II SA/Sz 531/24

II SA/Sz 531/24 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Joanna Wojciechowska
Katarzyna Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Szydłowski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 147/25 - Wyrok NSA z 2025-06-25
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
art. 92a ust. 1, 92b ust. 1, art. 92c ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 189h par. 4-5, art. 189a par. 2 pkt 2, art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję G. I. T. D. w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Z. W. I. T. D. z dnia [...] Nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Inspektor Transportu Drogowego na rzecz skarżącego E. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 3 czerwca 2019 r., nr WITD.DI.0152.XVI0551/14/19, Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 92a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm. - dalej jako "u.t.d.") nałożył na E. M., prowadzącego działalność pod nazwą "Przewóz Osób E. M. w G. (dalej powoływany jako: "przedsiębiorca", "odwołujący" lub "skarżący") karę pieniężną w kwocie 10.600 zł za ww. naruszenia określone w lp. 6.1.2, lp.5.7.2. i w lp.5.11.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Nałożenie kary miało związek z ujawnionym i utrwalonym w protokole kontroli z dnia 4 kwietnia 2019 r. kontroli drogowej, na ul. [...] w S., autobusu marki Mercedes-Benz o nr rej. [...]
- wykonywaniem przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenia zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub wyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony;
- skróceniem wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej o czas do 1 godziny oraz o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin;
- przekroczeniem maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o czas mniej niż 30 minut.
Pojazdem kierował E. M.. Pojazdem wykonywany był krajowy transport drogowy osób.
Przedsiębiorca wniósł odwołanie od powyższej decyzji, wskazując na uchybienie:
- art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1b u.t.d. poprzez dokonanie kontroli w stosunku do pojazdu niewykonującego w momencie kontroli przewozu drogowego;
- art. 6 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 1 oraz art. 129a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez przeprowadzenie kontroli w stosunku do pojazdu zaparkowanego poza drogą publiczną;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie decyzji tylko na części materiału dowodowego, co miało znaczący wpływ na wadliwość skarżonego rozstrzygnięcia;
- art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy;
- art. 8 k.p.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niebudzący zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
Odwołujący podniósł, że kontrola została przeprowadzona wobec pojazdu, który nie wykonywał zadania przewozowego, a ponadto nie miał wiedzy o zainstalowanym niedozwolonym urządzeniu.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia z dnia 29 lipca 2019 r., nr BP.501.998.2019.1091.SZ16, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej powoływany też jako "organ II instancji," "organ odwoławczy"), w oparciu m.in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Pismem z dnia 27 września 2019 r. odwołujący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję organu odwoławczego.
Wyrokiem z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1046/19 WSA w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał między innymi, że w niniejszej sprawie, z uwagi na ingerencję dokonaną w tachograf poprawność zapisu czasu jazdy i odpoczynku powinna była zostać rzetelnie zweryfikowana, czego organ odwoławczy nie uczynił. Z tych też względów nie sposób uznać, że stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Sąd zwrócił uwagę na to, że organ winien wyjaśnić ponad wszelką wątpliwość czy zaistniały podstawy do wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za stwierdzone podczas kontroli drogowej naruszenia czasu pracy kierowców i stosownie do dokonanych ustaleń wydać decyzję odpowiadającą prawu.
Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wyrokiem z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt II GSK 791/20, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu.
Decyzją z dnia 29 stycznia 2024 r., nr BP.501.2545.2023.1091.SZ16.522755, Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 58 ze zm.), lp. 6.1.2, lp. 5.7.1, lp. 5.7.2, lp. 5.11.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę, od decyzji Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, z dnia 3 czerwca 2019 r., nr WITD.DI.0152.XVI0551/14/19, o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10 600 zł - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 10 000 zł.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy zacytował treść przepisów mających zastosowanie w sprawie.
