I SA/Bd 297/25

I SA/Bd 297/25 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-11-28
Data wpływu
2025-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżone postanowienie z art. 179a ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 179 a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 297/25 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2025 r., nr 0401-IEW1.4251.2.2025 w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r. w przybliżonej kwocie oraz dokonanie zabezpieczenia na majątku postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. oddalić wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Skarżący pismem z dnia 30 kwietnia 2025 r., nadanym w trybie ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 2320; dalej: u.d.e.), złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 27 marca 2025 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego wraz
z odsetkami za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2022 r.
w przybliżonej kwocie oraz dokonanie zabezpieczenia na majątku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 29 lipca 2025 r. sygn. akt I SA/Bd 297/25 odrzucił skargę jako niedopuszczalną.
Zdaniem Sądu, w świetle wymogów wynikających z art. 54 § 1a zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), brak było podstaw do uznania, że skarżący skutecznie wniósł skargę do sądu administracyjnego, skoro jej wniesienie nastąpiło za pośrednictwem adresu do doręczeń elektronicznych organu podatkowego, a nie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu udostępnionej na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP). Wniesienie skargi
w formie dokumentu elektronicznego jest możliwe jedynie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu, co wynika wprost z treści art. 54 § 1a zd. 1 p.p.s.a. Sąd powołał się na definicję elektronicznej skrzynki podawczej zawartą w art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1557 ze zm., dalej: u.i.d.p.)
i wskazał, że pod pojęciem tym ustawodawca nakazuje rozumieć dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Z kolei w art. 3 pkt 13 u.i.d.p. ustawodawca wskazał, że elektroniczna platforma usług administracji publicznej (ePUAP) to system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci internet. Zgodnie z art. 16 ust. 1a u.i.d.p. podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, która powinna spełniać standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę. Dalej uwzględniając poglądy orzecznictwa sądowego Sąd uznał, że elektroniczna skrzynka podawcza spełniająca standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym.
W złożonej skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając:
- naruszenie art. 54 § 1 i 1a p.p.s.a. - przez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarga wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika, podpisana profilem zaufanym
i przekazana za pośrednictwem adresu do doręczeń elektronicznych (ADE) organu, nie spełnia wymogów formalnych, mimo że ADE stanowi elektroniczną skrzynkę podawczą w rozumieniu art. 2 ustawy o doręczeniach elektronicznych i działa w ramach certyfikowanej publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego (PURDĘ), przewidzianej w art. 40 tej ustawy;
- naruszenie art. 45 ust 1 Konstytucji RP (prawo do sądu) - poprzez formalistyczne odrzucenie skargi złożonej w terminie, z zachowaniem wymaganej formy i podpisu elektronicznego, co pozbawiło skarżącego realnego prawa do sądowej kontroli decyzji administracyjnej;
- naruszenie art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawa i zaufania obywatela do organów państwa) - poprzez uznanie, że obywatel, który korzysta z tego samego kanału komunikacji elektronicznej co organ administracji, działa w sposób niedopuszczalny, co stanowi przejaw nierówności stron i nadmiernego formalizmu;
- naruszenie zasady równości stron postępowania administracyjnego i sądowo-administracyjnego - przez przyjęcie, że organ administracji publicznej może skutecznie doręczać decyzje przez ADE, natomiast obywatel, korzystając z tej samej formy komunikacji, działa w sposób wadliwy;
- błąd w ustaleniach faktycznych - polegający na pominięciu, że skarga została skutecznie doręczona do organu za pomocą platformy państwowej (ADE), obsługiwanej przez zaufanego dostawcę (Poczta Polska S.A.), i została przekazana do sądu - co obiektywnie zaprzecza tezie o jej nieskuteczności;
- naruszenie zasady proporcjonalności (art 31 ust 3 Konstytucji RP) - przez zastosowanie środka najdalej idącego - odrzucenia skargi - w sytuacji, gdy nawet przy hipotetycznym uznaniu nieprawidłowości, wystarczające byłoby wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Działanie sądu narusza równowagę między celem postępowania a interesem strony;
