Pełny tekst orzeczenia I SA/BD 275/23

I SA/Bd 275/23 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2023-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Joanna Ziołek
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FZ 334/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 września 2023 r. sprawy ze skargi B. Ś. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 23 marca 2023 r. nr 0401-IEE.7113.19.2023.2 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku B. Ś. ("Strona", "Zobowiązana", "Skarżąca") na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego [...] r., obejmującego zaległość z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2008r. w kwocie należności głównej [...] zł.
Organ egzekucyjny podjął szereg czynności zmierzających do wyegzekwowania należności, m.in. zajął wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych znajdujących się w Kujawsko-Dobrzyńskim Banku Spółdzielczym, Banku Millennium S.A. i PKO BP S.A. W dniu [...] r. organ egzekucyjny dokonał wpisu hipoteki oraz zajęcia nieruchomości położonej we [...], przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy we [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Podjął także czynności egzekucyjne w celu sprzedaży nieruchomości, jednak z uwagi na brak zainteresowania, po trzech licytacjach zajęcie zostało uchylone.
Z uwagi na brak majątku przewyższającego wydatki egzekucyjne, postanowieniem z [...] r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność.
W związku zaistnieniem przesłanek określonych w art. 61 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a."), wierzyciel wniósł o ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Zawiadomieniem z [...]. nr [...] poinformowano Zobowiązaną o ponownym wszczęciu egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Powyższe zawiadomienie doręczono Stronie w dniu [...]. Natomiast zawiadomieniem z [...]. organ egzekucyjny zajął nieruchomość położoną we [...], przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy we [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Pismem z [...] r. Zobowiązana wniosła skargę na wszystkie czynności Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...]. Stwierdziła, że kilka lat temu złożyła stosowne wyjaśnienia, dowody i dokumenty w tej sprawie. Wobec powyższego, wniosła o uchylenie wszystkich czynności w całości i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] pismem z [...]. wezwał Stronę do usunięcia braków formalnych podania poprzez wskazanie z jakiego środka zaskarżenia chciała skorzystać. Pismem z [...]. Zobowiązana wyjaśniła, że podanie należy rozpatrywać jako skargę na czynność egzekucyjną. Podkreśliła, że zarówno zakres żądania, jak i uzasadnienie zostało opisane w piśmie z [...] r.
Postanowieniem z [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] oddalił skargę. Oceniając prawidłowość zaskarżonej czynności egzekucyjnej, organ egzekucyjny uznał, że została ona przeprowadzona zgodnie z art. 110c u.p.e.a. oraz zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a powołanej ustawy. Organ egzekucyjny wyjaśnił również, że podjął prawidłowe czynności zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w związku z tym brak było podstaw do uznania skargi za zasadną.
Na powyższe rozstrzygnięcie złożono zażalenie. Wniesiono o uwzględnienie skargi i umorzenie postępowania egzekucyjnego podkreślając, że kilkanaście lat temu Strona składała już stosowne dokumenty, dowody i wyjaśnienia, w związku z czym wszelkie czynności organu egzekucyjnego są bezzasadne.
Postanowieniem z dnia [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w B. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., bada się zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, a także kwestie związane z uciążliwością zastosowanego środka.
W postępowaniu tym nie są natomiast badane zarzuty materialnoprawne, nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ podniósł, że nie ma podstaw, aby skargę składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. traktować jak uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Skarga na czynność egzekucyjną ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia.
Organ odwoławczy zauważył, że rozpoznanie wniesionej przez Stronę skargi zostało ograniczone do zbadania, czy dokonane przez organ egzekucyjny zajęcie nieruchomości przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dokonując oceny zaskarżonej czynności egzekucyjnej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Zgodnie z art. 110c u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości przez przesłanie do Zobowiązanej zawiadomienia z wezwaniem, aby zapłaciła egzekwowaną należność pieniężną wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztami egzekucyjnymi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Ponadto organ wskazał, że w myśl art. 110c § 3 u.p.e.a., równocześnie z wysłaniem wezwania, organ egzekucyjny złożył do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o wpis o wszczęciu egzekucji.
Oceniając podjętą czynność egzekucyjną w świetle powołanych przepisów, organ odwoławczy stwierdził, że została przeprowadzona w sposób prawidłowy. Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. tj. egzekucję z nieruchomości oraz podjął prawidłowe działania
w celu jego zastosowania zgodnie z art. 110c powołanej ustawy. Zawiadomienie o zajęciu zostało sporządzone w sposób prawidłowy i zawierało wszystkie elementy, o których mowa w art. 110c. Ponadto stosownie do brzmienia art. 114a u.p.e.a. pismem z [...] r. zawiadomiono Urząd M. [...] o dokonaniu zajęcia.
W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że czynność została przeprowadzona prawidłowo, a zatem skarga jest niezasadna.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Strona złożyła skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania w całości. Skarżąca stwierdziła, że kilkanaście lat temu złożyła stosowne wyjaśnienia, dowody i dokumenty w tej sprawie. Podniosła, że czynności egzekucyjne są niezasadne.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
W dniu [...]. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w B. wpłynęło pismo procesowe Skarżącej, w którym wniosła o umorzenie postępowania w całości. W uzasadnieniu wskazała, że w tej sprawie Izba Administracji Skarbowej umorzyła postępowanie pierwszej instancji w całości. Do pisma dołączyła postanowienie organu z [...] r. nr [...].
