I SA/Bd 252/24

I SA/Bd 252/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2024-08-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /sprawozdawca/
Joanna Ziołek
Tomasz Wójcik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1047
art. 92 a ust. 1 i 3, art. 7 pkt 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 6,7,8,9 i 10 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 lutego 2024 r. nr BP.501.2714.2023.2334.BD2.525567 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kujawsko- Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 września 2023 r. nr WITD.DI.0152.II0087/20/23, 2. uchyla postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 lipca 2023 r. nr WITD.DI.P.II0087/19/23, 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M.B. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2023 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy
z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2022 r., poz. 2201 ze zm., dalej: u.t.d.) nałożył na M. B. karę pieniężną w wysokości [...] zł. Z decyzji wynika, że w dniu [...] maja 2023 r. w B. na ul. [...] został zatrzymany do kontroli 2-osiowy samochód ciężarowy marki Renault o nr rej. [...]. Pojazdem kierował A. S.. W momencie zatrzymania ww. środka transportu do kontroli drogowej przedsiębiorca M. B. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwa P.H.U. M. M. B., wykonywał nim krajowy transport drogowy ładunku podzielnego z miejscowości B. do miejscowości G., na podstawie wypisu nr [...] z licencji nr [...] na transport drogowy rzeczy. W wyniku kontroli stwierdzono dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem
o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona. Ustalenia i przebieg kontroli zostały zawarte w protokole kontroli.
Rozpoznając wniesione odwołanie, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Wskazał, że
w dniu kontroli strona wykonywała przejazd drogowy zespołem pojazdów z ładunkiem filetów z piersi kurczaka umieszczonych na 20 paletach (ładunek podzielny). Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony w toku kontroli. Stosownie do art. 2 pkt 35
lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.
Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm. - zwanej dalej p.r.d.), ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Brak jest zatem jakichkolwiek wątpliwości, co do podzielności przewożonego ładunku.
W związku z uzasadnionym przypuszczeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych wykonano pomiary wymiarów zewnętrznych, nacisków osi oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego zespołu pojazdów z ładunkiem, na stanowisku pomiarowym mieszczącym się w miejscowości B.,
ul. [...], zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę jako stanowisko do pomiarów mas i nacisków osi pojazdów. Miejsce ważenia legitymowało się protokołem
z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów metodą dynamiczną
z dnia [...] września 2022 r. Pomiary masy całkowitej i nacisków osi wykonano przy użyciu przenośnej wagi do ważenia pojazdów w ruchu o nr fabrycznym [...]. Waga legitymowała się w chwili kontroli świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w G. z dnia [...] grudnia 2021 r.,
z okresem ważności legalizacji do dnia [...] stycznia 2024 r.
W wyniku pomiarów kontrolowanego zespołu pojazdów, stwierdzono naruszenie dopuszczalnej normy: rzeczywista masa całkowita pojazdu - 21,15 t (bez odjęcia 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 3,15 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości wynoszącej 18,0 t o 17,5 %). Zgodnie z lp. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona - co najmniej 10% i mniej niż 20%, sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych.
W ocenie organu odwoławczego, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów. Organ pierwszej instancji zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej.
Organ podał, że nie ulega wątpliwości, iż w dniu kontroli drogowej strona wykonywała przewóz drogowy. Potwierdzenie to znajduje także w zeznaniach kierującego pojazdem, jak również w okazanym podczas kontroli wypisie nr [...] z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, wystawionego na stronę. Kierujący zeznał, że nie brał udziału w załadunku. Nie miał wpływu na rozmieszczenie ładunku ani jego ilość. Pojazd nie był ważony po załadunku, jak również nie był wyposażony w urządzenie wskazujące naciski na osie czy masę całkowitą. Sam fakt przeładowania był jednak możliwy do wykrycia jeszcze przed rozpoczęciem wykonywania przejazdu. Dokument przewozowy, który kierowca otrzymał od załadowcy wskazywał, że pojazd załadowano towarem w ilości 8667 kg, przy jednoczesnej dopuszczalnej ładowności pojazdu wynoszącej 6740 kg. Przewoźnik nie skontaktował się z kierowcą w celu otrzymania informacji o masie załadowanego towaru
i zweryfikowania jej z dopuszczalną ładownością pojazdu, a także nie wyposażył kierowcy w dowód rejestracyjny pojazdu, na podstawie którego kierowca mógłby to uczynić osobiście. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji odpowiedzialność za powstałe naruszenie słusznie przypisał przewoźnikowi drogowemu, bowiem
w wyniku jego zaniedbania doszło do stwierdzonego naruszenia.
