I SA/Bd 277/25

I SA/Bd 277/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a, 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2025 r. sprawy ze skargi F. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 13 marca 2025 r. nr 0401-IOA.4802.7.2025 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] stycznia 2025 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T., nałożył na [...] Sp. z o.o. w G. ("Skarżąca", "Spółka", "Strona") karę pieniężną w wysokości [...] zł, z uwagi na wykonywanie przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach oraz wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środka transportu tablicą "ODPADY" lub tablicą z literą "A".
Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] marca 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ podał, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy: ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022r., poz. 2201 ze zm., dalej: "u.o.t.d."), ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r., poz. 699, ze zm., dalej: "u.o.o."), rozporządzenia Ministra Środowiska z 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742) oraz rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L190 z 12.07.2006, str. 1, ze zm.).
Organ podał, że z akt sprawy wynika, że [...] marca 2023 r., na autostradzie [...] ([...] kierunek G.), funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej poddali kontroli ciągnik samochodowy marki [...] z naczepą ciężarową marki [...], kierowany przez B. M. F.. Pojazdem wykonywano międzynarodowy przewóz drogowy odpadów tworzyw sztucznych na podstawie dokumentów: ANNEX-u VII i CMR. Transport był wykonywany na trasie [...] (Hiszpania) – [...] (Polska) na rzecz Strony. Na powyższą okoliczność sporządzono protokół kontroli drogowej w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których jeden po przeczytaniu i podpisaniu przekazano kierowcy. Do sporządzonego protokołu z kontroli drogowej, kierujący pojazdem nie wniósł żadnych zastrzeżeń.
Odnosząc się do złożonego przez Spółkę odwołania, organ podał, że nie ma wątpliwości, iż kontrolowanym transportem przewożony był odpad, który zgodnie z wymogami rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, winien być oznakowania tablicą "ODPADY" lub tablicą z literą "A" wskazującą na taki rodzaj przewozu. Ponadto zdanych zawartych w Dziale VII rejestru BDO, zawierającym kody transportowanych odpadów oraz pisma Marszałka Województwa Z. z [...] października 2024 r. wynika, że Spółka wykonując [...] marca 2023 r. międzynarodowy transport drogowy rzeczy, transportowała odpady o kodzie 17 02 03 w sposób nieuprawniony, tj. bez wymaganego wpisu ww. kodu do rejestru BDO. Powyższe znalazło wyraz w treści protokołu kontroli drogowej z [...] marca 2023 r. Ustalenie kontroli drogowej nie były kwestionowane przez kierującego, protokół bez wniesienia zastrzeżeń został przez kierującego podpisany, jeden egzemplarz protokołu po przeczytaniu i podpisaniu został przekazany kierowcy. Organ uznał zatem, że brak właściwego oznakowania pojazdu transportującego odpady oraz brak stosownego wpisu kodu 17 02 03 do rejestru BDO wynika jednoznacznie z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i na żadnym etapie sprawy, nie było przez Stronę kwestionowane.
Organ podał, że art. 92c ust. 1 pkt 1 u.o.t.d. znajduje zastosowanie jedynie, gdy okoliczności sprawy i dowody wyraźnie wskazują, że przedsiębiorca nie miał jakiegokolwiek wpływu na powstanie naruszenia, a samo naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które nie są typowe i których przedsiębiorca przy dołożeniu należytej staranności w zakresie organizacji pracy przedsiębiorstwa nie mógł przewidzieć. Okoliczności objęte hipotezą przepisu art. 92c ust. 1 u.o.t.d. powinien udowodnić przedsiębiorca, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów, które mają uwolnić go od odpowiedzialności za stwierdzone wykroczenia kierowcy pojazdu. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem w przepisach ujęta w sposób rygorystyczny, mający na uwadze dążenie do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Podmiot zajmujący się przemieszczaniem odpadów, w świetle przepisów u.o.t.d., nie odpowiada na zasadzie winy, ale za fakt naruszenia prawa, tj. brak stosownego oznakowania pojazdu podczas wykonywania transportu drogowego odpadów, bowiem odpowiedzialność przewidziana przepisem art. 92a ust. 1 u.o.t.d. ma charakter obiektywny, co oznacza, że dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara, nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co w niniejszej sprawie bezspornie wystąpiło i czego Spółka nie kwestionuje. Organ podkreślił, że Strona będąc podmiotem profesjonalnie świadczącym usługi przewozu rzeczy powinna posiadać wiedzę o obowiązujących przepisach prawa wynikających z ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia (WE) i przed rozpoczęciem przewozu upewnić się, czy został dokonany odpowiedni wpis do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach oraz czy środek transportu został oznakowany właściwie, tj. czy oznakowanie pojazdu zostało na nim umieszczone w sposób trwały, czego wymagają przecież przepisy prawa. Skoro nie dołożyła należytej staranności przy przygotowaniu dokumentów oraz środka transportu służącego do przewozu odpadów, to nie można mówić o braku odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, a przede wszystkim nie można twierdzić, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie, nie doprowadziło do wykazania, że Spółka nie miała wpływu na stwierdzone naruszenia przepisów u.o.t.d. Biorąc pod uwagę fakt, że kierujący pojazdem posiadał tablicę z literą "A" i oznakował pojazd dopiero na polecenie kontrolujących, organ uznał, że w toku postępowania Strona nie wykazała okoliczności, w wyniku których nie oznakowano transportu w chwili jego rozpoczęcia.
