I SA/Bd 303/23

I SA/Bd 303/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Jarosław Szulc /przewodniczący/
Joanna Ziołek /sprawozdawca/
Tomasz Wójcik
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 919
art. 92c ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Wójcik asesor WSA Joanna Ziołek (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi "G. T." Sp. z o. o. w P. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 17 maja 2023 r. nr 0401-IOA.4802.10.2023 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w zakresie wykonywania przewozu drogowego odpadów oddala skargę
Uzasadnienie
W niniejszej sprawie została rozpoznana skarga "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w P. T. (dalej: Skarżąca, Strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia [...] maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego (dalej: NUCS, organ I instancji) z [...] lutego 2023 r. o nałożeniu na Stronę kary pieniężnej w wysokości [...] zł z uwagi na wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu tablicą "ODPADY".
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że [...] lipca 2021 r. funkcjonariusze służby celno-skarbowej, w trakcie wykonywania kontroli drogowej na drodze krajowej nr [...], w miejscowości P., zatrzymali do kontroli pojazd silnikowy marki [...] wraz z przyczepą marki [...]. Kierującym pojazdem był K. Ż.. Z przebiegu kontroli został sporządzony protokół, do którego kierujący pojazdem nie wniósł uwag. W dniu [...] lipca 2022 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej w związku z ustaleniami poczynionymi w trakcie czynności kontrolnych zawartymi w ww. protokole kontroli drogowej. Pismem dnia [...] lipca 2022 r. Strona została wezwana do przedstawienia szczegółowych informacji i dokumentów świadczących o ewentualnym istnieniu okoliczności potwierdzających fakt, że podmiot wykonujący przewóz drogowy nie miał wpływu na powstanie przedmiotowego naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Następnie w dniu [...] sierpnia 2022 r. Stronie wyznaczono 7- dniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego. Strona zwróciła się o przesłanie kopii akt niniejszej sprawy, co nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2022 r. za pośrednictwem [...]. Strona w dniu [...] września 2022 r. złożyła wniosek o przesłuchanie kierowcy pojazdu w dniu [...] lipca 2021 r. w celu ustalenia w jakich okolicznościach doszło do utraty tablicy "ODPADY", czy tablica była prawidłowo zamontowana w pojeździe, kiedy kierowca dokonał zamontowania tablic, a także Skarżąca złożyła wniosek o wezwanie załadowcy ładunku nadanego w dniu [...] lipca 2021 r. do udostępnienia nagrań z monitoringu na bramie wyjazdowej z siedziby firmy, w celu ustalenia czy pojazd był prawidłowo oznakowany tablicą "ODPADY" oraz ustalenia, czy transportowany odpad niebezpieczny wymagał oznakowania pojazdu tablicami barwy pomarańczowej wymaganymi umową ADR. Postanowieniem z dnia [...] września 2022 r. NUCS odmówił przeprowadzenia ww. dowodów z uwagi na to, że stan faktyczny sprawy został ustalony innymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy. Pismem z dnia [...] grudnia 2022 r. Strona została wezwana do dostarczenia informacji i dokumentów świadczących o ewentualnym istnieniu okoliczności potwierdzających fakt, że za stwierdzone naruszenie, o którym mowa w protokole kontroli drogowej z [...] lipca 2021 r. nie została nałożona na Skarżącą kara przez inny uprawniony organ. W odpowiedzi na powyższe Strona ponownie złożyła wnioski jak w piśmie z dnia [...] września 2022 r.
Następnie organ I instancji podał, że Strona jest podmiotem wykonującym transport drogowy rzeczy, stosownie do przedstawionego w trakcie kontroli drogowej wypisu nr [...] z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy. W związku z powyższym, Skarżąca ponosi odpowiedzialność z tytułu naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego określonych w ustawie o transporcie drogowym.
Z dokumentów załączonych do protokołu z kontroli drogowej, tj. potwierdzenia wystawienia karty przekazania odpadów w systemie BDO wynika, że waga przewożonych [...] lipca 2021 r. odpadów wynosiła łącznie 7733 kg (waga netto). W związku z powyższym, zdaniem NUCS, Strona transportując towar będący odpadem o wadze netto 7733 kg, zobowiązana była do oznaczenia środka transportu zgodnie z wymogami zawartymi w § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. Tymczasem przeprowadzona kontrola drogowa ujawniła, że pojazd w momencie zatrzymania, nie był oznakowany tablicą "ODPADY". Organ podkreślił, że powyższa okoliczność nie była przez kierującego kontrolowanym pojazdem w żaden sposób kwestionowana w trakcie przeprowadzanej kontroli drogowej.
