I SA/Bd 489/25

I SA/Bd 489/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-10-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik
Urszula Wiśniewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 27 ust. 7
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Krenz-Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2025r. sprawy ze skargi R. Sp. z o. o. sp. k. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 14 lipca 2025 r. nr 0401-IOA.4802.30.2025.3 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] maja 2025 r. Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. nałożył na R. Sp. z o.o. sp. k. w G. karę pieniężną
w wysokości [...] zł, z uwagi na wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu tablicą "ODPADY".
Rozpoznając wniesione odwołanie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w B. decyzją z dnia [...] lipca 2025 r. utrzymał w mocy ww. zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że z akt sprawy wynika, iż [...] stycznia 2024 r. na autostradzie A1 w miejscowości N. M., funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego poddali kontroli drogowej pojazd silnikowy wykonujący krajowy transport drogowy w imieniu skarżącej. W wyniku podjętych czynności kontrolnych, kontrolujący stwierdzili wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu,
o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tj. Dz.U. z 2023 r., poz. 1587; dalej: ustawa o odpadach). Na powyższą okoliczność sporządzono protokół kontroli drogowej, do którego nie zostały wniesione żadne zastrzeżenia.
Odnosząc się do zarzutu niezastosowania przez organ pierwszej instancji przepisu art. 92c ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2201; dalej również u.t.d.) organ zauważył, że podmiot zajmujący się przewozem drogowym nie odpowiada na zasadzie winy, ale za fakt naruszenia prawa, tj. brak stosownego oznakowania pojazdu podczas wykonywania transportu drogowego odpadów. Odpowiedzialność przewidziana przepisem art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter obiektywny, co oznacza, że dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co w niniejszej sprawie bezspornie wystąpiło. Aby uwolnić się od odpowiedzialności, podmiot wykonujący przewóz musi wykazać, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć i tylko wówczas postępowania w sprawie nałożenia kary nie wszczyna się, a wszczęte umarza. Nawet w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym posługuje się przedsiębiorca przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest wynikiem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności, na które przedsiębiorca nie ma wpływu, wyłączenie odpowiedzialności tego przedsiębiorcy nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Organ wyjaśnił, że przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter.
Zdaniem organu skarżąca, jako profesjonalnie świadcząca usługi przewozu rzeczy, powinna przed rozpoczęciem przewozu upewnić się czy środek transportu został oznakowany właściwe oraz czy oznakowanie pojazdu zostało na nim umieszczone (otwarte) w sposób trwały, czego wymagają przepisy prawa. Podobnej kontroli pojazd powinien być poddany po każdej przerwie, czy postoju w trakcie przewozu. Są to podstawowe obowiązki przewoźnika. Skoro skarżąca działając przez upoważnioną osobę, czy to przez swojego kierowcę, nie dołożyła należytej staranności przy przygotowaniu środka transportu służącego do przewozu odpadów, to nie można mówić o braku odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, a przede wszystkim nie można w niniejszej sprawie twierdzić, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia,
a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których jako wykonujący przewóz nie mogła przewidzieć.
Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie, nie doprowadziło do wykazania, że skarżąca nie miała wpływu na brak oznaczenia pojazdu. Brak wiedzy, bądź brak należytego nadzoru nad zatrudnionym kierowcą lub brak odpowiedniego jego wyszkolenia nie stanowi okoliczności wyłączających odpowiedzialność.
Organ zauważył, że z wyjaśnień spółki zawartych w piśmie z [...] lutego 2025 r.
i stwierdzonych w uzasadnieniu odwołania wprost wynika, że kierowca w wyniku przeoczenia nie odsłonił tabliczki "ODPADY", że brak odsłoniętej tablicy z napisem "ODPADY" nie był wynikiem umyślnego działania kierowcy lecz "zwykłą omyłką". Ponadto kierowca nie wniósł uwag do protokołu, bo "w stresie i presji związanej
z kontrolą nie był w stanie odpowiednio się wypowiedzieć, co mogło wpłynąć na interpretację zdarzenia przez kontrolujących". Zatem, zdaniem organu,
w przedmiotowym przypadku nie doszło do interpretacji zdarzenia przez kontrolujących, a miejsce miało tylko stwierdzenie faktu braku prawidłowego oznaczenia pojazdu, którym transportowano odpady. W związku z powyższym powoływanie się na "zwykły błąd i roztargnienie kierowcy" nie może stanowić przesłanki egzoneracyjnej odpowiedzialności przewoźnika.
W złożonej skardze skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., poprzez nieumorzenie postępowania, pomimo że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.: art. 189f k.p.a., a także art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario, art. 189d k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), który regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie ustawy u.t.d.,
a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczeniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte, pomimo że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przede wszystkim kwestii odstępowania od nałożenia kary, przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji
i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w całości.
