I PSK 339/26

I PSK 339/26 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
 
  
Dnia 8 września 2026 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
  
SSN Piotr Prusinowski 
  
w sprawie z powództwa H.N. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Izbie Administracji Skarbowej w Opolu 
o odprawę pieniężną, 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych  
w dniu 8 września 2026 r., 
na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego  
w Opolu z dnia 6 maja 2025 r., sygn. akt V Pa 103/24, 
  
I.  odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 
II. zasądza od pozwanego na rzecz powódki 1.350 zł (tysiąc 
trzysta pięćdziesiąt) z odsetkami z art. 98 § 11  k.p.c. tytułem zwrotu 
kosztów postępowania kasacyjnego. 
  
[A.P.]  
  
UZASADNIENIE 
 
Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w Opolu, po rozpoznaniu 
powództwa H.N. przeciwko Skarbowi Państwa - Izbie Administracji Skarbowej w 
Opolu o odprawę, zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 11 października 
2024 r. (w którym oddalono powództwo) i zasądził od pozwanego na rzecz powódki 
tytułem odprawy 43.851,60 zł. z odsetkami od 1 września 2017 r. 
Sąd odwoławczy wskazał, że dochodzone roszczenie jest zasadne, co 
znajduje odzwierciedlenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2024 r., 
III PZP 2/23. Sąd drugiej instancji dostrzegł, że roszczenie uległo przedawnieniu. 

I PSK 339/26 
2 
 
Wskazał jednak, że w sprawie zachodziły „wyjątkowe okoliczności” z art. 252 ust 2 
ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (jednolity tekst: 
Dz. U. z 2025 r., poz. 1131 – dalej jako uKAS). Sąd odwoławczy szczegółowo swoje 
stanowisko w tym zakresie omówił. Konkludował, że uwzględnienie w tej sytuacji 
zarzutu przedawnienia nie tylko oznaczałoby brak uwzględnia „wyjątkowych 
okoliczności” przewidzianych w art. 252 ust. 2 uKAS, ale także naruszałoby klauzulę 
z art. 8 k. p.  
Skargę kasacyjną wywiódł pozwany, zaskarżył wyrok Sądu odwoławczego 
w całości, zarzucając mu naruszenie: art. 165 ust. 2 ustawy 27 sierpnia 2009 r. 
o Służbie Celnej; art. 5 k.c. w związku z art. 8 k.p.; art. 165 ust 4 ustawy o Służbie 
Celnej.  
Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do 
rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., ponieważ w sprawie ujawniła się 
potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub 
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a to art. 165 ust. 2 ustawy 
o Służbie Cywilnej, przy czym rozbieżności wywołuje: 
- zagadnienie czy poprzedzona uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 
2024 r., III PZP 2/23, niejednolitość orzecznictwa w sprawach o odprawę pieniężną 
stanowi wyjątkową okoliczność w rozumieniu art 165 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej 
(i jego odpowiednika art 252 ust 2 uKAS), usprawiedliwiającą nieuwzględnienie 
terminu przedawnienia; 
- kwestia podmiotu uprawnionego do nieuwzględnienia upływu terminu 
przedawnienia, przy czym według jednej linii orzeczniczej, opartej na wykładni 
językowej art. 165 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej (oraz stanowiącego jego 
odpowiednik art. 252 ust. 2 uKAS), jest do tego uprawniony wyłącznie kierownik 
jednostki organizacyjnej, w której służba była pełniona; według linii konkurencyjnej, 
uprawnienie to przysługuje również sądowi powszechnemu;  
- art. 165 ust. 4 ustawy o Służbie Cywilnej (i jego odpowiednik art. 252 ust. 4 
uKAS) w zakresie wykładni, czy w przypadku nieuwzględnienia terminu 
przedawnienia na podstawie art. 165 ust. 2 ustawy o Służbie Cywilnej roszczenia o 
odprawę pieniężną, przysługującą na podstawie odpowiednio stosowanego art. 170 
ust. 1,3,4 pwKAS w związku z art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Cywilnej, stan zwłoki 
uprawniający do żądania odsetek ustawowych za opóźnienie występuje w dniu 