Odnosząc się do stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, przyrząd rejestrujący, czujnik ruchu, urządzenie zewnętrzne GNSS lub urządzenie wczesnego wykrywania na odległość, nieposiadające świadectwa homologacji typu lub tachograf lub wyżej wymieniony element składowy tachografu, który został podrobiony lub przerobiony (lp. 6.1.2 załącznika nr 3 do u.t.d.) organ powołał się na dokonane w dniu kontroli ustalenia, z których wynika, że w pojeździe o nr rej. [...], zarejestrowanym po raz pierwszy w dniu 21 sierpnia 2006 r., zainstalowano tachograf marki Continental Automotive. Podczas analizy wydruków sporządzonych w trakcie kontroli stwierdzono liczne błędy mogące wskazywać na podłączenie do tachografu niedozwolonego urządzenia zakłócającego jego pracę. Po dokładnej analizie natężenia prądu stwierdzono, że jest niezgodne z normami producenta. W związku z podejrzeniem manipulacji pojazd skierowano do uprawnionego warsztatu, zgodnie z treścią art. 38 ust. 2 rozporządzenia nr 165/2014. Oględziny tachografu oraz impulsatora zamontowanego w skrzyni biegów przeprowadzone przez serwisanta wykazały, że zamontowany w skrzyni biegów czujnik ruchu Kitas 2 posiada nr [...] i nie jest zgodny z wydrukiem danych technicznych z cyfrowego urządzenia rejestrującego, na którym widnieje czujnik ruchu Kitas 2+ posiadający nr [...], a nadto, że plomba znajdująca się na impulsatorze w skrzyni biegów jest zerwana. W związku z różniącymi się nr impulsatorów, podjęto decyzję o wymontowaniu czujnika ze skrzyni biegów w celu jego weryfikacji. Po odpięciu kostki z tego impulsatora, na urządzeniu rejestrującym nie generował się błąd "awaria czujnika ruchu" obowiązkowy przy odpięciu kostki przesyłającej dane z impulsatora do tachografu. Natomiast na wydruku z danych technicznych w dalszym ciągu widniał nr czujnika sparowanego z tachografem Kitas 2+ o nr [...].
Dodatkowe oględziny pojazdu wykazały, że do instalacji tachografu zamontowano dodatkowe urządzenie imitujące sygnał radiowy oraz nadajnik Kitas 2+
o nr [...], który był sparowany z urządzeniem. Te niedozwolone urządzenia znajdowały się pod zegarami deski rozdzielczej pojazdu. Wszystkie czynności podjęte w celu ujawnienia urządzenia zostały udokumentowane dokumentacją fotograficzną i były przeprowadzone w obecności kierowcy. Ww. ingerencja powoduje, że urządzenie nie rejestruje prawidłowych danych dotyczących prędkości, przejechanych kilometrów i rodzaju pracy.
Mając powyższe na uwadze organ uznał za zasadne nałożenie kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł.
W odniesieniu do naruszenia polegającego na skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i kilkuosobowej (l.p. 5.7. załącznika nr 3 do u.t.d.) organ wyjaśnił, że analiza zapisów protokołu kontroli oraz danych cyfrowych z karty kierowcy oraz urządzenia rejestrującego po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci przerwy napięcia wykazała, że kierowca o godz. 05:21 dnia 1 kwietnia 2019 r. rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać min. 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek. W okresie tym kierowca odebrał odpoczynek trwający jedynie 7 godzin i 26 minut, tj. od godz. 21:55 dnia 1 kwietnia 2019 r. do godz. 05:21 dnia 2 kwietnia 2019 r. Oznacza to, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 34 minuty.
Organ odwoławczy wskazał dalej, że w związku z stwierdzeniem ingerencji w tachograf cyfrowy, a także treścią wyroku NSA z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt II GSK 791/20 oraz WSA w Szczecinie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1046/19 należy odstąpić od nałożenia kary pieniężnej w wysokości 500 zł za stwierdzone naruszenia określone w lp. 5.7.1 oraz lp. 5.7.2 załącznika nr 3 do u.t.d.
Odnośnie do stwierdzonego naruszenia polegającego na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy (lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d.) organ podkreślił, że analiza zapisów z protokołu kontroli oraz danych cyfrowych urządzenia rejestrującego po uwzględnieniu zdarzeń lub błędów w postaci przerwy napięcia wykazała, iż kierowca E. M. prowadził pojazd w okresie od godz. 05:23 do godz. 11:32 dnia 1 kwietnia 2019 r. nie wykonując prawidłowej przerwy w jeździe. Oznacza to, że kierowca prowadził pojazd przez 4 godziny i 57 minut i w konsekwencji przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez wymaganej przerwy o 27 minut.
W związku jednak z stwierdzeniem ingerencji w tachograf cyfrowy, a także treścią wyroku NSA z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt II GSK 791/20 oraz WSA w Szczecinie z dnia 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1046/19, w ocenie organu odwoławczego również w odniesieniu do ww. naruszenia należy odstąpić od nałożenia kary pieniężnej w wysokości 100 zł za stwierdzone naruszenia określone w lp. 5.11.1 załącznika nr 3 do u.t.d.