W związku z powyższym, NUCS uznał, że w dniu [...] lipca 2021 r. doszło do wykonywania przewozu drogowego z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, będące niedopełnieniem obowiązku przewidzianego przepisem art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach. Wysokość kary pieniężnej została określona na kwotę [...]zł na podstawie załącznika nr [...] do ustawy o transporcie.
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał na przeprowadzenie analizy celem oceny przesłanek wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy uregulowanych w art. 92c ust. 1 pkt 1, pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. W ocenie NUCS przedsiębiorca nie wskazał w toku przeprowadzonego postępowania żadnych faktów, które mogłyby potwierdzić zaistnienie okoliczności wskazanych w ww. przepisie.
Odnosząc się do wniosków Skarżącej o przeprowadzenie dowodów uzupełniających, NUCS stwierdził, że przesłuchanie kierowcy na okoliczności wskazane we wniosku, czy wezwanie załadowcy ładunku nadanego w dniu [...] lipca 2021 r. do udostępnienia nagrań z monitoringu na bramie wyjazdowej z siedziby firmy w celu ustalenia czy pojazd był prawidłowo oznakowany tablicą "ODPADY", nie mogło w żaden sposób zmienić faktu, że w chwili rozpoczęcia kontroli drogowej przedmiotowy zespół pojazdów nie posiadał prawidłowego oznakowania, co znalazło potwierdzenie w załączonym do protokołu materiale fotograficznym.
Odnosząc się natomiast do sugestii Strony odnośnie potrzeby ustalenia, czy transportowany odpad niebezpieczny wymagał oznakowania pojazdu tablicami barwy pomarańczowej wymaganymi umową ADR, organ stwierdził, że przedmiotowy transport nie podlegał przepisom umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) z racji tego, że jak wynika z protokołu kontroli drogowej z [...] lipca 2023 r. transport odpadów odbywał się na trasie B. (Polska) - T. (Polska).
Odwołanie od powyżej decyzji NUCS złożyła Skarżąca zarzucając decyzji organu I instancji:
1. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 6, 10, 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego rok po przeprowadzonej kontroli drogowej, która miała miejsce [...] lipca 2021 r. czym organ I instancji uniemożliwił Stronie zdobycie dowodów umożliwiających potwierdzenie okoliczności, o których mowa w art. 92b oraz 93c ustawy o transporcie drogowym bowiem nagarnia z kamer przemysłowych u załadowcy potwierdziłyby, iż pojazd był wyposażony w tablice z napisem "ODPADY" podczas wyjazdu po załadunku, ewentualnie był wyposażony w tablice barwy pomarańczowej, ponieważ transportowany był odpad niebezpieczny, a w toku kontroli pojazd został zatrzymany bez tablicy, która odpadła w wyniku zdarzeń, których przedsiębiorca nie mógł przewidzieć,
2. naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a. polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie weryfikacji, czy w przestrzeni ładunkowej znajdowały się odpady kwalifikowane jako niebezpieczne i wymagające oznakowania pojazdu tablicami barwy pomarańczowej,
3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 78 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodu w sprawie, podczas gdy wnioskowane czynności dowodowe były niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego w dniu kontroli.
Przy tak sformułowanych zarzutach odwołania Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ II instancji.
Rozpatrując sprawę oraz wniesione odwołanie DIAS przytoczył regulacje prawne mające zastosowanie w sprawie oraz wskazał, że Strona posiada status podmiotu wykonującego przewóz drogowy. Następnie organ odwoławczy powołując się na akta sprawy powtórzył ustalenia faktyczne poczynione przez NUCS. Organ odwoławczy podkreślił, że protokół kontroli drogowej z [...] lipca 2021 r. został sporządzony w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden po przeczytaniu i podpisaniu przekazano kierowcy. Do sporządzonego protokołu z kontroli drogowej nie wniesiono żadnych zastrzeżeń.