Zdaniem skarżącej w żaden sposób nie można uznać jej za działającą w sposób nielegalny, który powinien spotkać się z reakcją ze strony Państwa. Skarżąca podkreśliła, że działa całkowicie legalnie, kierowca posiadał wszystkie wymagane dokumenty, a pojazd został wyposażony w tabliczkę "ODPADY".
Skarżąca wskazała, że w ustawie o transporcie drogowym zawarte zostały okoliczności wyłączające odpowiedzialność, których zajście powinno spowodować umorzenie wszczętego postępowania, a jeżeli nie zostało ono wszczęte, to jego nie wszczynanie. Ustawa nie zawiera natomiast przepisów pozwalających na odstępowanie od kary, tj. jednoczesne stwierdzenie naruszenia, odpowiedzialności za nie, ale zaniechania ukarania z uwagi np. na znikomą wagę naruszenia. Z tego względu uzasadnione jest, by w sprawie znalazły zastosowanie przepisy k.p.a. dotyczące kar pieniężnych,
w szczególności te pozwalające na odstępowanie od nakładania kar, bowiem u.t.d. nie zawiera regulacji w tym zakresie. To natomiast powoduje, że na gruncie niniejszej sprawy organy powinny rozpatrzyć możliwość zastosowania w niniejszej sprawie art. 189f k.p.a.
W ocenie skarżącej, w niniejszym postępowaniu powinno zostać rozważone zastosowanie art. 189f k.p.a. w szczególności z punktu widzenia przedmiotu ochrony stwierdzonego naruszenia, bowiem tyko wtedy możliwa jest prawidłowa ocena tego, czy waga naruszenia prawa jest znikoma. Makulatura będąca przedmiotem przewozu
w przedmiotowej sprawie stanowi cenny odpad, który może zostać poddany recyklingowi i tym samym ponownemu wykorzystaniu. Poprzez przetwarzanie makulatury ograniczona zostaje produkcja dwutlenku węgla, zużyte zostaje o wiele mniej energii. Makulatura nie stanowi odpadu niebezpiecznego, co znajduje potwierdzenie w rozporządzeniu (WE) nr 1013/2006, którego załącznik nr III zawiera tzw. "zielony" wykaz odpadów, a więc odpadów innych niż niebezpieczne, do których zalicza się także właśnie m.in. makulaturę. Nie ma zatem żadnego ryzyka niekontrolowanego rozprzestrzeniania się tego typu odpadów czy jakiegokolwiek innego ryzyka związanego z ich transportem. Tym samym nie pojawia się również zagrożenie degradacji środowiska.
W związku z powyższym - w opinii skarżącej - waga naruszenia prawa jest znikoma zarówno z przedmiotowego jak i podmiotowego punktu widzenia. Stwierdzone naruszenie nie spowodowało bowiem żadnych negatywnych skutków i miało charakter incydentalny. Naruszenie nie zostało również zawinione przez stronę, bowiem nie miała ona wpływu na stwierdzone naruszenie, które nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności niemożliwych do przewidzenia. Mając na uwadze również to, że skarżąca zaprzestała naruszenia. Organ powinien odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej
i poprzestać na pouczeniu zgodnie z przepisem art. 189f k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu
z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny według wskazanych wyżej kryteriów Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszały prawo. Kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. nakładająca na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy
o odpadach.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że poddany kontroli środek transportu, którym wykonywano przewóz drogowy odpadów, nie został oznakowany zgodnie
z przepisami rozporządzenia. Okoliczność tę dokumentuje protokół kontroli i załączona do niego dokumentacja zdjęciowa. Z akt sprawy wynika, że [...] stycznia 2024 r. na autostradzie A1 w miejscowości N. M., funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego poddali kontroli drogowej pojazd silnikowy marki [...] nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] nr rej. [...], którym kierował K. S., wykonujący krajowy transport drogowy w imieniu R. Sp. z o.o., Sp. k. z siedzibą w G. .
W wyniku podjętych czynności kontrolujący stwierdzili wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu,
o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Na powyższą okoliczność sporządzono protokół kontroli drogowej nr [...] w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden po przeczytaniu i podpisaniu przekazano kierowcy. Do sporządzonego protokołu z kontroli drogowej, nie wniesiono żadnych zastrzeżeń.
Podać należy, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem
z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] zł do [...] zł za każde naruszenie. Karę pieniężną nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 93 ust. 1 u.t.d.). Zgodnie zaś z art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d. Zgodnie z Lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, organ nakłada karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Według § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137, ze.zm.), oznacza się tablicą:
1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.
