I SA/Bd 500/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za grudzień 2021 r., złożonego przez przedsiębiorcę (E. S.) prowadzącego działalność gastronomiczną. Skarżąca wskazała jako przeważającą działalność kod PKD 56.30.Z (przygotowywanie i podawanie napojów), podczas gdy w rejestrze REGON widniał kod 56.10.A (restauracje). Organ rentowy (ZUS) odmówił zwolnienia, uznając, że dane w rejestrze REGON są decydujące i że oświadczenia skarżącej są niespójne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (sygn. akt I SA/Bd 310/22) uchylił poprzednią decyzję, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznie prowadzonej przeważającej działalności, zwłaszcza w kontekście sprzeczności między oświadczeniem strony a danymi z rejestru. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku. W ponownym postępowaniu ZUS ponownie odmówił zwolnienia, mimo wezwania do przedłożenia dowodów. Skarżąca argumentowała, że działalność gastronomiczna (PKD 56.30.Z) była w okresie pandemii niemożliwa do prowadzenia, co uniemożliwiło uzyskanie przychodów i przedstawienie pełnej dokumentacji. WSA w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów KPA. Sąd uznał, że organ nie przeprowadził należytego postępowania dowodowego, nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności i nie rozstrzygnął powstałych wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony, zgodnie z art. 81a § 1 KPA. Sąd podkreślił, że celem przepisów o wsparciu w ramach Tarczy Antykryzysowej jest realne wsparcie przedsiębiorców dotkniętych skutkami pandemii, a nie tylko formalne sprawdzenie kodu PKD. Wobec braku jednoznacznego ustalenia, że skarżąca nie prowadziła działalności uprawniającej do zwolnienia, sąd nakazał rozstrzygnąć wątpliwości na jej korzyść.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania składek w okresie pandemii COVID-19, znaczenie faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej w stosunku do danych rejestrowych, obowiązki organów w postępowaniu dowodowym i rozstrzyganie wątpliwości na korzyść strony.
Dotyczy specyficznych przepisów Tarczy Antykryzysowej i okresu pandemii. Interpretacja art. 81a KPA może być stosowana w innych postępowaniach administracyjnych, gdzie występują niedające się usunąć wątpliwości faktyczne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ rentowy może odmówić zwolnienia z opłacania składek za okres pandemii COVID-19, opierając się wyłącznie na kodzie PKD widniejącym w rejestrze REGON, ignorując faktycznie prowadzoną działalność i dowody przedstawione przez przedsiębiorcę, zwłaszcza gdy działalność ta była utrudniona lub niemożliwa do prowadzenia z powodu obostrzeń pandemicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie może odmówić zwolnienia z opłacania składek, opierając się wyłącznie na kodzie PKD z rejestru REGON, jeśli przedsiębiorca przedstawia dowody na faktyczne prowadzenie innej działalności, która mogłaby uprawniać do zwolnienia. W przypadku wątpliwości co do stanu faktycznego, należy je rozstrzygać na korzyść strony, a organ ma obowiązek przeprowadzić dokładne postępowanie dowodowe.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ rentowy naruszył przepisy KPA, w tym art. 81a § 1 KPA, nie rozstrzygając wątpliwości faktycznych na korzyść strony. Podkreślono, że celem Tarczy Antykryzysowej jest realne wsparcie przedsiębiorców dotkniętych skutkami pandemii, a nie tylko formalne sprawdzenie kodu PKD. Brak jednoznacznego dowodu na brak prowadzenia działalności uprawniającej do zwolnienia nakazuje rozstrzygnięcie na korzyść strony.
Czy sąd administracyjny jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu tego samego sądu w tej samej sprawie (art. 153 p.p.s.a.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy i sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W tej sprawie nie nastąpiła zmiana przepisów, więc sąd był związany poprzednim wyrokiem WSA i oddaleniem skargi kasacyjnej przez NSA.
Przepisy (17)
Główne
Rozporządzenie COVID-19 art. § 10 ust. 2b
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19
Określa przesłanki zwolnienia z opłacania składek, w tym wymóg prowadzenia określonej działalności gospodarczej.