W skardze wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zarzucono naruszenie art. 7 k.p.a., art. 50 § 1 i § 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. art. 75 k.p.a , art. 78 art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez niezastosowanie przepisów prawa, tj. zaniechanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonanie dowolnej oceny zebranych w sprawie dowodów przez opieranie całości postępowania wyjaśniającego na protokole kontroli z dnia [...] marca 2023r., z którym kierowca B. M. F. (obywatel F. ) nie był w stanie się zapoznać oraz przedstawić swoich wyjaśnień ze względu na barierę językową. Nie mógł również wnieść do niego żadnych uwag ze względu na nieznajomość języka polskiego i niezrozumiałość przedmiotowego protokołu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., stanowi, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny według wskazanych wyżej kryteriów Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo.
Przedmiotem kontroli sądu była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno -Skarbowego w T. o nałożeniu na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach, oraz za wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania transportu tablicą "ODPADY" lub tablicą z literą "A".
Zgodnie ze stanowiącym podstawę wymierzenia kary art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Według art. 92a ust. 7 pkt 1 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy. Zgodnie z lp. 4.2 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego odpadów innych niż niebezpieczne przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach podlega karze w wysokości 2.000 zł. Natomiast zgodnie z lp. 4.8 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach podlega karze w wysokości 10.000 zł.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że przewoźnik dokonywał przewozu odpadów bez wymaganego wpisu do rejestru BDO i bez wymaganego oznakowania środka transportu białą tablicą z napisem "ODPADY" lub literą "A" w widocznym miejscu z przodu pojazdu, co stanowi naruszenie przepisów ustawy o odpadach oraz obowiązków i warunków przewozu drogowego, o czym stanowi art. 4 pkt 22 lit. v u.t.d. Na etapie postepowania administracyjnego Skarżąca tych okoliczność nie podważyła.
Zarzuty skargi koncentrują się wyłącznie wokół okoliczności wykonywania przewozu przez kierowcę będącego obywatelem F. , który nie rozumiał "w należyty sposób" języka polskiego" i w konsekwencji nie posiadał rozeznania w prowadzonym z jego udziałem (jako przedstawiciela Strony) postepowaniu administracyjnym. W tym kontekście Skarżąca odwołuje się do treści art. 69 § 2 kodeksu postepowania administracyjnego. Wskazane zarzuty w zakresie rzetelności przeprowadzonego postepowania, powinny skutkować, zdaniem Strony, stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu podniesione w skardze zarzuty są całkowicie chybione. W pierwszej kolejności wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej od jego wszczęcia (zawiadomienie z dnia [...] lipca 2024r. k.25 akt admin.) do wydania decyzji przez organ odwoławczy (k. 62 akt admin.) prowadzone było wobec Skarżącej reprezentowanej przez pełnomocnika [...] (pełnomocnictwo k. 29 akt admin.). Kierowca pan B. M. F. nie był przedstawicielem Strony a jedynie osobą wykonującą międzynarodowy przewóz drogowy odpadów tworzyw sztucznych na rzecz Spółki. Aktywność kierowcy w niniejszej sprawie sprowadzała się do podpisania protokołu z kontroli drogowej z dnia [...] marca 2023r. przy czym w uwagach do tego protokołu wskazano, że: "kierujący zespołem pojazdów: ciągnik siodłowy marki [...] o nr rej. [...] i naczepy marki [...] o nr rej. [...] jest F. i nie włada w mowie i piśmie językiem polskim." (k. 3 akt admin.). Podkreślić jednocześnie należy, że protokół kontroli drogowej sporządzany jest na podstawie art. 89 ust. 1 u.t.d. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 listopada 2019r. w sprawie kontroli drogowej i nie jest protokołem przesłuchania osoby o którym stanowi art. 69 kodeksu postepowania administracyjnego. W niniejszej sprawie kierowca w ogóle nie był przesłuchiwany.