W ocenie DIAS na podstawie zgromadzonych dowodów w sprawie nie było wątpliwości, że kontrolowanym transportem w dniu [...] lipca 2021 r. przewożony był odpad niebezpieczny. Kierujący przewoził ładunek odpadów o kodzie 11 01 09*, tj. szlamy i osady pofiltracyjne zawierające substancje niebezpieczne. Powyższe zostało potwierdzone m.in. przedstawioną do kontroli wystawioną kartą przekazania odpadów w systemie BDO. W ocenie organu odwoławczego opisany środek transportu powinien być oznakowany tablicą wymaganą przy przewozie odpadów, tj. tablicą z napisem "ODPADY". Skontrolowany zespół pojazdów nie posiadał takiej tablicy, co zostało potwierdzone zdaniem organu II instancji protokołem kontroli i znajdującą się w aktach sprawy dokumentacją fotograficzną.
Odnosząc się do zarzutów Strony dotyczących odmowy przeprowadzenia dowodów w sprawie organ odwoławczy stwierdził, że ustalenie, czy przewożony materiał był odpadem niebezpiecznym było możliwe na podstawie przedstawionego przez kierowcę w dniu kontroli potwierdzenie wystawienia karty przekazania odpadów w systemie BDO. Ponadto DIAS stwierdził, że okoliczność kiedy kierowca dokonał zamontowania tablicy pozostaje bez znaczenia dla sprawy skoro w trakcie kontroli drogowej pojazd nie posiadał oznakowania w postaci tablicy "ODPADY", a ponadto przyjmując założenie, że pojazd był nią oznakowany wyjeżdżając z zakładu załadowcy, co zdaniem Strony miało potwierdzić nagranie z monitoringu, to w ocenie organu II instancji tablica nie była zamontowana w sposób prawidłowy i trwały, skoro w chwili kontroli tablica "ODPADY" na pojeździe już się nie znajdowała na właściwym miejscu, gdy tymczasem w tych samych warunkach atmosferycznych na pojeździe znajdowały się tablice przedstawiające numery rejestracyjne pojazdu. Organ II instancji zaznaczył, że kontrola pojazdu Skarżącej odbyła się po 20 minutach od rozpoczęcia przejazdu.
Powyższe zdaniem organu II instancji przemawiało za tym, że złożone przez Stronę wnioski dowodowe zmierzały wyłącznie do przedłużenia postępowania, przy czym DIAS przypominał, że wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania ze wskazaniem przyczyn tego wszczęcia, została Stronie przesłana kserokopia protokołu kontroli wraz z załączonym opisem stwierdzonych naruszeń. Ponadto pismem z [...] lipca 2022 r. Strona została wezwana o dostarczenie informacji wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy, jak również została pouczona o przysługującym prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Dodatkowo pismem z [...] sierpnia 2022 roku, organ I instancji przekazał Stronie skan kompletu dokumentów dotyczących przeprowadzonej kontroli drogowej.
Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania Strona miała wielokrotnie możliwość przedstawienia dowodów, czego jednak Skarżąca nie uczyniła. Strona nie udzieliła również odpowiedzi na wezwanie organu I instancji w sprawie przedstawienia informacji i dokumentów pozwalających ustalić, w jakich okolicznościach doszło do utraty tablicy "ODPADY". Na uwagę zdaniem DIAS zasługiwał także fakt, że również kierowca podczas kontroli na takie szczególne okoliczności nie wskazywał.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że wnioski dowodowe Strony potwierdziły, że Skarżąca miała świadomość, że kontrolowany środek transportu powinien być oznakowany tablicą "ODPADY" zgodnie z rozporządzeniem w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. Tym samym zdaniem organu odwoławczego, bezzasadne było żądanie Strony dotyczące ustalenia czy transportowany odpad niebezpieczny wymagał oznakowania pojazdu tablicą barwy pomarańczowej, wymaganej umową ADR.
Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Organ odwoławczy wyjaśnił znaczenie ww. przepisu oraz jego wyjątkowy charakter. Zdaniem organu II instancji zastosowanie art. 92c ustawy o transporcie drogowym ma miejsce wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody wyraźnie wskazują na to, że kierowca nie miał jakiegokolwiek wpływu na powstanie naruszenia a samo naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które nie są typowe i których przedsiębiorca przy dołożeniu należytej staranności w zakresie organizacji pracy przedsiębiorstwa nie mógł przewidzieć. W szczególności, zdaniem organu odwoławczego, sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić.