- pominięcie aktualnej praktyki organów administracji i sądów w zakresie dopuszczania form elektronicznych innych niż ePUAP - przez nieuwzględnienie, że ADE jest pełnoprawnym kanałem komunikacji państwowej, obsługiwanym przez operatora wyznaczonego (Poczta Polska), zintegrowanym z profilem zaufanym, zgodnym
z wymogami ustawowymi;
- naruszenie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. - przez pozbawienie obywatela realnego prawa do sądu w sprawie, która dotyczyła decyzji wydanej przez organ administracji publicznej
w drugiej instancji, co stanowiło nadużycie instytucji formalnej odrzucenia;
- naruszenie art. 40 ustawy o doręczeniach elektronicznych w zw. z art. 54 § 1a p.p.s.a. - przez uznanie, że doręczenie skargi za pośrednictwem certyfikowanej publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego (PURDĘ), prowadzonej przez operatora wyznaczonego (Poczta Polska S.A.), nie stanowi wniesienia skargi do "elektronicznej skrzynki podawczej organu", mimo że zgodnie z ustawą o doręczeniach elektronicznych skrzynki ADE spełniają wszystkie wymogi prawne i techniczne przypisane skrzynkom podawczym. P.p.s.a. nie wymaga użycia konkretnej platformy (np. ePUAP), lecz skutecznego wniesienia pisma elektronicznego do organu - co miało miejsce.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego
i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Dokonując autokontroli zaskarżonego postanowienia, sąd w wyniku ponownej analizy akt sprawy stwierdził, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione.
Na wstępie należy wskazać, że zagadnienie prawne jakie zaistniało w niniejszej sprawie było przedmiotem rozważań zarówno wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzecznictwie budziło wątpliwości. Część sądów wyrażała stanowisko, że do czasu wejścia w życie art. 65a p.p.s.a., zgodnie
z którym sądowe doręczenia będą możliwe na wskazany adres do doręczeń elektronicznych lub adres "powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono pismo", skarga do sądu administracyjnego powinna być nadal wnoszona za pośrednictwem systemu e-PUAP. Taki też pogląd zawiera zaskarżone postanowienie.
Jednak w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 17 września 2025 r., I FSK 1176/25; 24 września 2025 r., I FSK 1395/25; 27 października 2025 r., II FSK 1230/25; 28 października 2025 r., I OSK 1516/25; 31 października 2025 r., I FSK 571/25 i I FSK 572/25; 18 listopada 2025 r., III FSK 1219/25) kształtuje się pogląd, który Sąd obecnie w całości podziela i uznaje za własny, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi,
z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego, niż e-PUAP, nie daje podstaw do odrzucenia takiej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a. została ona podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym i na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. została przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą e-PUAP sądu administracyjnego.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że art. 54 § 1a p.p.s.a. posługuje się ogólnym pojęciem "elektronicznej skrzynki podawczej" i nie zawęża go do adresu elektronicznego konta na e-PUAP. Występujących na tym tle wątpliwości nie rozstrzyga bowiem ani art. 12b § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym w postępowaniu sądowoadministracyjnym dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd doręcza takie dokumenty stronom za pomocą środków komunikacji elektronicznej na warunkach określonych w art. 74a, ani art. 12b § 4 p.p.s.a., który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących zastosowania środków komunikacji elektronicznej do organów, do których lub za pośrednictwem których składane są pisma w formie dokumentu elektronicznego. W szczególności przytoczone przepisy nie odsyłają ani wprost, ani pośrednio, do definicji elektronicznej skrzynki podawczej, która została przyjęta w art. 3 pkt 17 u.i.d.p., zgodnie z którym to przepisem elektroniczna skrzynka podawcza to dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej, służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Także z definicji, która została przyjęta w art. 3 pkt 17 u.i.d.p., nie wynika, że elektroniczną skrzynką podawczą organu jest wyłącznie zdefiniowana w art. 3 pkt 13 tej ustawy elektroniczna platforma usług administracji publicznej (e-PUAP), to jest system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. Podkreślić należy, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym funkcjonuje kilka alternatywnych systemów służących do komunikacji elektronicznej z organami państwowymi tj.:
e-PUAP, e-Urząd Skarbowy, a także system oznaczony jako "e-Doręczenia".
te jednostki, a nie jej odbierania od stron postępowania.
