I PSK 88/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia pracownika (B.G.) o zapłatę ryczałtu za noclegi podczas zagranicznych podróży służbowych, odbywanych w latach 2011-2014 w związku z pracą na stanowisku kierowcy ciągnika siodłowego. Sąd Rejonowy w C. zasądził na rzecz powoda kwoty odpowiadające ryczałtom, opierając się na przepisach rozporządzeń wykonawczych do Kodeksu pracy. Sąd Okręgowy w B. zmodyfikował nieco wysokość zasądzonych kwot, ale w pozostałej części oddalił apelację pozwanej spółki. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 190 ust. 1 Konstytucji RP w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego K 11/15, a także zarzuty dotyczące wykładni przepisów o ryczałtach za noclegi i ich charakteru. Strona pozwana argumentowała, że przepisy, na podstawie których zasądzono świadczenia, zostały usunięte z obrotu prawnego, a ryczałt za nocleg powinien mieć charakter realny, a nie abstrakcyjny. Sąd Najwyższy, rozpoznając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odmówił jej przyjęcia. Uzasadnił to tym, że kwestie prawne podniesione przez skarżącą, w tym wpływ wyroku TK K 11/15 na rozliczanie podróży służbowych kierowców oraz charakter ryczałtu za noclegi, zostały już wyczerpująco wyjaśnione i ujednolicone w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w szczególności w uchwale składu siedmiu sędziów z 26 października 2017 r. (III PZP 2/17). Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem nadzwyczajnym, a jej przyjęcie wymaga wykazania istnienia istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości, czego strona pozwana nie wykazała w kontekście ustalonego już orzecznictwa. W konsekwencji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził od pozwanej na rzecz powoda zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowane stanowisko Sądu Najwyższego w sprawie ryczałtów za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym, w tym po wyroku TK K 11/15.
Dotyczy głównie spraw pracowniczych związanych z podróżami służbowymi kierowców, ale może mieć znaczenie dla interpretacji ryczałtów w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 11/15, który usunął z obrotu prawnego art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, nadal istnieją podstawy prawne do dochodzenia przez kierowców ryczałtu za noclegi w podróżach służbowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, istnieją podstawy prawne, ponieważ kwestie te zostały uregulowane w art. 77(5) k.p. oraz w rozporządzeniach wykonawczych, a orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym uchwała składu siedmiu sędziów III PZP 2/17, potwierdza możliwość dochodzenia takich świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wyrok TK K 11/15 nie stworzył luki prawnej, a zastosowanie znajdują ogólne przepisy Kodeksu pracy dotyczące podróży służbowych. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza możliwość dochodzenia ryczałtu za noclegi, który ma charakter kompensacyjny i jest oderwany od faktycznie poniesionych kosztów.
Jaki jest charakter prawny ryczałtu za nocleg w podróży służbowej – czy jest to świadczenie realne, czy abstrakcyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ryczałt za nocleg ma charakter abstrakcyjny, co oznacza, że jest należny niezależnie od faktycznego poniesienia kosztów noclegu przez pracownika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że istota ryczałtu jako świadczenia kompensacyjnego polega na tym, że jest on z założenia oderwany od rzeczywiście poniesionych kosztów. Ma na celu uproszczenie rozliczeń, a jego wysokość może pokrywać koszty w mniejszym lub większym stopniu niż faktycznie poniesione. Nawet jeśli pracownik nie poniósł kosztów noclegu (np. spał w kabinie pojazdu), ryczałt mu przysługuje.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. G. | osoba_fizyczna | powód |
| C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p. art. 77⁵ § § 2, 3 i 5
Kodeks pracy
Przepis ma zastosowanie do kierowców zatrudnionych w transporcie międzynarodowym, a jego treść i znaczenie zostały wyjaśnione w orzecznictwie SN.
Pomocnicze
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
Przepis został usunięty z systemu prawa na mocy wyroku TK K 11/15, co nie oznacza jednak luki prawnej w zakresie rozliczania kosztów podróży służbowych.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju art. § 9 § ust. 1 i 4
Przepisy te, wraz z innymi, były podstawą do ustalenia wysokości ryczałtów za noclegi.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej art. § 8 § ust. 1 i 3
Przepisy te, wraz z innymi, były podstawą do ustalenia wysokości ryczałtów za noclegi.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Przywołany w kontekście wykładni regulaminu wynagradzania dotyczącego ryczałtów.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przywołany przez stronę pozwaną w kontekście skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestie prawne podniesione w skardze kasacyjnej zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym w uchwale składu siedmiu sędziów III PZP 2/17. • Ryczałt za nocleg ma charakter abstrakcyjny i jest należny niezależnie od faktycznego poniesienia kosztów.
Odrzucone argumenty
Przepisy dotyczące ryczałtów za noclegi, stosowane w sprawie, są nieprawidłowo zinterpretowane lub nie mają zastosowania po wyroku TK K 11/15. • Ryczałt za nocleg powinien mieć charakter realny, a pracownikowi przysługuje zwrot tylko faktycznie poniesionych kosztów.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. • Jej przyjęcie do merytorycznego rozpoznania musi być uzasadnione istotnym interesem publicznym, w szczególności potrzebą dokonania wykładni przepisów, które jeszcze nie doczekały się sądowej interpretacji albo budzą poważne wątpliwości, rozstrzygnięciem istotnych zagadnień prawnych, zwłaszcza o charakterze precedensowym... • Istota ryczałtu jako świadczenia kompensacyjnego polega na tym, że świadczenie wypłacane w takiej formie z założenia oderwane jest od rzeczywiście poniesionych kosztów. • W rezultacie, nawet jeżeli pracownik kosztów tych rzeczywiście nie poniesie, to i tak przysługuje mu ustalony ryczałt, który stanowi wówczas jego dodatkowy dochód.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego w sprawie ryczałtów za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym, w tym po wyroku TK K 11/15."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw pracowniczych związanych z podróżami służbowymi kierowców, ale może mieć znaczenie dla interpretacji ryczałtów w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozliczania kosztów podróży służbowych kierowców, a orzeczenie Sądu Najwyższego wyjaśnia kluczowe kwestie prawne po istotnym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
“Ryczałt za nocleg kierowcy: czy zawsze się należy? Sąd Najwyższy wyjaśnia po wyroku TK.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 2025 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.