK 2780/19). Wyrażona w wyroku sądu administracyjnego ocena prawna traci moc wiążącą w przypadku zmiany przepisów prawa mających znaczenie dla rozstrzygania danej sprawy (por. wyrok NSA z 7.09.2022 r. sygn. akt III FSK 920/21; wyrok NSA z 1.06.2022r. sygn. akt III OSK 5044/21). Taka sytuacja w niniejszej sprawie jednak nie zachodzi.
Ponownie rozpatrując sprawę organ wezwał Skarżącą do dostarczenia dowodów i materiałów umożliwiających wydanie decyzji i potwierdzających, że faktycznie rodzaj przeważającej działalności przez nią prowadzonej to 56.30.Z – przygotowywanie i podawanie napojów. W szczególności wezwano do przedłożenia dokumentów wskazujących, jaki był udział ze sprzedaży w zakresie PKD 56.30.Z – przygotowywanie i podawanie napojów w całości sprzedaży na koniec marca 2021 r., zestawienia dokumentów handlowych (wykaz sprzedawanych towarów wraz z cenami i datami) na [...] marca 2021 r., raportów fiskalnych za 2/2020 i 1/2022, faktur VAT (dotyczących 3/2021, 2/2020 i 1/2022) oraz wszelkich dodatkowych dokumentów, które wskazują, że płatnik faktycznie prowadził działalność uprawniającą do zwolnienia (na dzień [...] marca 2021 r.), np. zakresu obowiązków zatrudnionych pracowników, udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności w ogólnej liczbie pracujących.
Skarżąca przedstawiając dowody, którymi dysponowała, oświadczyła ponadto, że prowadzona przez nią działalność obejmująca kod PKD 56.30.Z nie mogła być skutecznie prowadzona w okresie pandemii i zakazów prowadzenia działalności. Z tego względu nie była w stanie przedstawić wszystkich dowodów, których okazania zażądał organ. Wyjaśniła, że wiodącym źródłem przychodu jest sprzedaż napojów w dyskotece podkreślając przy tym, że w okresie pandemii musiała przestrzegać zakazu prowadzenia działalności, co uniemożliwiło sprzedaż napojów i uzyskiwanie przychodów. W związku z tym nie jest w stanie przedstawić faktur zakupowych za ten okres. Wartość sprzedanych towarów i usług na koniec marca 2021 r. wyniosła "0", ponieważ w tym okresie występował zakaz prowadzenia działalności. Miesięczne raporty z kas fiskalnych za marzec 2021 r. oraz zapisy w księdze przychodów i rozchodów za marzec 2021 potwierdzają, że w tym okresie skarżąca nie rejestrowała żadnej sprzedaży i nie osiągnęła przychodów.
Treść przepisów art. 31zq oraz art. 31zy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy wskazuje, że ustawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek tym przedsiębiorcom, którzy faktycznie prowadzą działalność gospodarczą w wybranych (wskazanych w przepisach) rodzajach branż. Stanowiący materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji §10 ust. 2b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. z 2021r. poz. 371 ze zm.), wskazuje, że omawiana ulga przysługuje tym przedsiębiorcom, którzy rzeczywiście prowadzą określoną działalność gospodarczą. Właściwe zdefiniowanie pojęcia "przeważającej działalności gospodarczej" winno odbywać się przy uwzględnieniu celu i znaczenia tzw. Tarczy Antykryzysowej. Stanowi ona reakcję na negatywne skutki epidemii COVID-19. Jak wynika z przepisów, cel tych regulacji prawnych nastawiony jest na realne - rzeczywiste wsparcie dla podmiotów, które skutki epidemii - COVID-19 faktycznie ponoszą (np. poprzez wprowadzone ograniczenia w prowadzeniu działalności). Wobec powyższego, nie sposób zaakceptować poglądu, że weryfikacja uprawnień do uzyskania przez przedsiębiorcę zwolnienia, powinna odbywać się jedynie poprzez formalne sprawdzenie kodu PKD ujawnionego w rejestrze REGON, bez ustalenia tego, czy odpowiada on realnie prowadzonej działalności przez dany podmiot.
Należy przy tym podkreślić, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a., art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19 mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postepowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Ponadto jak stanowi art. 81a k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia a w tym zakresie pozostaną niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te rozstrzygane są na korzyść strony.
