I SA/BD 209/25

I SA/Bd 209/25 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2025-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Halina Adamczewska-Wasilewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Leszek Kleczkowski
Urszula Wiśniewska
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1539
art. 92 a, 92 c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2025r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 stycznia 2025 r. nr BP.501.851.2024.2401.SZ16. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2024 r. Z. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na Z. K. (dalej też: skarżący), jako osobę zarządzającą transportem w przedsiębiorstwie: "Firma Transportowo-Handlowa P. K. w.s.", karę pieniężną w wysokości [...] zł, w związku z naruszeniem art. 92a ust. 2, 4 i 8 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U.
z 2024 r. poz. 1539 ze zm., zwanej dalej: u.t.d.) oraz art. 13 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy
z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1210 ze zm., zwanej dalej: u.k.p.).
Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia organu, że w dniu 17 stycznia
2024 r. na autostradzie A6 w miejscowości K., kontroli drogowej poddano zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego marki [...] oraz naczepy marki [...], którym kierował T. P.. Kontrolowanym pojazdem, P. K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: "Firma Transportowo-Handlowa P. K." z siedzibą w M., wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy
z [...] do S.. Do kontroli kierowca okazał m.in. wypis z licencji nr [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej ww. przedsiębiorcy oraz dokument przewozowy. W toku kontroli, na podstawie danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, że kierowca nie posiada uprawnień do kierowania pojazdem kategorii C+E. Prawo jazdy o nr [...] posiada status dokumentu zatrzymanego przez starostę. Podczas przesłuchania kierowca zeznał, że dokument został zatrzymany na skutek przekroczenia punktów karnych, ponadto myślał, iż posiada uprawnienia do prowadzenia pojazdów do czasu odebrania decyzji. Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli z dnia [...] stycznia 2024 r. oraz protokołem
z przesłuchania świadka z dnia [...] stycznia 2024 r.
Na podstawie informacji uzyskanych od organu licencyjnego, tj. Starostwa Powiatowego w [...] organ ustalił, że osobą zarządzającą transportem
w przedsiębiorstwie: Firma Transportowo-Handlowa P. K. w. , z siedzibą w M. jest Z. K. - posiadający certyfikat kompetencji zawodowych
w międzynarodowym transporcie drogowym rzeczy o nr [...], wydany dnia [...] maja 2003 r.
Rozpoznając wniesione odwołanie Z. K., Inne decyzją z dnia [...] stycznia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że protokół kontroli drogowej z dnia [...] stycznia 2024 r. oraz protokół z przesłuchania świadka z [...] stycznia 2024 r. stanowią istotne dowody w przedmiotowej sprawie. Wskazał, że kierowca podpisał protokół bez wnoszenia uwag i zastrzeżeń. Dokumenty urzędowe korzystają ze szczególnej mocy dowodowej, ponieważ stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. W związku z powyższym, organy administracji są zobowiązane uznać za udowodnione to, co wynika z treści dokumentu urzędowego. Zatem organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji słusznie nałożył na stronę karę pieniężną z tytułu naruszenia ujętego pod lp. 4.4. załącznika nr [...] do u.t.d. Zgodnie
z przytoczoną lp. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów stanowi naruszenie odpowiadające karze pieniężnej w wysokości [...] zł. Organ podkreślił, że przedmiotowe postępowanie toczy się wobec Z. K. na podstawie art. 92a ust. 2 u.t.d., jako zarządzającego transportem. Stronę przedmiotowego postępowania ustalono na podstawie danych otrzymanych od organu licencyjnego, tj. Starostwa Powiatowego w [...]. Z. K. posługuje się certyfikatem kompetencji zawodowych w międzynarodowym transporcie drogowym rzeczy o nr [...], wydanym dnia [...] maja 2003 r. Zgodnie z art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa we wskazanym powyżej ust. 2, a także wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 4 do ustawy.