Ustawa COVID-19 art. art. 31zq
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Stanowi podstawę prawną do przyznania wsparcia finansowego przedsiębiorcom.
Ustawa COVID-19 art. art. 31zy
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Stanowi podstawę prawną do przyznania wsparcia finansowego przedsiębiorcom.
k.p.a. art. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organów dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
k.p.a. art. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. art. 78
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek dopuszczenia dowodów.
k.p.a. art. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów przez organ.
k.p.a. art. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. art. 81a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Rozstrzyganie niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony.
p.p.s.a. art. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, postanowienie lub inną czynność organu.
p.p.s.a. art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. art. 1 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu.
Pomocnicze
Rozporządzenie COVID-19 art. § 11 ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19
Ustawa COVID-19 art. art. 31zq ust. 8
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Zastosowanie przepisów KPA do postępowania.
Ustawa COVID-19 art. art. 180
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Zastosowanie przepisów KPA do postępowania.
u.s.u.s. art. art. 123
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Zastosowanie przepisów KPA do postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie przeprowadził należytego postępowania dowodowego. • Organ nie rozstrzygnął wątpliwości faktycznych na korzyść strony (art. 81a § 1 KPA). • Celem Tarczy Antykryzysowej jest realne wsparcie przedsiębiorców, a nie tylko formalne sprawdzenie kodu PKD. • Brak jednoznacznego dowodu na brak prowadzenia działalności uprawniającej do zwolnienia.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że dane w rejestrze REGON są decydujące. • Organ wskazywał na niespójność oświadczeń skarżącej. • Organ twierdził, że brak możliwości ustalenia udziału przychodów ze sprzedaży napojów uniemożliwia ustalenie przeważającej działalności. • Organ argumentował, że wcześniejsze przyznanie pomocy na podstawie kodu 56.10.A determinuje brak możliwości uzyskania wsparcia w oparciu o inny kod PKD.
Godne uwagi sformułowania
Wobec sprzeczności kodu PKD podanego przez Skarżącą w złożonym wniosku, z kodem PKD ustalonym na dzień [...] marca 2021 r., ZUS był zobowiązany przed wydaniem decyzji przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe. • Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy... • nie sposób zaakceptować poglądu, że weryfikacja uprawnień do uzyskania przez przedsiębiorcę zwolnienia, powinna odbywać się jedynie poprzez formalne sprawdzenie kodu PKD ujawnionego w rejestrze REGON, bez ustalenia tego, czy odpowiada on realnie prowadzonej działalności przez dany podmiot. • wątpliwości te rozstrzygane są na korzyść strony. • w przypadku, gdy organ nie jest w stanie stwierdzić w sposób pewny i jednoznaczny, że strona nie prowadziła działalności uprawniającej do uzyskania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za grudzień 2021r., to brak było podstaw do wydania decyzji odmownej.
Skład orzekający
Jarosław Szulc
przewodniczący sprawozdawca
Halina Adamczewska-Wasilewicz
sędzia
Joanna Ziołek
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania składek w okresie pandemii COVID-19, znaczenie faktycznie prowadzonej działalności gospodarczej w stosunku do danych rejestrowych, obowiązki organów w postępowaniu dowodowym i rozstrzyganie wątpliwości na korzyść strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów Tarczy Antykryzysowej i okresu pandemii. Interpretacja art. 81a KPA może być stosowana w innych postępowaniach administracyjnych, gdzie występują niedające się usunąć wątpliwości faktyczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego związanego z pomocą państwa dla przedsiębiorców w czasie pandemii oraz interpretacji przepisów proceduralnych. Pokazuje konflikt między formalizmem a rzeczywistą sytuacją przedsiębiorcy.
“Czy kod PKD z rejestru ważniejszy niż rzeczywistość? Sąd administracyjny wyjaśnia, jak ZUS powinien traktować przedsiębiorców w czasie pandemii.”
Sektor
gastronomia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.