I SA/Bd 320/25

I SA/Bd 320/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski
Mirella Łent /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2022 poz 699
art. 24 ust. 7
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2025r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 14 kwietnia 2025r. nr 0401-IOA.4802.13.2025.3 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
W dniu [...] lutego 2025 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. nałożył na R. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. (dalej też jako: "Spółka", "skarżąca") karę pieniężną w wysokości [...] zł w związku
z wykonywaniem przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1587, dalej: "ustawa o odpadach) oraz w związku z wykonywaniem przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu tablicą "ODPADY".
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej też jako: "organ", "Dyrektor") decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu I instancji w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy: ustawy
z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej jako: "u.t.d."), ustawa o odpadach, rozporządzenie Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742, dalej jako: "rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów"), rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10, dalej jako: "rozporządzenie w sprawie katalogu odpadów").
Po przywołaniu treści przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie, organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że [...] grudnia 2023 r. o godz. [...] na autostradzie [...] w miejscowości N. , funkcjonariusze służby celno-skarbowej poddali kontroli drogowej pojazd silnikowy marki [...] nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] nr rej. [...], którym kierował Ł. Z., wykonujący krajowy transport drogowy w imieniu skarżącej. W wyniku podjętych czynności kontrolnych, kontrolujący stwierdzili wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez oznakowania środku transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach oraz wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. Na powyższą okoliczność sporządzono protokół kontroli drogowej w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden po przeczytaniu i podpisano przekazano kierowcy. Do sporządzonego protokołu z kontroli drogowej, nie wniesiono żadnych zastrzeżeń.
Dyrektor uznał, że postępowanie dowodowe prowadzone w niniejszej sprawie, nie doprowadziło do wykazania, że skarżąca nie miała wpływu na brak oznaczenia pojazdu, czy wyposażenia kierowcy w kartę BDO. Podkreślił, że brak należytego nadzoru nad zatrudnionym kierowcą lub braku odpowiedniego jego wyszkolenia, nie stanowi okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącej. Okoliczności uwalniające od odpowiedzialności za stwierdzony brak właściwego oznaczenia pojazdu, powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to przedsiębiorca wywodzi skutki prawne wynikające z przepisów. Organ podkreślił, że to na przewoźniku ciąży obowiązek systematycznej kontroli kierowców, którymi się posługuje przy wykonywaniu przewozów. Tym samym skarżąca jako profesjonalista świadczący usługi przewozu rzeczy, powinna należycie zadbać o to, aby kierowcy zamieszczali/otwierali tablicę "ODPADY" i aby oznakowanie środka transportu odpadów było czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne, co jest wymagane rozporządzeniem w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów oraz aby przestrzegali obowiązku posiadania wszystkich dokumentów niezbędnych do transportu odpadów. Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że skarżąca działając przez swojego kierowcę nie dołożyła należytej staranności przy przygotowaniu środka transportu służącego do przewozu odpadów, to nie można mówić o braku odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, a przede wszystkim nie można w niniejszej sprawie stwierdzić, że Spółka nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć.
Natomiast odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu odwołania, że w dniu kontroli pojazd był wyposażony w wymaganą przepisami prawa tablicę "ODPADY", a kierowca został poinformowany o wykorzystaniu tablicy w zależności od transportowanego towaru w końcu, że pomimo wiedzy kierowca nie dopełnił "należycie nałożonych na niego obowiązków" i zwyczajnie nie rozłożył tablicy wymaganej przy tego typu przewozach, organ wskazał, że nikt nie kwestionował na żadnym etapie postępowania, że pojazd był wyposażony w odpowiednią tablicę.
Organ za nieuprawniony uznał także zarzut naruszenia art. 189f k.p.a., a także art. 189e, art. 189a § 2 pkt 1 – 3 k.p.a. a contrario, art. 189d k.p.a. przez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa). W tym zakresie organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 732/23.
W skardze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Zarzucono naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez nieumorzenie postępowania pomimo, że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć,
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 189f k.p.a., a także art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario, art. 189d k.p.a. przez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), który regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie ustawy u.t.d., a które to przepisy pozwalają miarkować kary i od nich odstępować lub poprzestać na pouczaniu i które to przepisy zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przede wszystkim kwestii odstępowania od nałożenia kary, przez co koniecznym jest w przypadku przepisów u.t.d. odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny według wskazanych wyżej kryteriów Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja. Kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia [...] lutego 2025 r., nakładająca na skarżącą karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, a także za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu tablicą "ODPADY".
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie. Zgodnie zaś z art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d. Zgodnie z Lp. 4.7. załącznika nr 3 do u.t.d. wysokość kary grożącej podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy odpadów przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach wynosi 10 000 zł. Natomiast zgodnie z Lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa
w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach. organ nakłada karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. Stosownie natomiast do treści art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1 nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł. Karę pieniężną nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego (art. 93 ust. 1 u.t.d.).