Organ odwoławczy wskazał, że w odróżnieniu od kierujących pojazdami, którzy za naruszenie przepisów ponoszą odpowiedzialność na zasadzie winy, a nakładane sankcje są grzywnami, o których orzeka się w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, podmiot wykonujący przewóz drogowy ponosi odpowiedzialność na innych zasadach i w innym trybie. Za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiot ten podlega karze pieniężnej, przy czym wykaz naruszeń i wysokość kar określa ustawa o transporcie drogowym
i załączniki do niej. Kary te są nakładane w trybie administracyjnym, zaś odpowiedzialność nie ma charakteru karnego, nie jest zatem oparta na zasadzie winy. Odpowiedzialność administracyjna ma charakter odpowiedzialności niezależnej od winy w tym sensie, że jest ponoszona co do zasady z tytułu wystąpienia określonego skutku (stwierdzonego naruszenia), bez konieczności wykazywania związku przyczynowego między zachowaniem podmiotu odpowiedzialnego a powstałym skutkiem. Odpowiedzialność ta zbliżona jest zatem do odpowiedzialności ponoszonej na zasadzie ryzyka. Odpowiedzialność przedsiębiorcy wynikająca z art. 92a u.t.d. ma charakter administracyjny, nie jest oparta na zasadzie winy, a do jej powstania wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny, znajduje zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy
w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy uznał zarzuty odwołania w zakresie naruszenia przepisów proceduralnych za efekt braku akceptacji stanowiska zajętego przez organ pierwszej instancji, niż jakiekolwiek uchybienie proceduralne mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy podał, że nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie 92c ust.1 u.t.d. Strona nie udowodniła okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Strona w toku postępowania przed organem pierwszej instancji pismem z dnia [...] lipca 2023 r. złożyła wyjaśnienia, które nie stanowią dowodów świadczących o tym , że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć. Nie są takimi dowodami okoliczności przedstawione
w odwołaniu. Strona nie przedstawiła żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że przed rozpoczęciem wykonywania przewozu drogowego dokonała weryfikacji rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego, która to wielkość nie przekraczała dopuszczalnej normy. W szczególności istotny jest fakt, że stwierdzenie naruszenia było możliwe na podstawie zweryfikowania danych dotyczących ładowności pojazdu i wagi ładunku. Porównanie tych dwóch wartości wskazywało, że dopuszczalna masa całkowita pojazdu będzie przekroczona. Skarżący jednak nie zainteresował się tym, jaka ilość towaru jest zadeklarowana w dokumencie przewozowym. Nie udostępnił kierowcy dowodu rejestracyjnego pojazdu, by ten sam mógł porównać dopuszczalną ładowność pojazdu z masą ładunku na podstawie dokumentu przewozowego. Wreszcie przewoźnik nie skierował pojazdu celem jego zważenia ani nie wyposażył go
w urządzenie umożliwiające pomiar nacisku osi i masy całkowite. W związku z tym, strona nie miała podstaw do przyjęcia, że dopuszczalna masa całkowita nie zostanie przekroczona. Powyższe świadczy, że strona miała wpływ na powstanie naruszenia, naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, które mogła przewidzieć.