Zdaniem organu, skarżący powinien czuwać nad prawidłowym przeszkoleniem kierowców z obowiązkowymi przepisami prawa i jasnym wyznaczeniem im zadań
i zasad w firmie. Zarządzający zobowiązany jest do kontrolowania m.in. dokumentów, uprawnień czy badań kierowców. Ponoszona przez zarządzającego transportem odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny i jest ona obarczona ryzykiem. Ryzyko to polega m.in. na tym, że strona będzie odpowiadać nawet za zawinione działanie pracownika, którym posługuje się przy realizacji usług transportu. Ponadto, organ ocenia jedynie fakt wystąpienia naruszenia. Bez znaczenia w tym wypadku pozostaje wewnętrzna organizacja pracy przedsiębiorstwa czy też wina kierowcy, na którą powołuje się strona w niniejszym postępowaniu, skoro mimo jej wdrożenia i zastosowania dopuszczono do powstania naruszenia. Skoro stronie skarżącej - legitymującej się certyfikatem kompetencji zawodowych w zakresie międzynarodowego transportu drogowego rzeczy, została powierzona funkcja zarządzającego transportem, to tym samym ponosi on pełną odpowiedzialność za zarządzanie operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa oraz odpowiedzialność, o której mowa w ustawie o transporcie drogowym. Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że wykryte podczas kontroli nieprawidłowości obciążają odpowiedzialnością za ich zaistnienie. Skarżący nie może zatem winy i odpowiedzialności za zaniedbanie swoich obowiązków przerzucać na kierowcę.
Zdaniem organu, zebrany materiał dowodowy nie zawiera dowodów wskazujących na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego. Po stronie zarządzającego transportem spoczywa obowiązek należytej dbałości o to, aby przewóz był wykonywany z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie przewóz niepodważalnie wykonywany był przez kierowcę, który nie posiadał ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów. Ww. naruszenia zostały zawarte w protokole kontroli, a strona na żadnym etapie postępowanie nie podała dowodów wskazujących na istnienie okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność. Zawarte w art. 92c u.t.d. przesłanki egzoneracyjne odnoszą się do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach zarządzający transportem nie mógł i nie był
w stanie przewidzieć. W niniejszej sprawie, w ocenie organu, one się nie ziściły.
W złożonej do tut. Sądu skardze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając:
1) naruszenie norm postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 107 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej: k.p.a.) poprzez wskazanie w uzasadnieniu skarżonej decyzji nieistniejącego obecnie podmiotu, który został poddany kontroli i u którego zatrudniony był kierowca u jakiego stwierdzono naruszenie,
- art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wnikliwej analizy materiału dowodowego i nie rozpatrzenie go w sposób wnikliwy i wyczerpujący,
- art. 107 § 3 oraz art. 11 k.p.a. przez ich niezastosowanie i w konsekwencji nie nieustosunkowanie się przez organ do twierdzeń skarżącego, tj. braku posiadania przez zarządzającego transportem wiedzy o zatrzymaniu prawa jazdy kierowcy, zatajeniu tego faktu przez kierowcę, legitymowania się przez kierowcę dokumentem prawa jazdy, a w konsekwencji co do wypełnienia przesłanek egzoneracyjnych, a tym samym niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek przyjęcia przez organ, że stan faktyczny niniejszej sprawy nie wypełnia przesłanek wskazanych art. 92c ust. 1 w zw.
z art. 92c ust. 1a u.t.d. oraz brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 3 oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie, prowadzące do przeprowadzenia postępowania w odniesieniu do naruszenia, co do którego okoliczności sprawy i dowody wskazują, że zarządzający transportem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł przewidzieć.
Skarżący zarzucił, że organ drugiej instancji nie odniósł się do wyjaśnień skarżącego dotyczących braku jego wiedzy o tym, że T. P. starosta zatrzymał prawo jazdy. O powyższym skarżący dowiedział się dopiero w dniu [...] stycznia 2024 r., tj. po dokonanej kontroli drogowej. Kierowca nie poinformował skarżącego o tym fakcie, a skarżący nie miał jakiejkolwiek informacji o tym, by kierowca nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdem, tym bardziej, że przez cały czas posiadał on przy sobie fizycznie dokument prawa jazdy, który także okazał w trakcie kontroli drogowej. Gdyby skarżący posiadał wiedzę co do okoliczności zatrzymania prawa jazdy kierowcy, to nie zleciłby mu wykonywania przewozu ani nie pozwoliłby mu na prowadzenie pojazdu. Wobec zatajenia przez kierowcę okoliczności zatrzymania mu prawa jazdy, skarżący nie miał możliwości zareagowania na to poprzez odmówienie mu zlecenia przewozu oraz rozwiązanie z nim stosunku pracy. Nie wpłynęła do skarżącego przed [...] stycznia 2024 r. jakakolwiek informacja, która mogłaby wzbudzić jego wątpliwości do co posiadania uprawnień przez kierowcę, jak chociażby nie wpłynęła do prowadzonego przedsiębiorstwa korespondencja dotycząca faktu naruszenia przepisów ruchu drogowego skutkująca nałożeniem punktów karnych (albowiem naruszenia przepisów ruchu drogowego, wskutek których nałożono punkty karne miały miejsce poza świadczoną pracą, podczas kierowania prywatnym samochodem kierowcy).