Tym samym łączna wysokość kary pieniężnej wynosi 10 000.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących dokonania kontroli w momencie niewykonywania przewozu drogowego organ odwoławczy wyjaśnił, że podjeżdżając na parking pod szkołę w celu wykonania zlecenia transportowego kierowca już go rozpoczął. Ponadto, z dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że autobus zatrzymał się na parkingu obok drogi publicznej. Organ wskazał także, że kontroli drogowej nie można wykonywać na ulicy ze względu na fakt, że zaparkowanie pojazdu w takim miejscu i przeprowadzanie kontroli stanowiłoby zagrożenie dla pozostałych uczestników ruchu drogowego. W związku z powyższym zarzuty Strony organ uznał za bezzasadne.
W kwestii zarzutów strony dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, organ odwoławczy zważył, że pozostają bez wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia. W ocenie organu, organ I instancji wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy oraz zapewnił stronie czynny udział na każdym etapie postępowania. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia zaś wszelkie wymagane prawem wymogi. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie art. 92 b ustawy nie znajdzie zastosowania, bowiem ustawodawca daje możliwość zastosowania tego zapisu tylko w przypadku, gdy podczas kontroli zostały stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie takie naruszenia nie miały miejsca.
W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym ze względu na fakt, że do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Organ odwoławczy zauważył, że strona nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie faktu, że zakupiła pojazd z zamontowanym wyłącznikiem tachografu, nie wiedząc o tym. Organ stwierdził, że w przypadku gdy strona kupiłaby kontrolowany pojazd z zainstalowanym wyłącznikiem tachografu nie przeszedłby kalibracji. W związku z powyższym organ uznał, że wyłącznik został zainstalowany w momencie, gdy strona znajdowała się już w posiadaniu kontrolowanego pojazdu. Dlatego też nie można uznać, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia lub o nim nie wiedziała.
Ponadto zdaniem organu, okoliczność wykonywania przez stronę przewozu pojazdu, w którym jedno z urządzeń - w tym wypadku tachograf - zostało w sposób niedozwolony przerobione zawsze należy ocenić jako sytuację, na którą strona miała wpływ. To strona odpowiada za stan techniczny pojazdu, którym posługuje się w prowadzonej działalności gospodarczej. Nawet gdyby hipotetycznie założyć, że strona kupiła pojazd z przerobionym czujnikiem ruchu to jest ona odpowiedzialna za sprawdzenie stanu technicznego tego pojazdu pod każdym kątem i za wykrycie niedozwolonej przeróbki instalacji tachografu. Co więcej nic nie stoi na przeszkodzie, aby po zakupie wymienić tachograf na zupełnie nowy - co do którego przewoźnik może mieć pewność, że nie jest zmanipulowany.
E. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie:
przepisów procesowych, tj. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 129a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 55 ust. 1b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez podjęcie czynności kontrolnych wobec pojazdu niewykonującego przewozu drogowego, znajdującego się poza drogą publiczną;
przepisów procesowych, tj. art. 6 k.p.a. w związku z art. 189a § 2 K.p.a. poprzez zastosowanie zasad rozliczenia okresów przedawnienia karalności naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym na podstawie przepisów, które nie mają zastosowania do kar nakładanych przez Inspekcję Transportu Drogowego;
rażące naruszenie norm materialnych wyrażonych w art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez nałożenie kary pieniężnej po upływie okresu przedawnienia karalności;
naruszenie treści art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania i obciążenie nimi Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że kontrola została przeprowadzona względem znajdującego się na postoju poza drogą publiczną nieprzemieszczającego się środka transportu, choć ww. środek transportu został podstawiony w celu realizacji przewozu drogowego dzieci na wycieczkę szkolną do Niemiec, co zdaniem skarżącego nie zmienia faktu, że w chwili kontroli pojazd znajdował się poza drogą publiczną, nie uczestniczył w ruchu drogowym oraz nie wykonywał przewozu drogowego.
W ocenie skarżącego podjęcie przez funkcjonariuszy inspekcji kontroli drogowej pojazdu niewykonującego przewozu drogowego, znajdującego się poza drogą publiczną, na postoju, z wyłączonym silnikiem, bez kierowcy za kierownicą (kierowca w momencie rozpoczęcia kontroli znajdował się poza pojazdem), odbyło się z rażącym naruszeniem przepisów prawa, tj. art. 6 K.p.a., a kontrolujący dopuścili się istotnego wykroczenia poza swoje uprawnienia ustawowe. Ten fakt prowadzi następnie do konkluzji, że żadne okoliczności ustalone podczas kontroli drogowej nie mogą stanowić podstawy do wszczęcia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego na podstawie ustawy o transporcie drogowym.