W związku z tym brak jest podstaw do zastosowania art. 92c u.t.d.
Przewoźnik drogowy nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia.
W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu działania siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter.
Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie naruszył zasad postępowania administracyjnego. W sposób wszechstronny dokonał oceny stanu faktycznego, działał w granicach i zgodnie z przepisami prawa. Pouczył stronę
o przysługujących jej prawach oraz w uzasadnieniu swej decyzji odniósł się do zaistniałego stanu faktycznego.
W złożonej skardze skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a."), bowiem zasadnicza w tej sprawie kwestia spełnienia przesłanek faktycznych prowadzących do ukarania przedsiębiorcy z załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym została zbadana wadliwie, a odmowa zastosowania art. 92b i 92c u.t.d. zawiera wątpliwe
i niewystarczające przesłanki;
- zasad postępowania administracyjnego wynikających z przepisów art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez to, że organ orzekający w niniejszej sprawie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy i dokonał błędnych ustaleń faktycznych w zakresie obowiązków przedsiębiorcy i wydał decyzję bez prawidłowej oceny wyjaśnień strony;
- art. 8 i art. 11 w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez sporządzenie ogólnikowego i dowolnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie przedstawiającego w sposób dostateczny zasadniczych powodów rozstrzygnięcia;
- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie norm prawnych, tj. niewłaściwą subsumpcję stanu faktycznego do stanu prawnego poprzez przyjęcie, że to przedsiębiorca naruszył przepis sankcjonowany z Ip. 10.2.3 załącznika nr 3 do u.t.d.;
- przepisów ustawy o transporcie drogowym, a w szczególności art. 92c u.t.d. poprzez ustalenie błędnej odpowiedzialności za naruszenia, na które skarżący jako przedsiębiorca nie miał wpływu;
- art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania do organów państwa poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez stronę zarzucanych jej naruszeń, poprzez arbitralne nieuznawanie dowodów i wyjaśnień bez oceny okoliczności branych pod uwagę podczas analizy przesłanek, w szczególności z pominięciem możliwego zastosowania art. 92b i 92c u.t.d.;
- art. 156 § 1 pkt. 2 i 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa,
tj. wydanie decyzji naruszającej wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP zasadę działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa i wyrażoną w art. 78 Konstytucji RP oraz art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez nieuzasadnione wydanie decyzji przez organ II instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.;
- zasad postępowania administracyjnego wynikających z przepisu art. 9 k.p.a. poprzez to, że organ nie poinformował skarżącego jako strony postępowania o zakończeniu zbierania materiału dowodowego przed wydaniem decyzji administracyjnej oraz nie dał w związku z tym możliwości co do wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego;
- art. 8, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku starannego
i wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a następnie sporządzenia takiego uzasadnienia faktycznego decyzji, aby strona mogła poznać szczegółowe podstawy nałożenia kary pieniężnej.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. oraz decyzji jej poprzedzającej, umorzenie postępowania administracyjnego i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącego, organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w kierunku ustalenia czy przedsiębiorca wywiązuje się ze swoich obowiązków. Decyzja nie zawiera analizy materiału dowodowego pod kątem istnienia podstaw do oceny zaistnienia przesłanek do umorzenia postępowania, co następuje
w trybie art. 92c u.t.d. W decyzji oraz w poszczególnych etapach sprawy nie można dopatrzyć się przeprowadzenia postępowania w zakresie sprawdzenia czy właściwym było (lub nie) zastosowanie przepisów załącznika nr [...] do ustawy o transporcie drogowym. To prowadzi do konstatacji o braku rozważenia wszechstronnego materiału dowodowego i dokonaniu interpretacji dowodów jedynie na poparcie swojego stanowiska przez organ administracji pierwszej instancji, podczas gdy prawidłowa ich ocena mogła prowadzić do wniosku przeciwnego i mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego stwierdzone podczas omawianej kontroli drogowej naruszenie nie zawsze każdorazowo powoduje powstanie odpowiedzialności przedsiębiorcy lub innej osoby. Odpowiedzialność ta musi być wykazana starannym postępowaniem wyjaśniającym.