Powoływanie się przez Stronę na treść przepisu art. 92b ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d. jest niezasadna bowiem przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Natomiast powołany w skardze art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych prawem obowiązków (por. wyrok NSA z 26 lipca 2007 r. I OSK 1257/06). Wyłączenie tej odpowiedzialności jest możliwe tylko w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 pkt 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.
Za prawidłową należy przyjąć taką wykładnię art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., (zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji) według której uwolnienie się od odpowiedzialności za naruszenie warunków przewozu może mieć miejsce w sytuacjach nadzwyczajnych, niespodziewanych, wyjątkowych, których profesjonalny podmiot zarządzający transportem przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć, przy czym ową miarę staranności należy oceniać biorąc pod uwagę specyfikę działalności transportowej, wysokie wymagania stawiane w związku z prowadzeniem tej działalności (por. np. wyroki NSA z: 13 października 2022 r. II GSK 761/19, 22 czerwca 2023 r. II GSK 203/20, 5 września 2023 r. II GSK 647/20). Chcąc wykazać, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstanie naruszenia, podmiot ten musi wskazać na konkretne okoliczności, które będą w tym zakresie rozważone przez organ. Okoliczności te muszą być wsparte dowodami (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2021 r., II GSK 1462/18). Sam fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności (por. wyrok NSA z 25 września 2014r., II GSK 1027/13). Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do trudnych do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze, z przedsiębiorcy na jego kierowców (por. np. wyrok NSA z 17 listopada 2010 r., II GSK 967/09 oraz powołany tam wyrok TK z 31 marca 2008 r. w sprawie SK 75/06).
Ponieważ określone w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przesłanki wyłączające odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy odnoszą się wyłącznie do sytuacji wyjątkowych, odbiegających od standardowych stanów faktycznych, których profesjonalny przedsiębiorca przy zachowaniu najwyższej staranności nie był w stanie przewidzieć, a co za tym idzie nie miał wpływu na ich powstanie, należy stwierdzić, iż ustalone w rozpoznawanej sprawie okoliczności naruszenia polegające na braku wymaganego wpisu do rejestru BDO oraz niewłaściwym oznakowaniu pojazdu przewożącego odpady nie mogły stanowić o zasadności zastosowania w sprawie przywołanego przepisu. Skarżąca powoływała się bowiem wyłącznie na fakt, iż wpływ na zaistniałe naruszenie miał kierowca, co jednak nie stanowiło okoliczności nadzwyczajnej, zwalniającej od odpowiedzialności administracyjnej przewoźnika. W konsekwencji brak było podstaw do stwierdzenia, aby w rozpoznawanej sprawie organy dopuściły się naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 92a ust. 1 u.t.d. i niezastosowanie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.
Niezasadny był również zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 75 , art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a. Podkreślić należy, że odmienna od oczekiwań Strony ocena dowodów dokonana przez organ, w żadnym razie nie stanowi o zarzucanym naruszeniu. Zgormadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający, a wysnute z przeprowadzonych dowodów wnioski są prawidłowe i znajdują oparcie w powołanych powyżej przepisach prawa. Okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione przez organy i w związku tym brak jest, w ocenie Sądu, podstaw do skutecznego zarzucenia naruszenia przepisów postępowania powołanych w skardze. Sąd nie stwierdził również podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, skargę jako bezzasadną oddalono na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.