I PKN 77/96

Wyrok z dnia 6 lutego 1997 r. 
I PKN 77/96 
 
Występujący przeciwko spółce cywilnej pracownik powinien w pozwie 
wskazać jako stronę pozwaną nie tylko tę spółkę, ale także wszystkich wspól-
ników. 
 
Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Kazimierz 
Jaśkowski, Walerian Sanetra (sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Witolda Bryndy, po 
rozpoznaniu w dniu 6 lutego 1997 r. sprawy z powództwa Wojciecha K. przeciwko 
Prywatnemu Przedsiębiorstwu Wydawniczo-Poligraficznemu "P." w W. o 
wynagrodzenie, na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Rejo-
nowego-Sądu Pracy dla Warszawy Pragi w Warszawie z dnia 3 czerwca 1996 r. [...] 
 
u c h y l i ł   zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu-Sądowi 
Pracy dla Warszawy Pragi w Warszawie do ponownego rozpoznania. 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Powód Wojciech K. w pozwie z dnia 19 października 1993 r. domagał się 
uznania za niezgodne z prawem rozwiązania umowy o pracę dokonanego przez 
Prywatne Przedsiębiorstwo Wydawniczo-Poligraficzne "P." w W., Krystyna B.-B. w 
trybie art. 52 § 1 KP i ustalenia, że umowa o pracę uległa rozwiązaniu z dniem 31 
stycznia 1994 r. w związku z wypowiedzeniem jej przez powoda oraz zasądzenia 
zaległego wynagrodzenia za okres od 7 lutego do marca 1992 r. i za miesiąc wrzesień 
1993 r. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa wywodząc, że skoro powód 
nie stawił się do pracy, pomimo zawiadomienia, iż z dniem 1 września 1993 r. winien 
wykonywać pracę w godzinach od 9 do 17, to istniały podstawy do podjęcia decyzji o 
rozwiązaniu umowy o pracę w oparciu o art. 52 § 1 KP, o czym powód został 
telefonicznie zawiadomiony w dniu 23 września 1993 r. 
Na rozprawie w dniu 19 stycznia 1994 r. strony zawarły ugodę, zgodnie z którą 
prywatne Przedsiębiorstwo "P.", którego właścicielem jest Krystyna B.-B., zobowiązało 
się do wypłacenia powodowi wynagrodzenia za pracę za okres od 7 lutego do 31 marca 
1992 r. w kwocie 7 mln zł [...]. Postanowieniem częściowym z dnia 19 stycznia 1994 r. 
[...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy dla Warszawy Pragi umorzył postępowanie w części 
dotyczącej wynagrodzenia powoda za pracę. 
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie odszkodowania za 
niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę i żądania uznania, że rozwiązanie 
umowy nastąpiło na wniosek powoda oraz co do sprostowania świadectwa pracy Sąd 
Rejonowy-Sąd Pracy dla Warszawy Pragi wyrokiem z dnia 3 czerwca 1996 r. [...] ustalił, 
że umowa o pracę zawarta pomiędzy powodem a Prywatnym Przedsiębiorstwem 
Wydawniczo-Poligraficznym "P." SC w W. uległa rozwiązaniu z dniem 13 października 
1993 r. przez zakład pracy bez wypowiedzenia w trybie art. 52 § 1 KP, zasądzając 

jednocześnie od tego pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.200 zł z ustawowymi 
odsetkami od dnia 14 października 1993 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za 
nieuzasadnione rozwiązanie z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy 
pracownika i oddalając powództwo z pozostałej części. Wyrok ten nie został zaskarżony 
przez żadną ze stron zwykłym środkiem zaskarżenia do Sądu II instancji. Został on 
natomiast zaskarżony w trybie kasacyjnym przez Ministra Sprawiedliwości, który 
zarzucił mu rażące naruszenie art. 3 § 2 KPC (w brzmieniu przed dniem 1 lipca 1996 
r.), art. 316 § 1, art. 194 w związku z art. 477 KPC, art. 778 KPC i art. 864 KC w 
związku z art. 300 KP. 
W kasacji w szczególności podniesiono, że powód zarówno w pozwie, jak i w 
toku procesu jako stronę pozwaną wskazywał PPWP "P.", Krystyna B.-B. Krystyna B.-
B. była właścicielką wymienionego przedsiębiorstwa. W ugodzie sądowej z dnia 19 
stycznia 1994 r. jako stronę pozwaną wymieniono Krystynę B.-B. jako właścicielkę 
przedsiębiorstwa, które zatrudniało powoda. 
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości wyrok, którym Sąd zasądził od Prywatnego 
Przedsiębiorstwa Wydawniczo-Poligraficznego "P." SC w W. odszkodowanie na rzecz 
powoda, pozostaje w sprzeczności nie tylko z żądaniem powoda, który wyraźnie i 
jednoznacznie określił stronę pozwaną, ale i dokumentami przedłożonymi Sądowi przez 
obie strony procesu w trakcie jego trwania. 
Spółka cywilna - mimo że nie posiada osobowości prawnej - może być zakładem 
pracy w rozumieniu art. 3 KP. Spółka taka może mieć zdolność sądową i procesową w 
sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych jako zakład pracy (art. 460 
§ 1 KPC). Jednakże za zobowiązania spółki cywilnej odpowiadają solidarnie wspólnicy 
(art. 864 KC), a do egzekucji ze wspólnego majątku wspólników tej spółki konieczny 
jest tytuł egzekucyjny wydany przeciwko wszystkim wspólnikom (art. 778 KPC). Zatem 
występując z powództwem przeciwko zakładowi pracy będącemu spółką cywilną powód 
- dla uzyskania wyroku nadającego się do egzekucji ze wspólnego majątku wspólników 
- powinien był oznaczyć w pozwie jako stronę pozwaną nie tylko spółkę, ale także 
wszystkich jej wspólników. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, jeżeli powód nie oznaczy 
wszystkich wspólników spółki cywilnej, to winien uczynić to Sąd I instancji, wzywając z 
urzędu wspólników do udziału w sprawie w charakterze pozwanych (art. 194 w związku 
z art. 477 KPC). W niniejszej sprawie Sąd nie uczynił tego, zresztą nie zostało 
wyjaśnione nawet, czy istotnie strona pozwana jest spółką cywilną, czy też 
przedsiębiorstwem, którego właścicielem jest Krystyna B.-B., która w tej sytuacji winna 
być zobowiązana do zapłaty odszkodowania w związku z wadliwym rozwiązaniem 
umowy o pracę. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje; 
 