W odniesieniu do argumentacji organu przywołującej fakt, że jest w posiadaniu fotografii wskazującej, że do kontroli doszło na parkingu nieopodal drogi publicznej skarżący wskazał, że nie dowodzi ona, że kontrolę przeprowadzono w odniesieniu do pojazdu wykonującego przewóz drogowy. Przeciwnie, z materiału dowodowego zebranego w sprawie w postaci pliku pobranego z karty kierowcy i z tachografu cyfrowego wynika niezbicie, że w momencie rozpoczęcia kontroli drogowej o godzinie 7:30 pojazd znajdował się już na postoju od ponad 20 minut i miał wyłączony silnik. Tym samym okoliczności przedstawione przez niego odnośnie podjęcia przez organ czynności kontrolnych w stosunku do pojazdu niewykonującego przewozu drogowego należy uznać za wiarygodne i zgodne ze stanem faktycznym.
Skarżący podał dalej, że kontrola drogowa, będąca podstawą wszczęcia postępowania oraz nałożenia na niego kary pieniężnej przeprowadzona została w dniu 4 kwietnia 2019 r. Zgodnie natomiast z art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli (...) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
Zdaniem skarżącego, oznacza to, że ustawodawca przewidział możliwość sankcjonowania naruszeń w transporcie drogowym przez maksymalny okres 2 lat od daty kontroli drogowej ("ujawnienia naruszenia"). W komentowanym przypadku owe ujawnienie naruszenia miało miejsce w dniu 4 kwietnia 2019 r., tym samym przedawnienie naruszenia nastąpiło w dniu 4 kwietnia 2021 r.
W ocenie skarżącego przywołany przez organ art. 189 § 4 oraz § 5 k.p.a. nie znajdują zastosowania. Zgodnie bowiem z art. 189a § 2 pkt 3 k.p.a w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Skarżący wskazał, że przepisy dotyczące przedawnienia dla kar nakładanych w transporcie drogowym określone są w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., a tym samym w jego ocenie zasady określone w art. 189 § 4 k.p.a. nie mają zastosowania.
Skarżący podkreślił, że ww. przepisów k.p.a. nie stosuje się posiłkowo do regulacji zawartych w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., co oznacza, że ustawodawca jednoznacznie zakazał stosowania art. 189 § 4 .p.a. w odniesieniu do sytuacji, gdy odrębne przepisy wskazują inne zasady ustalania przedawnienia karalności czynu. Zdaniem Skarżącego, Główny Inspektor Transportu Drogowego w zaskarżonej decyzji dokonał wykładni, w której zastosował jednocześnie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., jak i art. 189 § 4, 5 k.p.a., chociaż taka koniunkcja jest zabroniona w rozumieniu art. 189a § 2 K.p.a. W związku z powyższym - ze względu na jednoznaczną treść art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. oraz przywołaną normę wykluczającą art. 189a § 2 k.p.a. - karalność czynu stanowiącego podstawę do nałożenia kary pieniężnej ustała w dniu 4 kwietnia 2021 r. Tym samym nałożenie na niego kary po upływie okresu przedawnienia nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a. oraz art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Skarga okazała się zasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1627 – j.t.), kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten w stopniu istotnym rausza prawo.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania WSA w Szczecinie, który uchylając zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą przesądził, iż skarżący ponosi odpowiedzialność wynikającą z zamontowania w pojeździe przez poprzedniego właściciela wyłącznika tachografu i urządzenia służącego do manipulacji w procesie rejestracji aktywności. Sąd wskazał natomiast na konieczność zbadania, czy organy zasadnie wymierzyły karę za naruszenia polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego, biorąc pod uwagę, iż okoliczności dotyczące wskazanych naruszeń zostały stwierdzone przy użyciu urządzeń pomiarowych, które na skutek niedozwolonej ingerencji nie rejestrowały prawidłowo parametrów jazdy, w tym ilości przejechanych kilometrów, prędkości, rodzaju pracy.
Wskazać w tym miejscu należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Zatem w badanej sprawie Sąd, będąc związany wyrokiem z dnia 20 lutego 2020 r., nie mógł ponownie rozstrzygać kwestii związanych z zasadności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, w którym dokonano nieuprawnionych ingerencji.