W związku z powyższym, zdaniem skarżącego w sprawie wypełniły się przesłanki egzoneracyjne wskazane w art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. Skarżący zauważył również, że podawany w uzasadnieniu skarżonej decyzji sposób dokonywania kontroli uprawnień kierowców, tj. e-usługa "Sprawdź uprawnienia kierowcy", nie zapewnia pełnej skuteczności.
Zdaniem skarżącego, okoliczności sprawy wskazują, że osobą odpowiedzialną za powstanie naruszenia jest osoba trzecia, a skarżący nie był w stanie go przewidzieć,
a w konsekwencji się mu przeciwstawić. Przyjęcie stanowiska przez organ jakie zostało zaprezentowane w skarżonej decyzji sprawia, że przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw.
z art. 92c ust. 1a u.t.d. w istocie jest przepisem martwym, a możliwość jego stosowania jest w zasadzie iluzoryczna. Dokonując oceny, organ oparł się na takiej wykładni przepisu, która całkowicie wyłącza możliwości jego zastosowania. Takie działanie organu stoi w oczywistej sprzeczności z założeniem racjonalności ustawodawcy, którego zamierzeniem z całą pewnością nie było wprowadzanie martwych przepisów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r . poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie miał zastosowania.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję następuje
w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Nie zaistniały nieprawidłowości co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a u.t.d. jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy k.p.a.
W myśl art. 93 ust. 7 u.t.d. w postępowaniu nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, stan faktyczny w sprawie został ustalony przez organy prawidłowo i zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77
§ 1 k.p.a. Należy podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego,
a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie.
W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Przesądzenie o prawidłowości przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia ustaleń faktycznych umożliwia ocenę procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego. Ocena przeprowadzona na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Wskazać należy, że decyzje dotyczące nałożenia kary pieniężnej wydane zostały w postępowaniu wszczętym przez Z. Inspektorat Transportu Drogowego po dokonaniu kontroli drogowej w dniu [...] stycznia 2024 r., której czynności zostały utrwalone w protokole kontroli nr [...] wraz z zawartym
w załączniku nr [...] opisem stwierdzonego naruszenia. Protokół ten niewątpliwie jest podstawowym dowodem w sprawie o stwierdzenie naruszenia przepisów dotyczących transportu drogowego i jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. - sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Wprawdzie istnieje możliwość podważenia protokołu kontroli, ale wyłącznie na zasadzie przeprowadzenia przeciwdowodu, czyli jedynie przez konkretny dowód wskazujący, że dane zawarte w protokole są nieprawdziwe. Tym samym stwierdzić należy, że
w prowadzonym postępowaniu kontrolnym możliwe było dokonanie ustaleń faktycznych na podstawie dowodów zgromadzonych podczas kontroli, które nie zostały w sposób skuteczny podważone przez skarżącego.
Jak wynika z art. 4 pkt 22 u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz rozporządzeń unijnych i innych ustaw wymienionych w tym przepisie. Zgodnie z art. 39a ust. 1 pkt 2 u.t.d., przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę, jeżeli osoba ta posiada odpowiednie uprawnienie do kierowania pojazdem samochodowym, określone w ustawie z dnia [...] stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Na podstawie art. 39b ust. 2 u.t.d., kierowca obowiązany jest uzyskać kwalifikację, odpowiednio do pojazdu samochodowego, którym zamierza wykonywać przewóz drogowy, w zakresie bloków programowych określonych odpowiednio do kategorii prawa jazdy: 1) C1, C1+E, Ci C+E; 2) D1, D1+E, D i D+E.