DIAS podkreślił, że Strona, jako profesjonalista świadczący usługi przewozu rzeczy, powinna przed rozpoczęciem przewozu upewnić się czy środek transportu został oznakowany właściwe oraz czy oznakowanie pojazdu zostało na nim umieszczone w sposób trwały. Podobnej kontroli pojazd powinien być poddany po każdej przerwie, czy postoju w trakcie przewozu. Skoro Strona działając osobiście, czy to przez swojego kierowcę, nie dołożyła należytej staranności przy przygotowaniu środka transportu służącego do przewozu odpadów, to nie można mówić o braku jej odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, a przede wszystkim nie można twierdzić, że Strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć. Organ podkreślił przy tym, że nawet w sytuacji, gdy naruszenie wynika z zawinionego działania kierowcy, którym posługuje się przedsiębiorca przy wykonywaniu transportu drogowego, a nie jest wynikiem nadzwyczajnych, niemożliwych do przewidzenia okoliczności, na które przedsiębiorca nie ma wpływu, wyłączenie odpowiedzialności tego przedsiębiorcy nie może mieć miejsca, albowiem prowadziłoby to w istocie do możliwości każdorazowego uniknięcia sankcji przez ten podmiot za błędy w szkoleniu, nadzorze i doborze pracowników. Zdaniem DIAS to na Stronie spoczywał obowiązek takiej organizacji pracy i jej nadzorowania, aby nie dochodziło do naruszeń w powyższym zakresie. Tym samym Strona, jako profesjonalista świadczący usługi przewozu rzeczy, powinna należycie zadbać o to, aby kierowcy posiadali tablicę "ODPADY" i aby oznakowanie środka transportu odpadów było czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne.
Organ nie uznał również zasadności zarzutu odwołania w zakresie wszczęcia przez organ I instancji postępowania w rok od kontroli, co uniemożliwiło Skarżącej przeprowadzenie dowodów.
Ponadto organ odwoławczy przypomniał, że odpowiedzialność za brak prawidłowego oznakowania pojazdu ma charakter obiektywny, co oznacza, że dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Wyjaśnił również, że wymierzanie kar pieniężnych na podstawie ustawy o transporcie drogowym nie przewiduje możliwości ich miarkowania.
Organ II instancji podkreślił także, że protokół kontroli drogowej korzysta, jako dokument urzędowy, z domniemania wiarygodności zawartych w nim ustaleń.
Na powyższą decyzję Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji NUCS.
W skardze sformułowano zarzut naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.
1) art. 7, art. 8 §1 oraz art. 12§1 i §2 k.p.a. polegające na wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej rok po przeprowadzaniu kontroli drogowej, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, ponieważ z uwagi na znaczony upływ czasu, strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw, z uwagi na uniemożliwienie zgromadzenia dowodów na swoją obronę tj. wykazania przesłanek wyłączających odpowiedzialność przewoźnika określonych w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym towarów, co w konsekwencji powinno skutkować umorzeniem postępowania;
2) art. 7 , art. 77 §1 oraz art. 78 §1 k.p.a. polegające na odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy oraz polegające na odmowie wezwania załadowcy przewożonego ładunku do udostępnienia nagrań z monitoringu miejsca załadunku, w celu przeprowadzenia dowodu z nagrania wideo, oba dowody na okoliczność przyczyny odpadnięcia tabliczki "ODPADY" i tym samym brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, ponieważ uniemożliwiono tym samym stronie wykazanie, że strona nie miała wpływu na okoliczność utraty oznakowania "ODPADY", a utrata nastąpiła na skutek zdarzeń i okoliczności, których strona nie mogła przewidzieć, co w konsekwencji powinno skutkować umorzeniem postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023, poz. 259, dalej: p.p.s.a.), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, i nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję NUCS w przedmiocie kary pieniężnej nałożonej na Skarżącą za naruszenie określone w art. 92a ust. 1 w zw. z lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 919 ze zm., dalej: u.t.d.).
Stosownie do art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 zł do 40 000 zł za każde naruszenie.
Stosownie do art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:
1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,
2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10 - załącznika nr 3 do ustawy.