I PSK 339/26 
3 
 
następującym po dniu zakończenia stosunku służby („ucywilnienia”), czy też po 
uprawomocnieniu się wyroku zasądzającego albo doręczeniu pozwu? 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania. Staje się to 
zrozumiałe, jeśli weźmie się pod uwagę trzy okoliczności. Po pierwsze, że 
w podstawie skargi kasacyjnej nie wskazano art. 252 ust 2 uKAS (który stanowił 
podstawę rozstrzygnięcia Sądu odwoławczego), po drugie, że art. 165 ust 2 ustawy 
o Służbie Cywilnej na podstawie art. 260 w związku z art. 159 pkt 3 ustawy z dnia 16 
listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji 
Skarbowej przestał obowiązywać od dnia 1 marca 2017 r., oraz po trzecie, że 
zdaniem Sądu odwoławczego pominięcie przedawnienia uzasadnione jest również 
klauzulą z art. 8 k.p..  
Mając w pamięci wskazane okoliczności, trzeba wskazać, że skarga 
kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia wnoszonym w konkretnej, 
indywidualnej sprawie zakończonej wydaniem prawomocnego wyroku, wobec czego 
argumenty za potrzebą rozpoznania tak rozumianego środka zaskarżenia 
przedstawione we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie mogą być 
oderwane od podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia objętego skargą, jak również 
muszą być adekwatne do podstaw kasacyjnych, na których skarga została 
skonstruowana. Takie stwierdzenie jest wynikiem tego, że Sąd Najwyższy (poza 
uwzględnieniem z urzędu nieważności postępowania apelacyjnego) rozpoznaje 
skargę kasacyjną wyłącznie w granicach zaskarżenia oraz w granicach jej podstaw, 
będąc przy tym związanym ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę 
zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 1 i 2 k.p.c.).  
Znając wskazaną regułę staje się jasne, że w rozpoznawanej sprawie Sąd 
Najwyższy nie będzie mógł odnieść się do wątpliwości interpretacyjnych wskazanych 
w skardze kasacyjnej, a wiążących się z wykładnią art. 165 ust 2 ustawy o Służbie 
Celnej. Wynika to z tego, że przepis ten nie mógł kształtować sytuacji prawnej 
powódki, gdyż nie obowiązywał od dnia 1 marca 2017 r., a wymagalność 
dochodzonego roszczenia powstała dopiero w czerwcu 2017 r. Zauważa to również 
pozwany wskazując na art 252 ust 2 uKAS, który jest następcą art. 165 ust 2 ustawy 
o Służbie Celnej. Problem w tym, że art. 252 ust 2 uKAS nie został wskazany 

I PSK 339/26 
4 
 
w podstawie zaskarżenia, a zatem z uwagi na ograniczenie z art. 39813 § 1 k.p.c. nie 
będzie brany pod uwagę przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej. Strona wnosząca 
skargę kasacyjną ma prawo powoływać się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 lub 2 
k.p.c., jednak tylko wówczas, jeśli zagadnienie prawne lub przepis, który ma 
podlegać wykładni znajduje odzwierciedlenie w podstawach zaskarżenia. 
Niezależnie od podniesionych argumentów, należy jeszcze wskazać, że 
w rozpoznawanej sprawie spór idzie tylko o to, czy Sąd odwoławczy miał prawo 
powołując się na „wyjątkowe okoliczności” (art. 165 ust 2 ustawy o Służbie Celnej 
i art. 252 ust 2 uKAS), czy też „zasady współżycia społecznego” (art. 5 k.c. i art. 8 
k.p.) nie uwzględnić zarzutu przedawnienia. W utrwalonym orzecznictwie Sądu 
Najwyższego wskazano, że ocena, czy w konkretnym przypadku ma zastosowanie 
norma art. 8 k.p. (lub podobna klauzula generalna), mieści się w granicach 
swobodnego uznania sędziowskiego. Sfera ta w ramach postępowania kasacyjnego 
może podlegać kontroli tylko w przypadku szczególnie rażącego i oczywistego 
naruszenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1970 r., III PRN 39/70, 
OSNCP 1971 Nr 3, poz. 53; PiP 1972 nr 10, s. 170, z glosą K. Piaseckiego; z 15 
września 1999 r.,III CKN 339/98, OSNC 2000 Nr 3, poz. 58; OSP 2000 nr 4, poz. 66, 
z glosą A. Szpunara; z 4 lipca 2002 r., I CKN 837/00, LexPolonica nr 376352 oraz 
z 30 października 2003 r., IV CK 151/02, LexPolonica nr 1630441; z dnia 13 września 
2018 r., II PK 141/17, LEX nr 2569740; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 
grudnia 2024 r., I PSK 99/24, LEX nr 3811327; z dnia 11 kwietnia 2003 r., I PK 
558/02, OSNP 2004 Nr 16, poz. 283; z dnia 27 stycznia 2009 r., II PK 252/08 oraz 
z dnia 7 stycznia 2014 r., I PK 272/13). Konkluzja ta jest zrozumiała, jeśli uwzględni 
się, że nie jest możliwa taka wykładnia art. 8 k.p., która zawierałaby swoiste 
„wytyczne", w jakich (kazuistycznych) sytuacjach sąd powszechny miałby 
uwzględnić albo nie uwzględniać zarzutów wynikających z klauzuli generalnej 
(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2012 r., III PK 70/11, LEX nr 
1215290). 
Kierując się przedstawionymi racjami, należy stwierdzić, że w ramach 
postępowania kasacyjnego nie da się generalnie przesądzić tego, „czy poprzedzona 
uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2024 r., III PZP 2/23, niejednolitość 
orzecznictwa w sprawach o odprawę pieniężną stanowi wyjątkową okoliczność 
w rozumieniu art 165 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej (i jego odpowiednika art 252 
ust 2 uKAS), usprawiedliwiającą nieuwzględnienie terminu przedawnienia”. Trzeba 