Zarzuty kasacji są uzasadnione. Przede wszystkim Sąd Pracy wbrew żądaniom 
pozwu, w wyroku jako stronę, od której zasądził odszkodowanie na rzecz pozwanego, 
nie wskazał Krystyny B.-B. Nie wyjaśnił przy tym, kto w istocie był pracodawcą powoda, 
a w szczególności, czy za podmiot zatrudniający powoda mogło być uważane Prywatne 
Przedsiębiorstwo Wydawniczo-Poligraficzne "P." SC w W., tj. czy przedsiębiorstwo to 
było jednostką organizacyjną, o której jest mowa w art. 3 KP, czy też stosunek pracy 
łączył powoda ze wspólnikami spółki cywilnej, a może tylko ze wskazaną przez powoda 

jako strona pozwana Krystynę B.-B. Ponadto Sąd Pracy rozstrzygając wyrokiem sprawę 
nie wziął pod uwagę, że w ugodzie zawartej w toku rozpatrywania przez ten Sąd sprawy 
z powództwa Wojciecha K., ostatecznie rozstrzygniętego tym wyrokiem, jako 
zobowiązane do zapłaty wynagrodzenia za pracę wskazano: "Prywatne 
Przedsiębiorstwo "P.", którego właścicielem jest Krystyna B.-B.". Wyjaśnienia w tym 
zakresie wymagało czy Krystyna B.-B. była rzeczywiście właścicielem PPWP "P.", 
skoro przedsiębiorstwo to jakoby było spółką cywilną. 
Wreszcie Sąd Pracy powinien mieć na uwadze to, że występując z powództwem 
przeciwko pracodawcy będącemu spółką cywilną, pracownik powinien w pozwie 
oznaczyć jako stronę pozwaną nie tylko spółkę, ale także wszystkich wspólników. Sąd 
Najwyższy rozstrzygając niniejszą sprawę w pełni podziela w tym zakresie pogląd 
wypowiedziany w wyroku tego Sądu z dnia 10 maja 1996 r., I PRN 63/95 (OSNAPiUS 
1996  nr 23 poz. 355). W szczególności należy podzielić zapatrywanie, iż za 
zobowiązania spółki cywilnej wspólnicy odpowiadają solidarnie (art. 864 KC), a do 
egzekucji ze wspólnego majątku wspólników tej spółki konieczny jest tytuł egzekucyjny 
wydany przeciwko wszystkim wspólnikom (art. 778 KPC). Wynika stąd, że występując z 
powództwem przeciwko pracodawcy będącemu spółką cywilną, powód powinien - w 
celu uzyskania wyroku nadającego się do egzekucji ze wspólnego majątku wspólników 
- oznaczyć w pozwie jako stronę pozwaną nie tylko spółkę, ale także wszystkich 
wspólników. Gdy tego nie uczynił, to Sąd pierwszej instancji powinien z urzędu wezwać 
wspólników do udziału w sprawie w charakterze pozwanych (art. 194 w związku z art. 
477 KPC). Sprawa dotycząca konieczności wskazania wspólników spółki cywilnej 
określanej jako PPWP "P." w ogóle nie została dostrzeżona przez Sąd Pracy, jak 
również nie zostało przez ten Sąd wyjaśnione, w jakim sensie pozwana Krystyna B.-B. 
była właścicielką tego przedsiębiorstwa i czy w istocie przedsiębiorstwo to było spółką 
cywilną. 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie wskazanych wyżej 
przepisów oraz art. 39313 § 1 KPC orzekł jak w sentencji. 
 
========================================