I SA/BD 196/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący K.S. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i na Fundusz Pracy wraz z odsetkami, uzasadniając to bardzo trudną sytuacją finansową. Jako powody podał bezrobocie od kwietnia 2020 r., konieczność opieki nad niepełnosprawną partnerką chorującą na raka oraz niepełnosprawnym synem, a także problemy mieszkaniowe i brak środków na remont domu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) dwukrotnie odmówił umorzenia, argumentując, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności należności (art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) ani szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie (rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej). ZUS wskazał, że postępowanie egzekucyjne jest w toku, a sytuacja rodzinna i zdrowotna skarżącego nie wyklucza całkowicie możliwości uzyskiwania dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję ZUS. Sąd uznał, że choć przesłanki całkowitej nieściągalności nie zostały spełnione, to sytuacja materialna i rodzinna skarżącego, której dochody znajdują się poniżej minimum socjalnego i która kwalifikuje rodzinę do pomocy społecznej, spełnia przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia – opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sąd podkreślił, że ZUS błędnie ocenił tę przesłankę, mimo przyznania, że dochody rodziny są poniżej minimum socjalnego. WSA nakazał organowi ponowną ocenę sprawy w ramach uznania administracyjnego, uwzględniając stanowisko sądu co do wystąpienia przesłanki umorzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUmorzenie składek ZUS w przypadku trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, nawet przy braku całkowitej nieściągalności. Interpretacja przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
Decyzja ma charakter uznaniowy, sąd jedynie wskazał na wystąpienie przesłanki umorzenia, nie nakazując go. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Zagadnienia prawne (2)
Czy trudna sytuacja materialna i rodzinna skarżącego, w tym konieczność opieki nad chorą partnerką i niepełnosprawnym synem, uzasadnia umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mimo braku całkowitej nieściągalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, trudna sytuacja materialna i rodzinna skarżącego, której dochody znajdują się poniżej minimum socjalnego i która kwalifikuje rodzinę do pomocy społecznej, spełnia przesłankę umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, co wymaga ponownej oceny sprawy przez organ w ramach uznania administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ZUS błędnie ocenił przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, ponieważ dochody rodziny skarżącego są poniżej minimum socjalnego, a rodzina korzysta z pomocy społecznej, co świadczy o niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Pomimo braku całkowitej nieściągalności, sąd stwierdził wystąpienie przesłanki umorzenia, nakazując organowi ponowną ocenę sprawy w ramach uznania administracyjnego.
Czy postępowanie egzekucyjne w toku wyklucza możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne?
Odpowiedź sądu
Nie, samo prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie wyklucza możliwości umorzenia należności, jeśli zostaną spełnione inne przesłanki umorzenia, zwłaszcza te dotyczące trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że postępowanie egzekucyjne w toku nie przesądza o braku możliwości umorzenia, a jedynie o tym, że nie można jeszcze mówić o całkowitej nieściągalności. Kluczowe jest badanie przesłanek umorzenia, w tym tych o charakterze uznaniowym, związanych z sytuacją życiową dłużnika.
Przepisy (9)
Główne
u.s.u.s. art. 28 § ust. 1-3 i 3a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepisy te określają przesłanki umorzenia należności z tytułu składek, w tym przesłanki całkowitej nieściągalności oraz możliwość umorzenia w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne art. 3 § ust. 1 pkt 1
Przepis ten stanowi podstawę do umorzenia należności, gdy opłacenie ich pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy te regulują zasady postępowania administracyjnego, w tym obowiązek zebrania i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, działania z urzędu oraz uzasadniania decyzji.
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej
Dotyczy oceny, czy umorzenie należności stanowi pomoc publiczną.
TFUE art. 107 ust. 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Przepis dotyczący zakazu pomocy państwa zagrażającej konkurencji.
u.s.u.s. art. 24 § ust. 4, 5b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepisy dotyczące przedawnienia składek i zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
k.p.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c, art. 145 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące podstaw uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 19 § 4
Przepis dotyczący wszczęcia przymusowego dochodzenia.
Ustawa z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe art. 13, 361 pkt 1
Przepisy dotyczące przyczyn oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub umorzenia postępowania upadłościowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sytuacja materialna i rodzinna skarżącego, poniżej minimum socjalnego, uzasadnia umorzenie należności z tytułu składek na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. • Organ błędnie ocenił przesłankę umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, mimo przyznania, że dochody rodziny są poniżej minimum socjalnego i rodzina korzysta z pomocy społecznej.
Odrzucone argumenty
Brak przesłanek całkowitej nieściągalności należności. • Sytuacja zdrowotna partnerki i syna nie wyklucza całkowicie możliwości uzyskiwania dochodu przez skarżącego. • Zadłużenie powstało w wyniku nieopłacania składek w terminie, a nie na skutek klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.
Godne uwagi sformułowania
opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych • dochód w gospodarstwie domowym skarżącego i jego rodziny kształtuje się na poziomie niższym od minimum socjalnego • nie można akceptować stanu, w którym jeden organ uznaje, że pomoc społeczna jest konieczna i ją przyznaje matce, z kolei drugi organ uznaje, że sytuacja majątkowa, zdrowotna i rodzinna członków pozostających w tym samym gospodarstwie domowym nie ma charakteru wyjątkowego
Skład orzekający
Halina Adamczewska-Wasilewicz
sprawozdawca
Jarosław Szulc
przewodniczący
Leszek Kleczkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Umorzenie składek ZUS w przypadku trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej, nawet przy braku całkowitej nieściągalności. Interpretacja przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia."
Ograniczenia: Decyzja ma charakter uznaniowy, sąd jedynie wskazał na wystąpienie przesłanki umorzenia, nie nakazując go. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd administracyjny może interweniować w przypadku odmowy umorzenia składek przez ZUS, gdy sytuacja życiowa dłużnika jest wyjątkowo trudna. Podkreśla znaczenie indywidualnej oceny i uwzględniania kontekstu rodzinnego.
“Czy ZUS może odmówić umorzenia długu, gdy rodzina żyje poniżej minimum socjalnego? Sąd administracyjny daje odpowiedź.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.