Będąca aktualnie przedmiotem zaskarżenia decyzja odmowna ZUS zawiera błędną i sprzeczną ze wskazaniami Sądu ocenę prawną. W wyroku z 5 lipca 2022r. I SA/Bd 310/22. Sąd stwierdził, że obowiązkiem ZUS w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie przeprowadzenie postępowania zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ winien powiadomić stronę o przesłankach, które nie zostały spełnione lub wykazane, umożliwiając jej tym samym realizację inicjatywy dowodowej, a następnie zweryfikować twierdzenia Skarżącej o prowadzeniu na dzień [...] marca 2021r. działalności z przeważającym kodem PKD 56.30.Z, który uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za okres [...] grudnia 2021 r. do dnia [...] grudnia 2021 r. i w dalszej kolejności, podjąć adekwatne do tych ustaleń rozstrzygnięcie w sprawie.
Istotną czynnością organu administracji było zatem ustalenie, czy Skarżąca rzeczywiście prowadziła działalność gospodarczą o kodzie PKD 56.30.Z, który – stosownie do powołanych przepisów - uprawniał ją do uzyskania zwolnienia z opłacania składek.
Z akt sprawy wynika, że organ pismem z dnia [...] czerwca 2023 r. wezwał Skarżącą do złożenia dokumentacji potwierdzającej prowadzenie przez nią działalności z przeważającym kodem PKD 56.30Z. Wprawdzie w aktach sprawy pisma tego nie ma, lecz na jego istnienie wskazuje treść notatki organu z dnia [...] czerwca 2023 r. (k. 49 akt adm.) oraz pismo Skarżącej z [...] czerwca 2023 r., do którego dołączono oświadczenie o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w 2021 r., fakturę VAT za energię elektryczną, listy obecności pracowników, oświadczenie o nienaruszaniu nakazów i zakazów ustanowionych w związku z wystąpieniem stanu epidemii.
W kolejnym wezwaniu z [...] czerwca 2023 r. organ zwrócił się do Skarżącej o przedstawienie dodatkowych dokumentów potrzebnych do rozstrzygnięcia wniosku: dokumentów potwierdzających, jaki był udział ze sprzedaży w zakresie PKD 56.30.Z – przygotowywanie i podawanie napojów w całości sprzedaży na koniec marca 2021 r., zestawienia dokumentów handlowych (wykazu sprzedawanych towarów wraz z cenami i datami) na [...] marca 2021 r., raportów fiskalnych za 2/2020 i 1/2022, faktur VAT (dotyczących 3/2021, 2/2020 i 1/2022) oraz wszelkich dodatkowych dokumentów, które udowadniają, że płatnik faktycznie prowadził działalność uprawniającą do zwolnienia (na dzień [...] marca 2021 r.), np. zakres obowiązków zatrudnionych pracowników, udział pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności w ogólnej liczbie pracujących.
W odpowiedzi na to wezwanie Skarżąca wyjaśniła, że działalność o kodzie PKD 56.30.Z (obejmująca przygotowywanie i podawanie napojów do konsumpcji na miejscu, obejmująca bary, tawerny, koktajlbary oraz dyskoteki) nie mogła być skutecznie prowadzona w okresie pandemii i zakazu prowadzenia dyskoteki, wobec czego nie dysponuje wszystkimi żądanymi przez organ dokumentami. Podkreśliła również, że wiodącym źródłem przychodu jest sprzedaż napojów w dyskotece, natomiast zakaz prowadzenia dyskoteki w okresie pandemii uniemożliwił sprzedaż napojów, a tym samym uzyskiwanie przychodów. W konsekwencji nie jest w stanie przedstawić faktur zakupowych za ten okres. Strona przedłożyła szereg innych dokumentów, jak np. oświadczenie o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w 2020r. (na kwotę [...]zł), faktury wystawione nabywcom tytułem imprezy integracyjnej, faktury kosztowe, umowy o pracę wraz zakresami obowiązków i inne. Zdaniem organu, z dokumentów przedstawionych przez Skarżącą "nie wynika jednoznacznie, że przeważającym na dzień [...] marca 2021 r. kodem prowadzonej działalności jest kod 56.30Z". Nadto "na podstawie przedłożonej dokumentacji nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, że przeważającą działalnością na dzień [...] marca 2021 r. było przygotowywanie i podawanie napojów". Z treści zaskarżonej decyzji jednak wynika, że organ takiej możliwości wprost nie wykluczył.