Pełnomocnik skarżącego, jako adwokat, jest podmiotem, o którym mowa w art. 9 u.d.e. i ma obowiązek posiadania adresu do doręczeń elektronicznych, wpisanego do bazy adresów elektronicznych, powiązanego z publiczną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego albo kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego. Może dokonywać doręczeń przez e-Doręczenia od dnia 1 stycznia 2025 r. Wniesienie przez niego skargi do sądu administracyjnego przez system służący do komunikacji elektronicznej z organami państwowymi w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) należy więc uznać za prawnie skuteczne, skoro uzyskał on faktyczne potwierdzenie wniesienia pisma w formie elektronicznej przez przekazanie skargi przez organ podatkowy sądowi administracyjnemu, z zastosowaniem właściwej formy komunikacji elektronicznej. Ponadto zauważyć trzeba, iż z art. 156 i art. 157 ust.1 u.d.e. wynika, że doręczenie skargi na adres do doręczeń elektronicznych (e-Doręczenie), o którym mowa w art. 2 pkt 1 u.d.e., jest zrównane
z doręczeniem przez platformę e-PUAP. Wywołuje zatem skutki przewidziane w art. 54 ust. 1a, art. 12b § 1 i § 2, § 4 oraz art. 49a p.p.s.a.
Odmienna wykładnia art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 54 § 1a p.p.s.a. potencjalnie mogłaby prowadzić do naruszenia wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji, zasady prawa do sądu, na co trafnie zwrócono uwagę w złożonej skardze kasacyjnej, która
w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm.
Reasumując wniesienie skargi do sądu administracyjnego przez stronę skarżącą było dopuszczalne, ponieważ nastąpiło po wyczerpaniu środków zaskarżenia,
a skarżącemu przysługiwała legitymacja do jej wniesienia. Istotne jest przy tym, że wniesiona w formie elektronicznej skarga została podpisana za pomocą kwalifikowanego podpisu elektronicznego, a na wezwanie do uzupełnienia braków został wskazany adres elektroniczny. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego złożył egzemplarz skargi podpisany własnoręcznie. Zatem, wbrew temu co przyjął sąd
w postanowieniu z 29 lipca 2025 r. o niedopuszczalności skargi z innych przyczyn,
w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., nie mogło przesądzać to, że skarga w formie elektronicznej została złożona przez stronę skarżącą na inny niż e-PUAP kanał informacji elektronicznej, tj. przez za pośrednictwem adresu do doręczeń elektronicznych. Nie budzi bowiem wątpliwości to, że skarga wniesiona w ten sposób przez skarżącego została następnie przekazana, przez organ odwoławczy wraz
z odpowiedzią na skargę, sądowi na jego elektroniczną skrzynkę podawczą.
Mając na względzie przytoczone okoliczności Sąd, na podstawie art. 179a p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie (pkt 1 sentencji postanowienia).
Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego podlegał oddaleniu (pkt 2 sentencji postanowienia), ponieważ stosownie do treści art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 tej ustawy) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 tej ustawy. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie. Warto dodać, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że rozwiązanie to nie niweczy jednak prawa strony skarżącej do otrzymania zwrotu kosztów postępowania. Jeżeli bowiem w następstwie uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie kończące postępowanie przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, sąd pierwszej instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy, uwzględni skargę, to nie ma przeszkód, aby na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzić na rzecz pełnomocnika skarżącego wszystkie koszty postępowania, w tym koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi, ponieważ podlegają one zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (por. postanowienie z dnia 26 listopada 2025 r., sygn. akt III FSK 1213/25; postanowienie WSA w Białymstoku
z dnia 19 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 872/25; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 24 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 462/25).