Według § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, a w przypadku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości - wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz nazwę gminy, z terenu której są odbierane odpady. Z kolei w ust. 2 tego przepisu wskazano, że dokumentem, o którym mowa w ust. 1 jest:
1) karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;
2) faktura sprzedaży odpadów;
3) podstawowa charakterystyka odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;
4) dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załączniku IB lub załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1, z późn. zm.);
5) inny dokument potwierdzający rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, jeżeli transportujący odpady nie posiada dokumentów, o których mowa w pkt 1-4.
W niniejszej sprawie, skarżąca była zobowiązana do posiadania dokumentu o którym mowa w § 8 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.
Według § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, ze.zm.), oznacza się tablicą:
1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.
Zgodnie z ust. 3 tego paragrafu oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Zgodnie natomiast z treścią ust. 4 § 9 ww. rozporządzenia oznakowanie środków transportu odpadów, powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że poddany kontroli środek transportu, którym wykonywano przewóz drogowy odpadów, nie został oznakowany zgodnie z przepisami rozporządzenia, bezspornym jest również fakt, że transport odpadów wykonywany był bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów. Okoliczność tą dokumentuje protokół kontroli i załączona do niego dokumentacja zdjęciowa. Skarżąca okoliczności tej nie kwestionuje. Zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., względnie przepisy art. 189d i art. 189f k.p.a.
Odnosząc się do tych zarzutów w pierwszej kolejności należy wskazać, że przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny (por. np. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11). Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Natomiast sama ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej celem jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Należy wskazać, że nałożona zaskarżoną decyzją sankcja administracyjna ma przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10). Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych prawem obowiązków (por. wyrok NSA z 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1257/06).
Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Treść tej regulacji nie pozostawia wątpliwości, że za stwierdzone naruszenia odpowiada podmiot wykonujący przewozy, chyba że okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot ten nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć.
Jak zasadnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżąca jest podmiotem profesjonalnie wykonującym przewozy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Oceniając należytą staranność podmiotu profesjonalnie zajmującego się wykonywaniem przewozów należy mieć zatem na uwadze wyższe wymagania, które związane są z zawodowym charakterem tej działalności. Dla zwolnienia
z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności na powstanie naruszenia. Niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności, dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. Argumentacja skarżącej zawarta w skardze, że ani kierowca, ani przewoźnik nie mieli wpływu na powstałe naruszenie dotyczące braku dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów z uwagi na to, że sklep z którego kierowca odebrał odpady nie wygenerował karty BDO nie zasługuje na uwzględnienie. Tak samo nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącej, że w dniu kontroli pojazd był wyposażony
w wymaganą przepisami prawa tablicę "ODPADY", a kierowca został poinformowany przez przewoźnika o wykorzystaniu tablicy w zależności od transportowanego towaru,
a to kierowca nie dopełnił należycie nałożonych na niego obowiązków i nie rozłożył tabliczki wymaganej przy tego typu przewozach. Podkreślenia w tym momencie wymaga, że podmiot wykonujący transport odpadów winien dysponować dokumentami potwierdzającymi rzeczywisty rodzaj transportowanych odpadów i żądać od podmiotu zlecającego przemieszczanie odpadów odpowiednich dokumentów odpowiadających rodzajowi odpadów oraz prawidłowego sklasyfikowania według kodów (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 611/21). To przewoźnik miał obowiązek zadbania o to, aby kierowca realizujący przewóz był wyposażony w stosowny dokumentu przewozu odpadów tj. kartę przekazania odpadów. Podkreślić również należy, że to przewoźnik jest odpowiedzialny za wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinowały osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. Przedsiębiorca ma bowiem możliwość reagowania na działania osób, którymi się posługuje przy wykonywaniu transportu drogowego (por. m.in. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2022 r., II GSK 46/22, z 13 stycznia 2015 r., II GSK 2098/13) Ponadto, to przedsiębiorca musi kontrolować na bieżąco czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń. Wpływ ten przejawia się między innymi w możliwości prowadzenia odpowiednich szkoleń, dokonywaniu kontroli oraz zatrudniania odpowiednich osób. To na przedsiębiorcy ciąży bowiem obowiązek ustalenia, czy zatrudniani przez niego kierowcy dopuszczają się naruszeń i to jego obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub działań świadomych tych osób, konsekwencją których jest poniesienie odpowiedzialności finansowej. Wskazane w art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć, co wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
W świetle powyższego należy stwierdzić, że prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d. Skarżąca nie wykazała bowiem okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność.