Z ustaleń faktycznych sprawy wynika, że w dniu kontroli drogowej, tj. w dniu [...] stycznia 2024 r., kierowca - T. P. wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy z [...] do S.. W protokole wpisano jako nazwę podmiotu wykonującego przewóz: "Firma Transportowo-Handlowa P. K.". Z okazanych dokumentów także wynikało, że przewóz wykonywany był w imieniu i na rzecz firmy: "Transportowo-Handlowa P. K." z siedzibą: [...] M., K. [...]. Ten podmiot został także wskazany przez kierowcę, jako podmiot go zatrudniający od około 3 lat. W toku kontroli, na podstawie danych zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej: CEPiK) ustalono, że kierowca - T. P. nie posiada uprawnień do kierowania pojazdem kategorii C+E, bowiem prawo jazdy nr [...] posiada status dokumentu zatrzymanego przez Starostę. Podczas przesłuchania kierowca zeznał, że dokument został zatrzymany na skutek przekroczenia punktów karnych, ponadto myślał, iż posiada uprawnienia do prowadzenia pojazdów do czasu odebrania decyzji. W aktach administracyjnych znajduje się także kserokopia decyzji Prezydenta M. B. z dnia [...] listopada 2023 r., którą orzeczono o zatrzymaniu T. P. prawa jazdy
z powodu uzyskania 32 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego.
W związku z trym, że popełnione wykroczenia nasuwały uzasadnione przypuszczenia, że kierowca nie zna zasad i przepisów ruchu drogowego, a kierując pojazdem stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego, to decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności (k. 27-28 akt administracyjnych). Okoliczności zatrzymania prawa jazdy są zatem bezsporne.
Zgodnie z art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od [...] złotych do [...] złotych za każde naruszenie. Na podstawie art. 92a ust. 4 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć [...] zł.
Należy mieć na uwadze, że odpowiedzialność z art. 92a ust. 2 u.t.d. nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Omawiana kara jest niezależna także od winy kierowcy oraz jego ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z innych przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został
w załączniku nr 4 do u.t.d., do którego odsyła art. 92a ust. 8 u.t.d. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona
w innej wysokości niż określona w załączniku.
W świetle art. 92a ust. 8 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, określa załącznik nr 4 do u.t.d. Zgodnie natomiast z lp. 4.4. załącznika nr 4 do u.t.d., wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju pojazdu lub zespołu pojazdów, podlega karze pieniężnej w wysokości [...] zł.
Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej
i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej
w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 2 i 4 u.t.d. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez osobę zarządzającą z odpowiedzialności możliwe jest bowiem - w przypadku skarżącego - jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92c u.t.d. (zob. wyrok WSA w Opolu
z 13 lutego 2025 r. sygn. akt I SA/Op 2/25).
W niniejszej sprawie skarżący spełnia kryteria osoby zarządzającej transportem. Definicja osoby zarządzającej transportem została zawarta w ww. rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE. Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia 1071/2009, przedsiębiorca wykonujący zawód przewoźnika drogowego wyznacza przynajmniej jedną osobę fizyczną - zarządzającego transportem - która spełnia warunki przewidziane w art. 3 ust. 1 lit. b) i d) i która:
a) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa;
b) ma rzeczywisty związek z przedsiębiorstwem, polegający na przykład na tym, że jest jego pracownikiem, dyrektorem, właścicielem lub udziałowcem lub nim zarządza lub, jeżeli przedsiębiorca jest osobą fizyczną, jest tą właśnie osobą; oraz
c) posiada miejsce zamieszkania na terenie Wspólnoty.
Zasadnie organy podnoszą, że skarżący jest osobą zarządzającą, w świetle art. 4 ust. 1 ww. rozporządzenia.
W sprawie organ pierwszej instancji wskazał skarżącego – Z. K. jako zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie "FIRMA TRANSPORTOWO-HANDLOWA P. K. W. S." (s. 1 tej decyzji). Podobnie decyzja organu odwoławczego została prawidłowo skierowana do Z. K. i Jemu doręczona. Z. K. wniósł skargę do tut. Sądu mając status skarżącego. Istotne jest, że organy ustaliły na podstawie informacji z dnia [...] stycznia 2024 r. Starosty [...] w [...], że skarżący jest osobą zarządzającą transportem
w przedsiębiorstwie i posiada certyfikat kompetencji zawodowych nr [...].