Ponadto skarżący wskazał, że podczas jednej kontroli drogowej organ stwierdził rzekome naruszenie przepisów i nałożył karę z dwóch różnych ustaw - z ustawy
o transporcie drogowym i z ustawy prawo o ruchu drogowym. Zatem to samo naruszenie spowodowało nałożenie dwóch różnych kar administracyjnych, z dwóch różnych ustaw, co jest całkowicie niedopuszczalne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2523). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935
z późn. zm. – dalej jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Nadto wskazania wymaga, że na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Spór w sprawie sprowadza się do zagadnienia, czy nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł jest zgodne prawem. Z akt sprawy wynika, że
w dniu [...] maja 2023 r. inspektor Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymał do kontroli pojazd o dwóch osiach marki RENAULT. Pojazdem kierował A. S.. Przewoźnikiem była firma PHU M. M. B.. Pojazdem był transportowany ładunek podzielny – filety z piersi kurczaka. W trakcie kontroli drogowej dokonano ważenia pojazdu za pomocą przenośnej wagi dwupomostowej typu WWS do pomiarów dynamicznych (w ruchu). W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono rzeczywistą masę całkowitą pojazdu wynoszącą 21,15 t, a zatem przekraczającą wartość dopuszczalną - 18 t, czyli o 3,15 t, co stanowi przekroczenie o 17,5%.
W konsekwencji organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z lp. 10.2.3 załącznika nr [...] do u.t.d., z tytułu dopuszczenia do wykonywania przewozu pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, którego dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej
o 10%, jednak mniej niż 20%.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 2 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem
z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie (ust. 1). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty [...]złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez przewoźnika drogowego
w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa załącznik nr [...] do ustawy (ust. 7 pkt 2).
W myśl lp. 10.2.3 załącznika nr [...] do u.t.d., dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 10% i mniej niż 20% sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości [...] zł.
Jak stanowi § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekraczać
w przypadku pojazdu samochodowego o dwóch osiach, innego niż autobus - 18 ton. Dodać przy tym należy, że przedmiotowe rozporządzenie stanowi implementację przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z [...] lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym.
Tym samym dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu powinna wynosić do 18 t. Tymczasem w wyniku ważenia pojazdu ustalono, że masa pojazdu wynosiła 21,15 t, zatem – jak to już zaznaczono - przekraczała dopuszczalną wartość o 3,15 t,
tj. o 17,5%.
Skarżący podnosi szereg zarzutów natury procesowej, w tym naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez nie wyznaczenie przed wydaniem decyzji terminu do wypowiedzenia się w sprawie. Zarzut ten odpowiada treści przede wszystkim art. 10 § 1 k.p.a., na podstawie którego organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania,
a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów
i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że został naruszony art. 10 § 1 k.p.a., bowiem brak powiadomienia skarżącego o zakończeniu postępowania przed organem pierwszej instancji uniemożliwił skarżącemu zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie swojego stanowiska. Podobnie trzeba ocenić jako naruszenie tego przepisu prawa, brak powiadomienia skarżącego o zakończeniu postępowania przed organem odwoławczym. Zatem żaden organ nie zapewnił skarżącemu udziału w postępowaniu stosownie do
art. 10 § 1 k.p.a. Powyższe naruszenie przepisu mogło mieć wpływ na wynik sprawy,
a przynajmniej nie można tego wykluczyć. Sąd bowiem ma na uwadze, że w piśmie
z dnia [...] lipca 2023 r. skarżący zwrócił się do organu pierwszej instancji o: "przesłanie kserokopii protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze świadka na mój adres korespondencyjny." Zaznaczył, że jeżeli "przesłanie tej kserokopii wiąże się z opłatami za kserowanie dokumentów to proszę o pouczenie mnie, w jakiej wysokości i na jaki rachunek bankowy mam przelać opłatę" (k. 42 verte). Ponadto w tym samym piśmie wniósł o przesłanie kserokopii świadectwa legalizacji wag.