Zaskarżona decyzja narusza więc normy prawne zawarte w art. 7, art. 80 i art. 81a k.p.a. Skutkiem tego organ naruszył również przepisy prawa materialnego, tj. art. 31zq oraz art. 31zy ustawy o COVID-19 w zw. z § 10 ust. 2b rozporządzenia w sprawie wsparcia. Przeprowadzone czynności dowodowe nie usunęły wątpliwości stanu faktycznego, a zarazem istniejący w okresie, co do którego strona miała przedłożyć stosowne dowody, stan epidemii COVID-19 spowodował brak możliwości złożenia przez nią części żądanych dokumentów.
W tym stanie rzeczy należy przywołać przepis art. 81a § 1 k.p.a. stanowiący, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Jak wskazuje się w piśmiennictwie "O istnieniu niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego można mówić dopiero wówczas, gdy nie ma dowodów, przy pomocy których można ustalić istnienie lub nieistnienie określonej okoliczności albo pomimo przeprowadzenia wszelkich możliwych dowodów nie udało się ustalić jednoznacznie istnienia lub nieistnienia określonej okoliczności" (tak P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 81a).
Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie doprowadziło do ujawnienia takich dowodów, które wprost i wyraźnie wskazywałyby, że prowadzona przez Skarżącą działalność oznaczona kodem PKD 56.30.Z stanowiła działalność przeważającą, uprawniającą do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za grudzień 2021 r. Nie mniej, organ nie zakwestionował i nie wykluczył w sposób jednoznaczny i kategoryczny takiej możliwości, nie ustalił, że takiej działalności w istocie Skarżąca nie prowadziła. W znajdującej się w aktach sprawy i przywołanej wcześniej notatce z dnia [...] czerwca 2023r. sporządzonej przez pracownika organu zawarto stwierdzenie, że "w B. od lat funkcjonuje dyskoteka pod wskazanym adresem". Sąd podziela pogląd, że przez rozstrzyganie wątpliwości "na korzyść strony" należy rozumieć wybór takiego sposobu oceny zebranego materiału dowodowego, przy którym prawa strony są najpełniej chronione. Mówiąc inaczej, należy wybrać sposób oceny optymalny dla strony na tle innych sposobów oceny, które okazały się możliwe i równie prawdopodobne (por.P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 81a). Z kolei w orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka niedających się usunąć wątpliwości występuje, gdy nie ma dowodów i nie ma możliwości ich uzyskania. Zasada ta oznacza, że wątpliwości faktyczne rozstrzygnąć należy na korzyść strony tylko wtedy, gdy przez reguły oceny dowodów wskazane w art. 80-81 k.p.a. organ nie jest w stanie ustalić jednoznacznie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3031/19). Z kolei w wyroku z dnia 7 grudnia 2021r., sygn. akt II GSK 2194/21 NSA wskazał, że celem art. 81a § 1 k.p.a. jest przeciwdziałanie przyjmowaniu przez organu wersji niekorzystnej dla strony w sytuacji, w której w sprawie są co najmniej dwie zasadniczo sprzeczne, ale równie prawdopodobne w realiach danej sprawy, możliwe wersje stanu faktycznego.
Biorąc powyższe pod uwagę, w przypadku, gdy organ nie jest w stanie stwierdzić w sposób pewny i jednoznaczny, że strona nie prowadziła działalności uprawniającej do uzyskania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za grudzień 2021r., to brak było podstaw do wydania decyzji odmownej. Ta konstatacja uzasadnia usunięcie z obrotu prawnego decyzji obu instancji.
Organ rozpoznając ponownie wniosek strony, uwzględni ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym wyroku.
Końcowo, odnosząc się do podnoszonej przez organ okoliczności, iż skarżąca składając wnioski o zwolnienie we wcześniejszych okresach wskazywała inny kod PKD jako działalność przeważająca (56.10.A), podkreślić należy, że kwestia ta wykracza poza granice sprawy poddanej kontroli Sądu. Skarga dotyczy decyzji w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2021r. Brak jest zatem podstaw prawnych, aby wypowiadać się co do prawidłowości działania strony jak i organu, w zakresie rozstrzygnięć wydanych za inne miesiące rozliczeniowe.
Z podanych względów, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się koszty zastępstwa procesowego adwokata w kwocie [...]zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964) oraz kwota [...]zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.