I PSK 339/26 
5 
 
też dodać, że wskazana przez pozwanego „niepewność prawna” nie była jedyną 
okolicznością skłaniającą Sąd odwoławczy do odmowy uwzględnienia zarzutu 
przedawnienia. Znaczy to tyle, że podniesiona w skardze kasacyjnej „potrzeba 
wykładni” nie może stanowić podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej do 
rozpoznania.  
Jeśli chodzi o kwestię podmiotu uprawnionego do nieuwzględnienia upływu 
terminu przedawnienia, to Sąd Najwyższy zajął już stanowisko. W postanowieniu 
Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2025 r., II PSK 54/25, LEX nr 3954300, 
wyjaśniono, że w ramach orzeczniczych kompetencji sądów powszechnych mieści 
się przewidziane w art. 252 ust. 2 uKAS uprawnienie do nieuwzględnienia zarzutu 
przedawnienia, 
w 
razie 
ustalenia 
wystąpienia 
wyjątkowych 
okoliczności. 
W rezultacie, nie sposób w tych okolicznościach twierdzić, że okoliczność ta nadal 
budzi poważne wątpliwości i wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów. 
Wskazany wątek samoistnie w demokratycznym państwie prawa nie może uchodzić 
za rodzący „poważne wątpliwości”. W ramach modelu państwa demokratycznego 
każda władza podlega kontroli. Z tej pozycji oczywiste jest, że art. 165 ust 2 ustawy 
o Służbie Cywilnej i art. 252 ust 2 uKAS nie można wykładać w ten sposób, że 
arbitralną decyzją kierownika jednostki organizacyjnej pozostawałaby poza kontrolą 
sądu, a zatrudniony dochodzący swoich praw majątkowych nie mógłby powoływać 
się na okoliczności uchylające zarzut przedawnienia. Skoro wątpliwość ta może 
zostać oceniona w ramach zwykłej wykładni, to tym bardziej nie ma podstaw do 
przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.  
Jeśli chodzi o ostatni wątek podniesiony w skardze kasacyjnej, to Sad 
Najwyższy zauważa, że art. 165 ust 4 ustawy o Służbie Cywilnej nie mógł być 
podstawą prawną zasądzenia odsetek, gdyż w dniu 1 września 2017 r. nie 
obowiązywał. Jego następca, czyli art. 252 ust 4 uKAS nie został natomiast 
wskazany w podstawie skargi kasacyjnej, a to oznacza, że zgodnie z art. 39813 § 1 
k.p.c. Sąd Najwyższy nie może dokonywać oceny jego zastosowania. W rezultacie, 
w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi potrzeba dokonania wykładni art. 165 ust. 4 
ustawy o Służbie Cywilnej (i jego odpowiednika art. 252 ust. 4 uKAS) w rozumieniu 
art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Pomijając te wady, trzeba wskazać, że zgłoszona potrzeba 
dokonania wykładni art. 252 ust 4 uKAS nie występuje. Zgodnie z tym przepisem 
w przypadku zwłoki w wypłacie uposażenia, innych świadczeń oraz należności 
pieniężnych funkcjonariuszowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia, 

I PSK 339/26 
6 
 
w którym uposażenie, inne świadczenie lub należność pieniężna stały się 
wymagalne. Posłużenie się zwrotem „wymagalny” nie pozostawia wątpliwości, że 
odsetki ustawowe należą się powódce od dnia, gdy miała możliwość wystąpienia do 
sądu o zapłatę, czyli od dnia „ucywilnienia” jej stosunku służbowego. Konkluzja ta 
jest oczywista i znajduje jasne odzwierciedlenie w treści obowiązującego przepisu. 
W tych okolicznościach tworzenie i rozważanie, że owa „wymagalność” ma miejsce 
po uprawomocnieniu się wyroku zasądzającego albo po doręczeniu pozwu jest 
nieuprawnione. Reasumując, skoro przepis jednoznacznie przesądza daną kwestię, 
i można ją odkodować stosując zwykłe reguły wykładni tekstu prawnego, to nie da 
się twierdzić, że występują przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. 
Dlatego orzeczono jak w sentencji.  
 
 
  
  
[A.P.]  
[a.ł]