Z załącznika nr 3 do u.t.d. lp. 4.8 wynika, że wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach podlega karze w wysokości 10.000 zł.
Z przepisów art. 24 ust. 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2021 r. poz. 779 ze zm., dalej: ustawa o odpadach) oraz z § 9 - §11 wydanego na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach rozporządzenia Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1742, dalej: Rozporządzenie) wynika, że odpowiednio oznakowane powinny być środki transportu przewożące odpady ewidencjonowane zgodnie z art. 66 ust. 4 ustawy o odpadach i odpady inne niż niebezpieczne przewożone w ilości przekraczającej 100 kg. Z kolei zgodnie z § 9 Rozporządzenia pojazdy lub zespoły pojazdów, którymi przewożone są odpady powinny być oznakowane tablicą koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości, na której jest umieszczony napis "ODPADY", naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm. Tablica powinna być umieszczona w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni. Opisane oznakowanie powinno być czytelne i trwałe oraz odporne na warunki atmosferyczne.
Stosownie zaś do art. 92c ust. 1 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1. okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2. za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, 3. od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Na wstępie rozważań wyjaśnić należy, że w niniejszej sprawie Sąd z urzędu przeanalizował kwestię przedawnienia uregulowanego w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. Strona w złożonej skardze wskazywała na upływ czasu jednak zarzut w tym zakresie sprowadzał się do kwestionowania wszczęcia przez organ I instancji postępowania po roku od dnia kontroli, co uniemożliwiło Stronie zgromadzenie dowodów na swoją obronę. Sąd wskazuje jednak, że terminem, który ogranicza postępowanie organów w sprawie nałożenia kary pieniężnej jest wskazany w przytoczonym powyżej art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. termin 2 lat od dnia ujawnienia naruszenia, który jest terminem o charakterze materialnoprawnym. Oznacza to, że z jego upływem wszczęte w sprawie postępowanie podlega umorzeniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 lutego 2022 r., II SA/Go 1034/21, dostępne tak jak pozostałe orzeczenia wskazane w treści uzasadnienia na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu 2 - letni termin przedawnienia w kontrolowanej sprawie nie został przekroczony przez organy, bowiem ujawnienie naruszenia nastąpiło w dniu [...] lipca 2021 r., wydanie decyzji przez organ II instancji [...] maja 2023 r., zaś jej doręczenie w dniu [...] maja 2023 r. Bezsprzecznie zatem wydanie i doręczenie decyzji ostatecznej nastąpiło przed upływem 2 lat od dnia ujawnienia naruszenia.
W tym kontekście nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi, iż NUCS za późno wszczął postępowanie w przedmiocie nałożenia kary (prawie rok po ujawnieniu naruszenia), co uniemożliwiło Stronie zgromadzenie dowodów na swoją obronę. Zdaniem Sądu terminem, w którym organy podatkowe zgodnie z wolą ustawodawcy, mają obowiązek wydać ostateczną decyzję w sprawie jest wskazany powyżej 2 – letni termin przedawnienia. Brak jest dodatkowych regulacji prawnych wskazujących na termin rozpoczęcia czy szybkości procedowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, poza ogólnymi zasadami prowadzenia postępowania wnikliwie i szybko, których jednak w niniejszej sprawie w ocenie Sądu organy nie naruszyły. Oznacza to, że zdaniem Sądu organ był uprawniony do wszczęcia postępowania nawet po upływie znacznego okresu od dnia ujawnienia naruszenia, przy czym organy zobowiązane były do zachowania materialnoprawnego terminu 2 lat od dnia ujawnienia naruszenia.