W tym miejscu Sąd wskazuje, że przytaczany obszernie przez skarżącą wyrok WSA w Opolu z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 6/22, zapadł w odmiennym stanie faktycznym. Na uwzględnienie nie zasługuje także argumentacja w zakresie powoływania orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego kar pieniężnych nakładanych na gruncie ustawy SENT. Przede wszystkim dlatego, że wyroki te dotyczą innej ustawy i odnoszą się do ograniczania zasady winy obiektywnej poprzez zastosowanie zasady proporcjonalności przy interpretacji pojęcia interesu społecznego. W orzeczeniach tych przyjmuje się, że w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT, czy uchybień formalnych. W przypadku ustawy o transporcie drogowym o ograniczeniu winy obiektywnej stanowi właśnie art. 92c ust. 1 u.t.d.
Zdaniem Sądu brak jest w sprawie także podstaw do miarkowania nałożonej kary oraz do odstąpienia od jej wymierzenia. Wysokość sankcji określona została w sposób "sztywny", a więc niepoddający się czynnościom wymiaru kary unormowanych w art. 189d k.p.a. Dlatego nie sposób czynić organom zarzutu w zakresie przyjętej wysokości kary. Brak jest także podstaw do zastosowania instytucji o której mowa w art. 189f k.p.a. Z systematyki wewnętrznej ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego wynika, że przywołany przepis usytuowany został w jej Dziale IVA – "Administracyjne kary pieniężne". Zakres stosowania przepisów tego działu wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z przywołanej regulacji – i abstrahując od § 3 art. 189a k.p.a., który wyłącza stosowanie przepisów wymienionego działu ustawy z określonych nim powodów, innych jeszcze, niż wymienione powyżej – jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVA, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu, co oznacza, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVA lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVA nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a K.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2024).
Takim przepisem odrębnym w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, jest art. 92c u.t.d. Z tego przepisu wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1,
a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Zdaniem Sądu w takiej sytuacji za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVA k.p.a. reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 92c u.t.d. w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana, a – jak podkreślono na wstępie – dla przyjęcia, że przepisy działu IVA k.p.a. nie mają zastosowania istotne znaczenie ma to, aby zagadnienie, o którym mowa w § 2 art. 189a k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych i nie jest przy tym istotne to, że zakres normowania zagadnienia określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVA lub, czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny (por. wyroki NSA: z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 191/23, z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt II GSK 717/21 i II GSK 248/21). Z przedstawionych powodów zarzut naruszenia art. 189f k.p.a. należało uznać za nieusprawiedliwiony. Bez znaczenia przy tym są wywody skargi wskazujące na odrębności instytucji umorzenia postępowania od odstąpienia od wymierzenia kary. Odnosząc się zaś do powołanej przez Stronę uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt III OPS 1/21 Sąd zwraca uwagę, że została ona podjęta na gruncie relacji pomiędzy przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminie regulującymi wymierzenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy a przepisem art. 189f k.p.a., a więc
w istocie jej zasadnicze tezy nie mogły stanowić wzorca normatywnego w niniejszej sprawie.
Do decyzji wydawanych na podstawie art. 92a u.t.d. mają bowiem zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. a w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku także art. 92b ust. 1 u.t.d. W tym względzie znajduje zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych: odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVA k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się. Jest to linia orzecznicza, którą Sąd w niniejszej sprawie podziela.
Odrębnie wskazać należy na szersze zagadnienie, dotyczące stosowania przepisów działu IVA k.p.a. na kanwie różnych ustaw prawa materialnego. Część ze wskazanych wyroków w skardze dotyczyła bowiem innych ustaw prawa materialnego.
I tak powołane wyroki NSA z dnia 16 września 2022 r., sygn. akt II OSK 141/20 i II OSK 142/20 dotyczą kary nakładanej na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska, wyroki NSA z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 774/20 i II GSK 775/20 kary nakładanej na podstawie ustawy o wyrobach budowlanych, wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 2411/21 kary nakładanej na podstawie ustawy o odpadach, a wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 sierpnia 2023, sygn. akt I SA/Bk 217/23 kary nakładanej na podstawie ustawy o grach hazardowych. Jest to jednak nieistotne zagadnienie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, wskazane jedynie marginalnie z uwagi na powołane w skardze wyroki.
Zatem organy prawidłowo przywołały i zinterpretowały przepisy prawa materialnego, stanowiące podstawę prawną działania kontrolowanego obecnie przez Sąd. Materiał dowodowy był zupełny, a wnioski wyciągnięte na jego podstawie, logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Skarżący nie skonstruował na tym tle zarzutów.
Podsumowując, w ocenie Sądu organy obu instancji wykazały naruszenie przez skarżącą przepisów u.t.d., które uzasadniały nałożenie kary. Jej wysokość została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów u.t.d. i załącznika nr 3 do u.t.d. Organy wyjaśniły także dlaczego wskazane przez stronę okoliczności nie mogą skutkować uwolnieniem się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia,
a dokonana ocena pozbawiona jest cech dowolności.
Mając powyższe na uwadze Sąd, nie dopatrując się w sprawie podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.