W piśmie procesowym z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że załączona do pisma procesowego Strony kopia postanowienia z [...]. nr [...] dotyczy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] z [...]. nr [...]. Wskazał, że organ egzekucyjny dwukrotnie rozpatrzył skargę Skarżącej z [...] r. i na skutek pomyłki wydał drugie postanowienie w tej samej sprawie. K. zatem było wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] z [...]. i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, gdyż pozostawienie tego orzeczenia w obrocie prawnym obarczone byłoby wadą nieważności. Organ egzekucyjny ani organ nadzoru nie umorzyły tym samym postępowania egzekucyjnego, którego kontynuowanie jest w ich ocenie zasadne. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), ponieważ przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do treści pisma procesowego Strony z dnia [...]. w którym zawarła wniosek o umorzenie postępowania z uwagi na uchylenie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego i umorzenie postępowania. Jak wynika z odpowiedzi organu (k.50 akt sądowych) załączona do pisma procesowego Strony kopia postanowienia z [...]. nr [...] dotyczy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] z [...]. nr [...]. którym to organ egzekucyjny po raz drugi rozpatrzył skargę Strony z [...] r. Organ wyjaśnił, iż konieczne zatem było wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego we [...] z [...]. i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości, gdyż pozostawienie tego orzeczenia w obrocie prawnym obarczone byłoby wadą nieważności. Organ egzekucyjny ani organ nadzoru nie umorzyły tym samym postępowania egzekucyjnego, którego kontynuowanie jest w ich ocenie zasadne. Wobec powyższego Sąd nie mógł przychylić się do wniosku Strony o umorzenie postępowania w niniejszej sprawie.
Przedmiotem oceny Sądu jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu nieruchomości. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. W przypadku skargi na czynności egzekucyjne, wniesionej na podstawie ww. przepisu ocenie organu podlega - jak zasadnie stwierdził organ nadzoru - prawidłowość czynności organu egzekucyjnego dokonanej w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym przez zobowiązanego złożeniem skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a. - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r., I FSK 1200/18; z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13). Skarga na czynności egzekucyjne, składana w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia za pomocą, którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów prawnych i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. Stanowisko w tym zakresie jest ugruntowane zarówno w doktrynie, jak również w orzecznictwie (por. m.in. wyroki NSA z 10 lutego 2012 r., II FSK 1588/10 i z 22 września 2011 r., II FSK 568/09 oraz wyroki WSA w Warszawie z 9 listopada 2008 r., III SA/Wa 644/08 i z 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09).
Analiza akt administracyjnych wykazuje, że działania organu były zgodne z prawem, a zaskarżona czynność egzekucyjna przeprowadzona została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sąd podkreśla, że skargę na czynność egzekucyjną wnosi się wyłącznie na działania organu o charakterze wykonawczym. W związku z tym w ramach takiej skargi można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Podkreślić należy, iż skarga nie jest jedynym środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu i w związku z tym nie można w niej podnieść okoliczności, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zostały zdefiniowane w art. 1a pkt 12 lit. a powołanej ustawy. Wśród tych środków egzekucyjnych jest między innymi egzekucja z nieruchomości.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany normą prawną art.1 pkt 12 a u.p.e.a., tj. egzekucję z nieruchomości. Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] zawiadomieniem z dnia [...] r. dokonał na podstawie art. 110 c u.p.e.a. zajęcia nieruchomości. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone Zobowiązanej w dniu [...] r. Jak wynika z akt sprawy, organ egzekucyjny wypełnił również dyspozycje zawarte w treści art. 110 c § 3 u.p.e.a. Wystąpił do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji administracyjnej. Uznać zatem należy, iż organ egzekucyjny dokonał zaskarżonej czynności - zajęcia nieruchomości zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu zawiera bowiem wszystkie wymagane elementy określone w treści art. 110 c u.p.e.a. Podkreślić należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego we [...] dokonując czynności zajęcia nieruchomości wykonywał swoje ustawowe obowiązki prowadzenia egzekucji. Jak określa się bowiem w orzecznictwie, egzekucja administracyjna powinna być prowadzona wszystkimi dostępnymi środkami egzekucyjnymi, a podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego winien być cel egzekucji, tj. dążenie do wykonania w trybie przymusowym obowiązku ciążącego na zobowiązanym.
Mając na uwadze treść skargi na czynność egzekucyjną jak i złożonego zażalenia wyjaśnić należy Stronie, że organy rozpatrując te środki zaskrzenia nie mogły odnieść się merytorycznie do całości prowadzonego postępowania egzekucyjnego tak, jak tego oczekiwała Zobowiązana. Skarga na czynność egzekucyjną nie może bowiem dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (np. nieistnienie obowiązku). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne w terminie zakreślonym przez ustawodawcę, ocenie podlegają zatem tylko uchybienia formalnoprawne organu egzekucyjnego odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez ten organ. Nie można również w trybie art. 54 u.p.e.a., rozpoznawać wniosku na podstawie art. 59 u.p.e.a. o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Reasumując, Sąd stwierdza, że tryb dokonanego zajęcia był prawidłowy i zgodny z obowiązującym w tym zakresie stanem prawnym. Ponadto wskazać należy, że Strona nie kwestionuje wprost prawidłowości dokonanej czynności, a jedynie podnosi kwestię zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy w jej ocenie brak jest podstaw do prowadzenia tego postępowania.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.