Odnosząc się do twierdzeń Strony, jakoby ze względu na wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary po roku od ujawnienia naruszenia i przez to pozbawienie Skarżącej możliwości zgromadzenia dowodów na swoją obronę Sąd zauważa – na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy – że protokół kontroli drogowej z dnia [...] lipca 2021 r. został sporządzony w dwóch egzemplarzach, przy czy jeden z nich został przekazany kierowcy, co K. Ż. potwierdził własnoręcznym podpisem (k. 10 akt postępowania administracyjnego). W załączniku do protokołu (również podpisanym przez kierującego pojazdem) opisano stwierdzone w trakcie kontroli naruszenie ze wskazaniem podstawy prawnej obowiązku nałożonego na przedsiębiorstwo transportowe (k. 9 akt administracyjnych). W związku z powyższym, w ocenie Sądu, informacja o stwierdzeniu naruszenia i kwalifikacji prawnej tego naruszenia była znana Skarżącej, a co najmniej jej przedstawicielowi wykonującemu przewóz na rachunek Strony, już w dniu [...] lipca 2021 r. Od tego zatem dnia Strona miała możliwość zgromadzenia i zabezpieczenia dowodów na swoją obronę na wypadek wszczęcia postępowania o wymierzenie kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli naruszenie. Czynienie organom zarzutu w skardze skierowanej do Sądu odnośnie do daty wszczęcia postępowania w sprawie zmierza zdaniem Sądu do przerzucenia na organy odpowiedzialności za bezczynność Strony w okresie pomiędzy stwierdzeniem naruszenia podczas kontroli a doręczeniem Skarżącej zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Zarzut ten nie może jednak odnieść skutku zamierzonego przez Stronę, bowiem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, który tut. Sąd podziela, że udowodnienie okoliczności objętych hipotezą art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na przedsiębiorcy (zarządzającym transportem), gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu w postaci uwolnienia się od odpowiedzialności za naruszenie przepisów przez kierowcę (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 lutego 2023 r., II SA/Rz 1357/22). W konsekwencji to przedsiębiorca, w niniejszej sprawie Skarżąca, zapoznawszy się z protokołem kontroli, powinna przeprowadzić aktywne działania zmierzające do zabezpieczenia dowodów na swoją obronę, w szczególności w zakresie nagrań z monitoringu, które z upływem czasu mogą zostać utracone. Mając powyższe na uwadze Sąd nie uznaje zasadności zarzutu skargi opierającego się na twierdzeniu Strony, że ze względu na upływ czasu od dnia przeprowadzenia kontroli drogowej do dnia wszczęcia postępowania o wymierzenie kary pieniężnej Skarżąca została pozbawiona możliwości zgromadzenia dowodów na swoją obronę.
Kolejny zarzut skargi wniesionej do tut. Sądu dotyczył naruszenia przez organy przepisów postępowania poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania kierowcy, odmowę wezwania załadowcy przewożonego ładunku do udostępnienia nagrań z monitoringu miejsca załadunku, w celu przeprowadzenia dowodu z nagrania wideo na okoliczność przyczyny odpadnięcia tabliczki "ODPADY" z pojazdu.
Odnośnie wskazanego zarzutu Sąd zauważa, iż dla skuteczności zarzutu koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie postępowania administracyjnego przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2023 r., III SA/Gl 103/23). W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie opisany powyżej zarzut naruszenia przepisów postępowania nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd uważa bowiem za słuszne stanowisko organów, iż przedmiotem wniosków dowodowych Strony nie były okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy lub okoliczności, odnośnie których materiał dowodowy znajdował się już w aktach sprawy.
Dla porządku wskazać należy, że przedmiotem wniosków dowodowych Strony w toku postępowania administracyjnego było m.in. dążenie do wykazania, że nie było potrzeby oznaczania pojazdu tablicą "ODPADY" lub że na pojeździe mogło znajdować się inne oznaczenie, bowiem realizowany przewóz nie posiadał parametrów, które nakładałyby taki obowiązek na Skarżącą stosownie do § 9 - § 11 Rozporządzenia. Mając jednak na uwadze treść skargi, w której nie powtórzono zarzutów i wniosków w powyższym zakresie, zasadnym jest uznanie, że bezsporna pozostaje okoliczność, iż realizowany przez Stronę w dniu [...] lipca 2021 r. przewóz wymagał oznaczenia tablicą "ODPADY".
Formułując wnioski dowodowe zarówno w piśmie z września 2022 r., jak i w piśmie z grudnia 2022 r. Skarżąca wskazała, że zwrócenie się przez organy do załadowcy ładunku o przekazanie nagrań z monitoringu, a następnie przeprowadzenie dowodu z nagrania wideo miało na celu wykazanie przyczyny odpadnięcia tabliczki "ODPADY". W ocenie Sądu organy słusznie oceniły, że wnioskowany dowód nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem przedmiotem postępowania o wymierzenie kary pieniężnej był moment dokonania kontroli drogowej, podczas której stwierdzono brak tablicy "ODPADY" na pojeździe. Tymczasem wnioskując o przeprowadzenie dowodu z monitoringu z miejsca załadunku Strona zmierzała do wykazania, czy tablica z napisem "ODPADY" była umieszczona na pojeździe w chwili opuszczania miejsca załadunku. Okoliczność ta nie była jednak przedmiotem ustaleń w postępowaniu o wymierzenie kary pieniężnej, a zatem organ słusznie uznał wnioski dowodowe Strony w powyższym zakresie za zmierzające do wykazania okoliczności nie mających znaczenia w sprawie.