W aktach znajduje się także umowa o zarządzanie transportem z dnia [...] czerwca 2023 r., na podstawie której Z. K. jest osobą zarządzającą transportem
w sposób rzeczywisty i ciągły. Okoliczność zatem, że P. K. zmarł, nie oznacza zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności, skoro został ustanowiony zarząd sukcesyjny, zaś skarżący w dacie zdarzenia (i nadal) w sposób rzeczywisty i ciągły zarządzał operacjami transportowymi. Podkreślić należy, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo z dnia [...] lutego 2024 r. skarżącego jako "zarządzającego transportem", w którym potwierdza m.in., że jest zarządzającym transportem "w przedsiębiorstwie: Firma Transportowo-Handlowa P. K. w. (...)". Ponadto w piśmie tym wyjaśnia, że gdyby posiadał wiedzę co do okoliczności zatrzymania kierowcy prawa jazdy, to nie zleciłby mu wykonywania przewozu ani nie pozwoliłby mu na prowadzenie pojazdu (k. 23-24 akt administracyjnych). Powyższe zatem także potwierdza fakt rzeczywistego i ciągłego zarządzania transportem przez skarżącego - w przedsiębiorstwie - w dacie zdarzenia.
Skarżący podlega zatem odpowiedzialności wynikającej ze wskazanych wyżej przepisów u.t.d. oraz innych przepisów regulujących zasady wykonywania transportu drogowego. Wskazać należy, że wprowadzenie funkcji osoby zarządzającej transportem jest wyrazem troski prawodawcy o należyte wykonywanie czynności
w zakresie organizacji i zapewnienia bezpieczeństwa transportu drogowego
- przewozu rzeczy i osób. Prawodawca wymaga więc, by osoba ta posiadała dobrą reputację, odpowiednią wiedzę, w celu zapewnienia właściwej realizacji obowiązujących przewoźników wymogów (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1171/19).
Okoliczność natomiast, że organ powołuje się na przedsiębiorstwo P. K. (który jak zwraca uwagę skarżący w skardze, nie żyje), należy odczytywać wyłącznie
w kontekście nazwy tego przedsiębiorstwa, mając na uwadze okoliczność podnoszoną w skardze, że P. K. zmarł i ustanowiono zarząd sukcesyjny, a z ustaleń organu wynika, że skarżący był w dacie zdarzenia osobą, która w sposób rzeczywisty i ciągły zarządzała transportem, czego nie kwestionuje. Fakt sprawowania tego zarządu jest potwierdzony pisemnie przez skarżącego. W tej sytuacji brak podstaw do uwzględnienia skargi ze względu na wskazane w skardze naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a.
Jako prawidłowe należy ocenić także stanowisko organów, że nie zaistniały przesłanki z art. 92c ust. 1 u.t.d. wyłączające odpowiedzialność zarządzającego transportem za naruszenie dokonane przez kierowcę. Skarżący prezentuje stanowisko, że naruszenie polegające na wykonywaniu transportu bez ważnego prawa jazdy wynikało z wyłącznej winy kierowcy, a on nie miał o tym wiedzy. Nie są podnoszone okoliczności z art. 92c ust. 1 pkt 2 i 3 u.t.d., a które wyłączałyby odpowiedzialność.
W tym kontekście podać należy, że stosownie do art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia,
a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Ponadto, na podstawie art. 92c ust. 1a u.t.d., przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio
w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2 ww. ustawy.
Sporna jest ocena sprawy w kontekście art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przytoczona regulacja stanowi wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz (zarządzającego transportem) za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, a wystąpienie określonych w niej przesłanek powinien udowodnić przedsiębiorca (zarządzający transportem), gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu.
W ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że materiał dowodowy zgromadzony
w sprawie nie daje podstaw do zastosowania - w przypadku skarżącego jako zarządzającego transportem - art. 92c ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 92c ust. 1a u.t.d. Skarżący, jako osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie nie udowodnił bowiem, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę lub że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń bądź okoliczności, których nie mógł przewidzieć. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że wskazane w art. 92c ust. 1 ustawy przesłanki odnoszą się do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, a nie do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi się posługuje przy prowadzeniu działalności, jak
i organizacji pracy przedsiębiorstwa. Wymienić można np. sytuacje spowodowane siłą wyższą lub działaniem osób trzecich, za których winę przedsiębiorca (zarządzający transportem) nie może odpowiadać, zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne. Sam zaś fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca, nie stanowi przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 4/18).
W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. Nie jest wystarczające samo przedstawienie dokumentów, że kierowcy są zobowiązani do przestrzegania przepisów z konsekwencjami za ich naruszenie, gdyż mają to być działania, które skutkują faktycznym przestrzeganiem obowiązujących przepisów (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 968/19).
Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że wyznaczenie osoby zarządzającej transportem w przedsiębiorstwie transportu drogowego ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości usług przewozowych oraz ich zgodności
z przepisami, zarówno unijnymi jak i krajowymi z zakresu transportu drogowego. Obowiązkiem zarządzającego transportem jest znajomość przepisów regulujących problematykę jego praw obowiązków. Sprawowanie funkcji zarządzającego transportem jest zajęciem wiążącym się z odpowiedzialnością za naruszenia w transporcie drogowym. Zarządzający transportem ma więc obowiązek sprawdzać czy też potwierdzać, że kierowcy posiadają stosowne uprawnienia do prowadzenia pojazdów określonej kategorii. Natomiast nie jest rolą inspekcji transportu drogowego ustalanie, dlaczego kierowca nie legitymuje się prawem jazdy z aktualnymi uprawnieniami do kierowania pojazdami. Zarządzający transportem ma nie tyle uprawnienie, co obowiązek sprawdzenia, czy kierowca posiada stosowne uprawnienia do kierowania danym pojazdem. Podkreśla się również, że obowiązkiem jaki nakłada ustawa na zarządzającego transportem jest gwarantowanie przestrzegania przepisów związanych z przewozem towarów lub osób. Zatem to ten podmiot dba o to, by kierowcy wykonujący przewóz przestrzegali prawa w zakresie ich obowiązków związanych
z byciem kierowcą. Rzeczą oczywistą jest, że podmiot zarządzający, nie może
w zastępstwie wykonać tych obowiązków, ale na pewno może nie dopuścić do wykonywania przewozu i na tym obowiązku opiera się istota jego odpowiedzialności uregulowanej w ustawie o transporcie drogowym (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II GSK 765/20, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Po 847/19).
Zdaniem tut. Sądu, wewnętrzne regulacje i zakresy obowiązków nie wyłączają odpowiedzialności zarządzającego transportem. W konsekwencji swoboda zawierania umów nie może znosić obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa publicznego. Zgodnie bowiem z art. 4 rozporządzenia nr 1071/2009 zarządzający transportem w sposób rzeczywisty i ciągły zarządza operacjami transportowymi tego przedsiębiorstwa, co oznacza, że zarządzający transportem ponosi odpowiedzialność za wszystkie aspekty przewozów. W konsekwencji skarżący przed zleceniem zadania przewozowego powinien upewnić się czy przy jego wykonywaniu nie zostaną naruszone obowiązujące przepisy prawa. Nie może być tak, że zarządzający transportem nie weryfikując dostatecznie kierowców, tym samym niejako dopuszcza transport wykonywany przez kierowcę, który nie posiada ważnego prawa jazdy odpowiedniej kategorii wymaganego dla danego rodzaju lub zespołu pojazdów.
Zdaniem tut. Sądu również argumentacja skarżącego, że kierowca zataił fakt utraty prawa jazdy oraz legitymował się dokumentem prawa jazdy, nie może zostać uznana za wystarczającą dla wyłączenia odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W tej kwestii wskazać należy, że funkcjonujące w firmie procedury weryfikacyjne dotyczące uprawnień zatrudnionych kierowców, czy też odebranie od nich odpowiednich oświadczeń, nie zwalnia przedsiębiorcy (zarządzającego transportem) od obowiązku dbania o zgodne z prawem wykonywanie działalności transportowej. Chodzi tu zarówno o kontrole pojazdów wyjeżdzających w trasy, jak i właśnie kontrole natury administracyjnej dotyczące uprawnień kierowców do wykonywania przez nich umownych obowiązków. Właściwa organizacja i dyscyplina pracy obejmuje w spornym kontekście nie tylko odebranie oświadczeń od kierowców i/lub wdrożenie (faktyczne)
w firmie systemu weryfikacji ich uprawnień. Chodzi tu o wdrożenie skutecznego systemu. Ryzyko jego niewłaściwego funkcjonowania ponosi zarządzający transportem, nawet jeżeli w istocie system ten co do zasady działa, i stwierdzony przypadek jest przypadkiem jednostkowym. Również poleganie na oświadczeniach i "autoweryfikacji" zatrudnionych kierowców nie przenosi na nich odpowiedzialności przedsiębiorcy (zarządzającego transportem) za dokonywane przez nich naruszenia (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 968/20). Gdyby bowiem za słuszny uznać pogląd, że dla uwolnienia się od poniesienia kary administracyjnej wystarczy np. odebranie od kierowców oświadczenia, iż będą przestrzegali obowiązujących przepisów, uregulowania dotyczące kar byłyby iluzoryczne (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II GSK 1592/17).