W odpowiedzi na powyższe, organ pierwszej instancji wydał postanowienie z dnia
[...] lipca 2023 r., którym odmówił uwzględnienia wniosku strony o doręczenie jej kserokopii protokołu przesłuchania kierowcy w charakterze świadka na jej adres korespondencyjny. W uzasadnieniu organ powołał art. 73 § 1-2 k.p.a. Stwierdził, że przepis art. 73 § 2 k.p.a. nie ustanawia dla strony uprawnienia do żądania doręczenia jej kserokopii z akt sprawy za pośrednictwem operatora pocztowego. Zaznaczył też, że w realiach sprawy, strona legitymuje się miejscem siedziby na obszarze B., zatem zapoznanie się z aktami sprawy w lokalu organu administracyjnego nie może być zakwalifikowane jako uciążliwość dla strony utrudniająca skorzystanie
z przysługujących jej uprawnień procesowych. Poinformował też o możliwości przeglądania lub zapoznania się z aktami sprawy podając dni i godziny pracy urzędu oraz numer telefonu. W postanowieniu pouczył, że nie przysługuje na nie zażalenie
(k. 43 akt administracyjnych).
Organ zatem miał wiedzę co do tego, że skarżący ubiega się o wydanie dokumentów, które znajdują się w aktach sprawy, przy czym organ odmówił doręczenia kserokopii protokołu przesłuchania kierowcy. Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji konieczne było wyznaczenie przed wydaniem decyzji terminu do wypowiedzenia się w sprawie.
Z akt administracyjnych wyłania się bowiem obraz, w którym skarżący występuje
o wydanie kserokopii protokołu przesłuchania świadka, organ odmawia jego wydania
i mając o tym wiedzę, jednocześnie nie wyznacza terminu do wypowiedzenia się
w sprawie przed wydaniem decyzji. W zaistniałym stanie sprawy, wypełnienie - przez organ - obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. było konieczne. Pozwoliłoby to bowiem na ewentualne wypowiedzenie się w określonym terminie. Nie jest wykluczone, że po zapoznaniu się z materiałem dowodowym, strona wypowiedziałaby się także
w zakresie dokumentu, którego wydania odmówiono. Przy czym co istotne, żaden
z organów nie wypełnił dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a. Tego stanu sprawy nie może sanować okoliczność, że w zawiadomieniu z dnia [...] czerwca 2023 r. o wszczęciu postepowania powołano m.in. art. 10 § 1 k.p.a. Było to bowiem na etapie wszczęcia postępowania (na początku), a nie po przeprowadzeniu postępowania i przed wydaniem decyzji, jak wymaga tego przepis prawa.
W ocenie tut. Sądu, skoro z akt administracyjnych nie wynika, aby doręczono skarżącemu kserokopię protokołu przesłuchania świadka – kierowcy, to oczywistym jest, że wyznaczenie terminu do wypowiedzenia się w sprawie tym bardziej było konieczne w takiej sytuacji. Mając wiedzę, że skarżący chce zapoznać się choćby
z takimi dokumentami jak protokół przesłuchania kierowcy i świadectwo legalizacji wag (w aktach administracyjnych znajduje się ksero świadectwa legalizacji pierwotnej)
i zwraca się o ich wydanie (kserokopii), to nie wyznaczenie terminu do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej i decyzji odwoławczej, należy ocenić jako naruszające prawo (wadliwie prowadzenie postepowania) mogące mieć wpływ na wynik sprawy.