Zgodnie z ust. 3 tego paragrafu oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu
z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Na podstawie natomiast
§ 9 ust. 4 ww. rozporządzenia oznakowanie środków transportu odpadów powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że poddany kontroli środek transportu, którym wykonywano przewóz drogowy odpadów, nie został oznakowany zgodnie
z przepisami rozporządzenia. W toku kontroli ujawniono brak tablicy "ODPADY". Okoliczność tę dokumentuje protokół kontroli i załączona do niego dokumentacja zdjęciowa. Skarżąca okoliczności tej nie kwestionuje. Zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., względnie przepisy art. 189d i art. 189f k.p.a.
Odnosząc się do tych zarzutów w pierwszej kolejności należy wskazać, że przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (por. np. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11). Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Natomiast sama ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej celem jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Należy wskazać, że nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi
w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). Przepis ten ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych prawem obowiązków (por. wyrok NSA z 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1257/06). Domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy możliwe jest do obalenia m.in. w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń
i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Treść tej regulacji nie pozostawia wątpliwości, że za stwierdzone naruszenia odpowiada podmiot wykonujący przewozy, chyba że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć.
Jak zasadnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Skarżąca jest podmiotem profesjonalnie wykonującym przewozy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć zatem na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. Dla zwolnienia
z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia. Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Przedsiębiorca musi kontrolować na bieżąco czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń. Wpływ ten przejawia się między innymi w możliwości prowadzenia odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli oraz zatrudnianiu odpowiednich osób. To na przedsiębiorcy ciąży bowiem obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wskazane w art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć, co wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. (por. wyroki NSA: z 12 lipca 2016 r., sygn. akt II GSK 2163/14; z 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2752/14; z 11 marca 2015r., sygn. akt II GSK 205/14).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d. Skarżąca nie wykazała bowiem okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność.
Z wyjaśnień zawartych w piśmie z [...] lutego 2025 r. i w uzasadnieniu odwołania z dnia [...] czerwca 2025 r. wprost wynika, że kierowca w wyniku przeoczenia nie odsłonił tabliczki "ODPADY", że brak odsłoniętej tablicy z napisem "ODPADY" nie był wynikiem umyślnego działania kierowcy lecz "zwykłą omyłką". Kierowca natomiast nie wniósł uwag do protokołu, bo "w stresie i presji związanej z kontrolą nie był w stanie odpowiednio się wypowiedzieć, co mogło wpłynąć na interpretację zdarzenia przez kontrolujących". Słusznie organ wskazał, że w przedmiotowym przypadku kontrolujący nie dokonywali interpretacji zdarzenia, a stwierdzili fakt braku prawidłowego oznaczenia pojazdu, którym transportowano odpady. W związku z powyższym powoływanie się na "zwykły błąd i roztargnienie kierowcy" nie może stanowić przesłanki egzoneracyjnej odpowiedzialności przewoźnika.
Zdaniem Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącej powoływana w toku postępowania oraz zawarta w skardze, że kierowca został wyposażony przez przewoźnika we wszystkie dokumenty, które pozwoliły na wykonanie przewozu odpadów zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Skarżąca wskazała, że nie było żadnych nieprawidłowości dotyczących przewożonego towaru, w dniu kontroli pojazd był wyposażony w wymaganą przepisami prawa tablicę "ODPADY",
a kierowca został poinformowany przez przewoźnika o wykorzystaniu tablicy
w zależności od transportowanego towaru.
Podkreślić należy, że przewoźnik jest odpowiedzialny za wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinowały osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. Przedsiębiorca ma bowiem możliwość reagowania na działania osób, którymi się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego (por. m.in. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2022 r., II GSK 46/22; z 13 stycznia 2015 r., II GSK 2098/13) Ponadto, to przedsiębiorca musi kontrolować na bieżąco czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń. Wpływ ten przejawia się między innymi w możliwości prowadzenia odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli oraz zatrudnianiu odpowiednich osób.
W świetle powyższego, Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d. Skarżąca nie wykazała bowiem okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność.
Odnosząc się do przytaczanego obszernie wyroku WSA w Opolu z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 6/22, Sąd wskazuje, że zapadł on w odmiennym stanie faktycznym. Na uwzględnienie nie zasługuje także argumentacja w zakresie powoływania orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego kar pieniężnych nakładanych na gruncie ustawy SENT. Przede wszystkim dlatego, że wyroki te dotyczą innej ustawy i odnoszą się do ograniczania zasady winy obiektywnej poprzez zastosowanie zasady proporcjonalności przy interpretacji pojęcia interesu społecznego. W orzeczeniach tych przyjmuje się, że w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT, czy uchybień formalnych. W przypadku ustawy o transporcie drogowym o ograniczeniu winy obiektywnej stanowi właśnie art. 92c ust. 1 u.t.d.