Kolejnym wnioskiem dowodowym Strony był wniosek o przesłuchanie kierowcy mający na celu wykazanie w jakich okolicznościach doszło do utraty tablicy z napisem "ODPADY" oraz czy tablica była zamontowana w pojeździe w momencie dokonywania załadunku. W tym miejscu Sąd podkreśla, że z protokołu z kontroli drogowej z [...] lipca 2021 r. (k. 10 akt administracyjnych) wynika, że kierujący pojazdem nie wniósł zastrzeżeń do protokołu, w których ujawniłby okoliczności utraty tablicy z napisem "ODPADY". W ww. pismach Strony również nie wskazano, jakie były okoliczności utraty tablicy z napisem "ODPADY" w okresie 20 minut pomiędzy rozpoczęciem przewozu a przeprowadzeniem kontroli drogowej. W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie w związku z powyższym oceniły, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania kierowcy zmierzałoby wyłącznie do przedłużenia postępowania. W chwili przeprowadzenia kontroli drogowej K. Ż. nie kwestionował bowiem braku tablicy "ODPADY" na pojeździe, ani nie wskazywał, że wystąpiły jakiekolwiek nadzwyczajne i niezależne od przewoźnika okoliczności powodujące utratę przedmiotowej tablicy w okresie 20 minut od rozpoczęcia przewozu.
Sąd zauważa, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że czynności podejmowane przez organ administracyjny i przeprowadzane dowody muszą dotyczyć okoliczności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a więc mających znaczenie dla sprawy i z tego punktu widzenia organ powinien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2023 r., III SA/Gl 103/23). Równocześnie przyjmuje się, że organy administracji publicznej nie mogą ignorować aktywności stron w dążeniu do ustalenia stanu faktycznego, szczególnie gdy strona przedstawia dowody, które w jej ocenie podważają dotychczasowe ustalenia poczynione w toku postępowania. Innymi słowy, obowiązkiem organu jest ustosunkowanie się do przedstawionych przez stronę dowodów i wyczerpujące wyjaśnienie pojawiających się na tym tle wątpliwości (tak: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 marca 2023 r., I SA/Ke 23/23). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, organy adekwatnie i przekonująco ustosunkowały się do przedstawionych przez Stronę dowodów i we właściwy oraz zgodny z zasadami logicznego rozumowania sposób uzasadniły odmowę przeprowadzenia tychże dowodów. Organy wyjaśniły jakie okoliczności są przedmiotem ustaleń w sprawie i z jakiego powodu wnioski dowodowe Strony okazały się nieprzydatne do ustalenia tychże okoliczności.
W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że pojazd Skarżącej nie posiadał oznakowania o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, co potwierdza protokół kontroli i znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja fotograficzna (k. 2-3 akt postępowania administracyjnego). Okoliczność ta wprost obciąża przedsiębiorcę odpowiedzialnością za stwierdzone naruszenie z lp. 4.8 zał. nr 3 u.t.d.