Oczywiście tut. Sądowi znane jest orzecznictwo dotyczące wykładni i stosowania art. 10 § 1 k.p.a. I tak przykładowo w wyroku z dnia 15 marca 2024 r. sygn. akt I GSK 287/23 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził następujący pogląd: sam fakt pozbawienia strony czynnego uczestnictwa w toku postępowania administracyjnego nie oznacza, że decyzja taka, choć naruszająca zasadę postępowania administracyjnego będzie musiała zostać uchylona w trybie sądowej kontroli. Uchylenie bowiem takiej decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona skarżąca wykaże, że umożliwienie jej wzięcia udziału w postępowaniu, a w szczególności przedsięwzięcie konkretnych czynności procesowych, mogłoby mieć istotny wpływ na treść wydawanej decyzji.
A contrario, nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji sam brak zawiadomienia strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sytuacji, gdy jej czynny udział i tak nie mógłby doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia odmiennego niż to wydane bez jej aktywnego uczestnictwa.
Zdaniem tut. Sądu, skoro w niniejszej sprawie nie wydano dokumentów, o które strona wnosiła, to wyznaczenie terminu do wypowiedzenia było niezbędne. Nie można bowiem z góry założyć, że po zapoznaniu się z tymi konkretnie wnioskowanymi dokumentami (protokołem przesłuchania świadka – kierowcy i świadectwem legalizacji wagi), a także pozostałym materiałem dowodowym, skarżący nie dokonałby żadnych czynności, nie złożył żadnych dowodów czy wniosków dowodowych. Tym bardziej, że organy uczyniły z zeznań świadka – kierowcy bardzo istotny w sprawie dowód przemawiający za nałożeniem kary i brakiem podstaw do odstąpienia od jej wymierzenia, co wynika z uzasadnień decyzji. Ponadto organ powołuje się także na świadectwo legalizacji pierwotnej.
W ocenie Sądu należy uznać, że doszło do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Strona nie miała zapewnionego prawa do obrony. Ponadto organ naruszył przez to art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Łączne naruszenie tych przepisów prowadzi bowiem do braku możliwości wypowiedzenia się przez stronę postępowania przed organem pierwszej instancji oraz organem odwoławczym. Nie można zatem czynić fikcji z obowiązku wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji - nałożonego przez ustawodawcę w art. 10 § 1 k.p.a., w sytuacji, gdy skarżący domagał się wydania istotnych dokumentów z akt administracyjnych i ich nie otrzymał. W takiej sytuacji miał prawo oczekiwać, że zostanie mu umożliwione – w konkretnym terminie - wypowiedzenie się w sprawie przed wydaniem decyzji, czego nie uczyniono ani
w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, ani organem odwoławczym.
Już z tej przyczyny skarga zasługuje na uwzględnienie.
Ponadto wątpliwości tut. Sądu budzi stanowisko zawarte w ww. postanowieniu
z dnia 10 lipca 2023 r. Wobec tego, że organ wydał postanowienie, które ocenił jako nie podlegające zaskarżeniu, to stosownie do art. 142 k.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.
Podać należy, że zgodnie z art. 73 k.p.a.:
"§ 1. Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.
§ 1a. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu.
§ 1b. Wgląd w akta sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 236 § 2, następuje
z pominięciem danych osobowych osoby składającej skargę.
§ 2. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej
z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.
§ 3. Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności,
o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r.
o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne."
Zauważyć należy, że art. 73 § 2 k.p.a. wyraźnie stanowi nie tylko o żądaniu uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy, ale także o żądaniu "wydania" stronie
z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione "ważnym interesem strony". Treść art. 73 § 2 k.p.a. nie powołuje wprost § 1 i tym samym brak podstaw do interpretacji, że wykluczone jest żądanie "wydania" uwierzytelnionych odpisów akt sprawy. Może to odbyć się także poprzez doręczenie odpisów na wskazany adres strony. Czym innym jest wgląd do akt sprawy, sporządzanie z nich notatek, kopii lub odpisów, a czym innym "wydanie" z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. O ile
te pierwsze czynności mogą faktycznie odbyć się wyłącznie w siedzibie organu, to "wydanie" z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów może być dokonane poprzez doręczenie stronie na wskazany adres, jeżeli jest to uzasadnione "ważnym interesem strony". Przy czym należy mieć na uwadze, że na postanowienie w przedmiocie odmowy "wydania" uwierzytelnionych odpisów przysługuje zażalenie stosownie do art. 74 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2023 r. sygn. akt I GSK 571/20).