Reasumując stwierdzić należy, że skarżący nie dostarczył dowodów uwalniających go od odpowiedzialności, a jednocześnie okoliczności zaistniałe
w trakcie kontroli i przeprowadzonym postępowaniu na to nie wskazują.
W rozpoznawanej sprawie bezspornie z ww. dokumentów wynika, że kierowca realizował przejazd bez ważnego prawa jazdy, co niewątpliwie świadczy o braku sprawowania stałego i wnikliwego nadzoru nad zatrudnionymi pracownikami. Wbrew zatem zarzutom skargi, organy były zobligowane do obciążenia skarżącego odpowiedzialnością finansową za ujawnione naruszenie. Sąd zauważa, że skarżący nie wykazał, aby między datą zatrzymania prawa jazdy (decyzja z [...] listopada 2023 r.) a datą stwierdzenia braku ważnego prawa jazdy ([...] stycznia 2024 r.), weryfikował posiadanie prawa jazdy w systemie e-usługa "Sprawdź uprawnienia kierowcy", konkretnie kierowcy T. P.. Twierdzenie skarżącego, że obowiązujący wówczas system weryfikacji nie zawsze był rzetelny, nie oznacza braku możliwości uzyskania w podanym okresie informacji konkretnie dotyczącej zatrudnionego kierowcy T. P.. W związku z tym nie ma znaczenia dla sprawy załączony do skargi – na jej poparcie – wydruk z dnia [...] marca 2025 r.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nieuwzględnienia wszystkich wniosków dowodowych skarżącego przez organ, podać należy, że zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Przywołany przepis odwołuje się do okoliczności podlegającej udowodnieniu, a więc tezy dowodowej, nie zaś do kategorii dowodów, które mają być przeprowadzone. Stronie nie przysługuje bezwzględne roszczenie procesowe o przeprowadzenie określonego dowodu. Ocena, czy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, należy do uznania organu. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, według którego organ powinien posługiwać się najmniej skomplikowanymi środkami dowodowymi. Nie ma też obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego
w nieskończoność, w tym przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Uwzględnienie żądania strony zależy od tego, czy wnioskowany dowód może przyczynić się do dokładniejszego wyjaśnienia sprawy, a nie powoduje jedynie przedłużenia postępowania czy zwiększenia kosztów postępowania (por. wyrok NSA
z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1768/19). Podkreślenia nadto wymaga, że przyjęta w postępowaniu administracyjnym zasada zupełności materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia, a zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Uprawnienie strony do zgłoszenia żądania przeprowadzenia dowodu podlega ograniczeniom, a organ powinien każdorazowo rozważyć żądanie przeprowadzenia dowodu z uwagi na celowość i konieczność zapewnienia szybkości postępowania, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie ma dostatecznych argumentów przemawiających za zakwestionowaniem dotychczasowych ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 3768/17). W ocenie Sądu
w niniejszej sprawie zgromadzone przez organ dowody były wystarczające dla potwierdzenia zarzucanego skarżącemu naruszenia. Z tego względu dalsze prowadzenie postępowania dowodowego byłoby nieracjonalne i niecelowe w świetle zasad ekonomiki oraz szybkości i prostoty postępowania, określonej w art. 12 k.p.a.
Uwzględniając powyższe, Sąd stwierdził, że zgromadzony przez organy materiał dowodowy uzasadniał zobowiązanie skarżącego do uiszczenia przedmiotowej kary pieniężnej, a kara ta została nałożona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Materiał dowodowy był wyczerpujący i pozwalał na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy. W ocenie Sądu, organ dostatecznie i wyczerpująco zbadał istotne okoliczności faktyczne zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i ocenił je bez przekraczania granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto w sprawie nie wystąpiły ustawowe przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego z odpowiedzialności za ujawnione naruszenie, które to przesłanki zostały przez organ omówione. Stąd, nie zasługują na akceptację stawiane przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w skardze szeregu przepisów postępowania oraz prawa materialnego. Jednocześnie Sąd stwierdza, że organ odwoławczy prawidłowo odniósł się w decyzji do argumentacji skarżącego podnoszonej w toku postępowania administracyjnego. Poza tym Sąd nie dostrzegł z urzędu wad postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia.
W tym stanie sprawy Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Wszystkie powołane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej B. O. S. Administracyjnych - [...]