Rzeczą Sądu było zbadanie, czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i nałożył na skarżącego karę w wysokości 10 000 zł. Jakkolwiek analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wskazuje na to, że ocena organu odwoławczego, w zakresie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za pozostałe naruszenia dotyczące przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy oraz skrócenia wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego była prawidłowa, to jednak – zdaniem Sądu organ ten wadliwie przyjął, iż nałożenie kary w niniejszej sprawie jest dopuszczalne.
Zauważyć bowiem należy, że stosownie do art. 92c ust. 1 u.t.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W badanej sprawie naruszenie zostało ujawnione w trakcie kontroli drogowej przeprowadzonej w dniu 4 kwietnia 2019 r., co wynika z załączonego do akt protokołu kontroli. Nie ulega zatem wątpliwości, że od dnia jego ujawnienia upłynął okres ponad 2 lat.
Nie ma przy tym racji organ, iż w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 189h § 4 i 5 k.p.a. Wskazać bowiem należy, że w art. 189a § 2 k.p.a. przewidziano, iż w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:
1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,
2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,
3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,
4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,
5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,
6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej
- przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się.
Z przywołanego przepisu wynika wprost, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych w treści art. 189a § 2 k.p.a. wyłącza stosowanie Działu IVA. Podkreślenia przy tym wymaga, iż przepis ten nie przewiduje możliwości częściowego, łącznego, bądź przemiennego stosowania zarówno regulacji przewidzianych w Dziale IVA k.p.a. jak i regulacji przewidzianych w przepisach szczególnych. Przeciwnie, z treści przywołanego przepisu wynika jednoznacznie, że jeżeli zagadnienia, o których mowa w § 2 nie są uregulowane w przepisach szczególnych, wówczas zastosowanie znajdują przepisy Działu IVA, natomiast w sytuacji, gdy przepisy szczególne posiadają własne regulacje we wskazanym zakresie wówczas przepisów Działu IVA się nie stosuje, a zdaniem Sądu oznacza to, że w takim wypadku przepisów tych nie stosuje się w ogóle. Zastosowanie znajdą bowiem regulacje przewidziane w przepisach odrębnych w pełnym zakresie.
Oznacza to, że organ nie może wybierać według własnego uznania, które przepisy, której ustawy do danego stanu faktycznego zastosuje, jak również nie może stosować częściowo przepisów odrębnych i częściowo przepisów k.pa. Wybór, przewidziany w przywołanym przepisie sprowadza się bowiem wyłącznie do ustalenia, czy w zakresie przewidzianym w art. 189a § 2 k.p.a. przepisy odrębne przewidują własne regulacje, czy też nie. W pierwszym wypadku zastosowanie znajdują wyłącznie przepisy odrębne, w drugim – przepisy Działu IVA k.p.a.
Nie ma przy tym znaczenia, że zakres normowania danego zagadnienia, wymienionego w § 2 art. 189a k.p.a. jest w przepisach odrębnych węższy, czy szerszy od zakresu normowanie tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVA k.p.a. Dany przepis działu IVA nie ma zastosowania, jeżeli dane zagadnienie wymienione § 2 jest uregulowane, niezależnie od tego czy zakres normowania tego zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa, niezależnie zatem od tego czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny czy odmienny (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021).
Przepisami odrębnymi w rozumieniu przywołanego art. 189a § 2 k.p.a. są w tym wypadku przepisy ustawy o transporcie drogowym. w Rozdziale 11 zawarto przepisy karne i przepisy o administracyjnych karach pieniężnych. W przywołanym wyżej art. 92c tej ustawy przewidziano kiedy nie wszczyna się postępowania, a postępowanie wszczęte umarza, co – zdaniem Sądu, stanowi odpowiednik zagadnienia uregulowanego w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.
Dlatego za uzasadniony należy uznać wniosek, że jako przepis odrębny w stosunku do działu IVA k.p.a., reguluje on zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia sankcjonowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a postępowanie wszczęte podlega umorzeniu. Stosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d. wywołuje zatem w istocie ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w zw. z art. 189f k.p.a., gdyż za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2024 r., sygn. akt II GSK/24, dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stąd też organ wadliwie uznał, że zastosowanie znajduje w niniejszej sprawie art. 189h k.p.a., w sytuacji, gdy na podstawie art. 92c ust. 1 u.t.d. kara pieniężna nie mogła zostać na skarżącego nałożona.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art. 135 przywołanej ustawy orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.