W związku z tym, organ pierwszej instancji obowiązany jest wyjaśnić z udziałem strony charakter wniosku zawarty w piśmie z dnia [...] lipca 2023 r. w zakresie żądania "przesłania" kserokopii protokołu przesłuchania świadka oraz "przesłania" kserokopii świadectwa legalizacji wag. Ustalenie to jest konieczne ze względu na wyraźne żądanie "przesłania", a zatem "wydania" dokumentu. To dopiero pozwoli na ustalenie czy wniosek należy potraktować jako żądanie "wydania" dokumentów, o którym mowa
w art. 73 § 2 k.p.a., aczkolwiek użyto w piśmie z dnia [...] lipca 2023 r. pojęcia "kserokopia". Istoty tego żądania nie może automatycznie zmienić okoliczność, że strona wnosząc o "przesłanie" (co należy odczytać jako "wydanie") dokumentu jednocześnie niejako godzi się, aby otrzymała tylko jego kserokopię. Zasadnicze znaczenie ma okoliczność żądania "przesłania" dokumentu, a jeżeli budzi ono wątpliwości ze względu na pozostałą treść wniosku, to należało dopytać stronę, czy jest to żądanie z art. 73 § 1 k.p.a. czy z art. 73 § 2 k.p.a. Oczywiście w przypadku doprecyzowania przez stronę, że jest to wniosek z art. 73 § 2 k.p.a., wówczas organ obowiązany jest ustalić czy żądanie jest uzasadnione "ważnym interesem strony", jak wymaga tego ten przepis prawa (art. 73 § 2 k.p.a.). Odmowa "wydania" uwierzytelnionego odpisu dokumentu powinna zostać załatwiona poprzez wydanie postanowienia, na które służy zażalenie, zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a.
W konsekwencji postanowienie z dnia [...] lipca 2023 r. zostało wydane z naruszeniem art. 73 § 1 k.p.a., jako przedwczesne. W związku z tym tut. Sąd wyeliminował
je z obrotu prawnego w trybie art. 135 p.p.s.a.
Rozpoznając ponownie sprawę, organy zastosują się do oceny prawnej zawartej w wyroku. Zatem organ pierwszej instancji rozpozna wniosek w przedmiocie wydania ww. dokumentów wymienionych w piśmie strony z dnia [...] lipca 2023 r., po uprzednim jednoznacznym doprecyzowaniu przez stronę jego charakteru i zakresu, tj. czy jest to wniosek z art. 73 § 1 k.p.a. czy art. 73 § 2 k.p.a. Następnie wyznaczy termin do wypowiedzenia się w sprawie i wyda stosowną decyzję.
W tej sytuacji przedwczesne byłoby ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi. Tym samym Sąd nie przesądza czy zasadnie bądź niezasadnie organ nałożył na skarżącego karę pieniężną oraz czy istnieją podstawy do odstąpienia od jej nałożenia. Stwierdza wyłącznie, że postępowanie przed organami zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów procesowych.
Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że skarżący obowiązany jest współpracować
z organem i terminowo reagować na ewentualne wezwania oraz przedkładać dowody jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Skarżący nie może powoływać się na okoliczności, jeżeli nie są one poparte dowodami, lecz ma to charakter gołosłowny.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto w pkt 3 sentencji, w oparciu o art. 200
i art. 205 § 1 p.p.s.a. uwzględniając wysokość wpisu sądowego (200 zł).