Zdaniem Sądu brak jest w sprawie także podstaw do miarkowania kary oraz do odstąpienia od jej wymierzenia. Wysokość sankcji określona została w sposób "sztywny", a więc niepoddający się czynnościom wymiaru kary unormowanych w art. 189d k.p.a. Dlatego nie sposób czynić organom zarzutu w zakresie przyjętej wysokości kary. Brak jest także podstaw do zastosowania instytucji, o której mowa w art. 189f k.p.a. Z systematyki wewnętrznej ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego wynika, że przywołany przepis usytuowany został w jej Dziale IVA – "Administracyjne kary pieniężne". Zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu.
W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z przywołanej regulacji – i abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej – jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVA, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVA lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVA nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a K.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2024).
Takim przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, jest art. 92c u.t.d. Z tego przepisu wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1,
a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVA k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2
w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że
w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana. Jak podkreślono na wstępie, dla przyjęcia, że przepisy działu IVA k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVA lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyroki NSA: z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 191/23, z 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 717/21 i II GSK 248/21).
Z przedstawionych powodów zarzut naruszenia art. 189f k.p.a. należało uznać za nieusprawiedliwiony. Bez znaczenia przy tym są wywody skargi wskazujące na odrębności instytucji umorzenia postępowania od odstąpienia od wymierzenia kary.
Odnosząc się do powołanej przez stronę uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21 Sąd zwraca uwagę, że została ona podjęta na gruncie relacji pomiędzy przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie regulującymi wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy a przepisem art. 189f k.p.a., a więc w istocie jej zasadnicze tezy nie mogły stanowić wzorca normatywnego w niniejszej sprawie.
Na marginesie należy wskazać, że w orzecznictwie kształtują się dwie linie orzecznicze dotyczące możliwości zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary na gruncie ustawy o transporcie drogowym. We wskazanym w skardze wyroku WSA w Poznaniu z dnia 20 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Po 145/22, z powołaniem się na ww. uchwałę, dopuszczono możliwość zastosowania art. 189f k.p.a. na gruncie ustawy o transporcie drogowym. Podobnie w przywołanym w skardze wyroku WSA
w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3023/23 przyjęto, że "nie można zgodzić się z organem, iż przepis art. 92c ust. 1 u.t.d. stanowi przepis odrębny, o którym stanowi art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., a więc wyłączający dopuszczalność zastosowania art. 189f § 1 - 3 k.p.a. Norma odsyłająca odwołuje się bowiem do instytucji odstąpienia od nałożenia kary, nie zaś do umorzenia postępowania. Należy mieć na uwadze, że w świetle art. 92c ust. 1 u.t.d. nie dochodzi do wydania decyzji nakładającej jakąkolwiek karę, natomiast zastosowanie art. 189f § 1 lub 2 k.p.a. powoduje, że strona nie pozostaje wolna od ukarania, lecz zostaje jej udzielone pouczenie, a więc sankcja innego rodzaju".
Natomiast w innym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt III SA/Po 468/22 wykluczono taką możliwość. Podobne stanowisko zajęły WSA
w Krakowie (wyrok z dnia 27 września 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 595/22) czy też WSA w Łodzi (wyrok z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 88/22). W orzeczeniach tych przyjmuje się, że na gruncie ustawy o transporcie drogowym nie ma zastosowania art. 189f k.p.a. Do decyzji wydawanych na podstawie art. 92a u.t.d. mają bowiem zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku także art. 92b ust. 1 u.t.d.
W tym względzie znajduje zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych: odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVA k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. Jest to linia orzecznicza, którą jak już wywiedziono powyżej, Sąd w sprawie niniejszej podziela.
Odrębnie wskazać należy na szersze zagadnienie, dotyczące stosowania przepisów działu IVA k.p.a. na kanwie różnych ustaw prawa materialnego. Część ze wskazanych wyroków w skardze dotyczyła bowiem innych ustaw prawa materialnego. Jest to jednak zagadnienie nie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej, wskazane jedynie marginalnie z uwagi na powołane w skardze wyroki.
Konkludując, w ocenie Sądu, organy obu instancji wykazały naruszenie przez Skarżącą przepisów u.t.d., które uzasadniało nałożenie kary. Jej wysokość została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów u.t.d. i załącznika nr 3 do u.t.d. Organy wyjaśniły także dlaczego wskazane przez stronę okoliczności nie mogą skutkować uwolnieniem się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia,
a dokonana ocena pozbawiona jest cech dowolności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, nie dopatrując się w sprawie podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.