W ocenie Sądu organ prawidłowo również ocenił, że na przewoźniku spoczywa ciężar odpowiedzialności za skutki działań osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu przewozu i w konsekwencji decyzję o nałożeniu kary pieniężnej skierował do Skarżącej. Odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym ma rozszerzony zakres, a wobec tego ponosi on konsekwencje zarówno niewłaściwej organizacji przedsiębiorstwa, jak i braku należytego nadzoru nad osobami, którymi się posługuje (kierowcami). Jest to bowiem odpowiedzialność o charakterze administracyjnym, która nie jest oparta na zasadzie winy, a do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy odpowiedzialność zawsze ponosi to przedsiębiorstwo i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje, niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą. Celem sankcji określonych w ustawie o transporcie drogowym jest wymuszenie na podmiocie wykonującym przewóz drogowy takich działań organizacyjnych, które zagwarantują bezpieczeństwo innych użytkowników dróg (choćby poprzez właściwy dobór kierowców). Podmiot wykonujący transport drogowy, jako pracodawca ponosi ryzyko osobowe, to znaczy obciążony jest skutkami niewłaściwego doboru pracowników do danego zadania i zmuszony jest ponosić straty wynikłe wskutek ich działań. To on zobowiązany jest do przeprowadzania bieżących kontroli, czy kierowcy przestrzegają przepisów i powinien w taki sposób organizować i nadzorować ich pracę, aby jednocześnie umożliwić sobie wypełnianie ciążących na nim obowiązków. W ocenie Sądu przedsiębiorca w świetle obowiązujących przepisów jest nie tylko zobowiązany do stworzenia takich warunków pracy kierowców, aby mogli przestrzegać przepisów dotyczących transportu drogowego, ale jest także zobowiązany do świadczenia usług transportowych zgodnie z obowiązującym prawem. Przedsiębiorca jest odpowiedzialny za rezultaty prowadzonej działalności transportowej, a nie wyłącznie za stworzenie warunków do realizacji działalności zgodnej z prawem. Wszelkie stwierdzone nieprawidłowości obciążają zatem przedsiębiorcę. Zdaniem Sądu do stwierdzenia odpowiedzialności strony wystarczające jest ustalenie, że nastąpiło naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, nawet jeśli powstało ono w sposób niezawiniony.
W ocenie Sądu organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego wydał zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie to zostało oparte na prawidłowym stwierdzeniu, że Skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności, które uzasadniałyby zwolnienie Strony z odpowiedzialności. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 92c ust. 1 u.t.d. Zgodzić należy się z prezentowanym w judykaturze sądów administracyjnych stanowiskiem, że okolicznościami, o których mowa w powołanym wyżej przepisie, mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem w przepisach ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. W związku z tym należy wskazać, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. odnosi się jedynie do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 kwietnia 2022 r., sygn. II GSK 46/22, z 13 stycznia 2015 r., sygn. II GSK 2098/13, z 15 października 2015 r., sygn. II GSK 1990/14, z 12 marca 2015 r., sygn. II GSK 262/14, z 14 kwietnia 2016 r., sygn. II GSK 2527/14). W ocenie Sądu słusznie organy oceniły, że żadnej z takich okoliczności Skarżąca nie wskazała w toku postępowania administracyjnego. Okoliczności takie nie były również przedmiotem wniosków dowodowych Strony. Przesłanki egzoneracyjne określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., nie odnoszą się do zachowania samego przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa, konieczne jest udowodnienie przez przedsiębiorcę, że podjął on wszystkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Tymczasem Strona nie wskazała żadnych okoliczności nadzwyczajnych, za które nie ponosi odpowiedzialności, które wydarzyły się w okresie 20 minut od rozpoczęcia przejazdu, a które wskazywałyby na możliwość umorzenia postępowania w sprawie przez organy.
W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy w sprawie potwierdza okoliczności podnoszone przez organy, będące podstawą do wymierzenia kary pieniężnej. Za nieuzasadnione należy w tej sytuacji uznać podnoszone przez Skarżącą zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
W poddanej kontroli sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia w toku prowadzonego postępowania innych niż zarzucane przez Stronę przepisów proceduralnych. W szczególności zbadane zostały przez organ II instancji wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz prawidłowo ustalono stan faktyczny zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Organy obydwu instancji w sposób wyczerpujący rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy, z przytoczeniem i wyjaśnieniem przepisów prawa, mających zastosowanie w sprawie. Nie przekroczono zasady swobodnej oceny dowodów. Rozstrzygnięcie oparte zostało na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli oraz prowadzonym postępowaniu, jak również wydane zostało po wszechstronnej ocenie dowodów (art. 80 k.p.a.). Organ uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne. W uzasadnieniu wykazano fakty i dowody, które legły u podstaw wydania decyzji. Organ przedstawił przyczyny swojego rozstrzygnięcia poprzez wskazanie faktów, które uznał za udowodnione, oceny dowodów, które przeprowadził oraz wyjaśnił podstawy odmowy uwzględnienia wniosków dowodowych Strony.
W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.