I PKN 687/00Przedawnienie roszczenia odszkodowawczego za zwolnienie polityczne
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, Kazimierz S., domagał się od Skarbu Państwa - Ministerstwa Sprawiedliwości zasądzenia kwoty 200.000.000 zł tytułem odszkodowania za zwolnienie z pracy w 1974 r. z przyczyn politycznych. Powód powoływał się na przepisy Kodeksu cywilnego, Powszechną Deklarację Praw Człowieka oraz Pakty Praw Człowieka. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia na mocy przepisów Kodeksu pracy. Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił powództwo, uznając roszczenie za przedawnione na podstawie art. 291 § 1 KP i art. 292 KP, a także stwierdzając brak podstaw w przepisach międzynarodowych i ustawie z 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację powoda, podzielając ustalenia i pogląd prawny Sądu Okręgowego, podkreślając decydujące znaczenie kwestii przedawnienia. Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda, uznając ją za niezasadną. Sąd Najwyższy potwierdził, że roszczenie powoda powstało w 1974 r. i podlegało ocenie według przepisów o przedawnieniu obowiązujących przed 1996 r. Stwierdzono, że pozwany nie zrzekł się zarzutu przedawnienia, a warunki pozwalające sądowi na pominięcie przedawnienia z urzędu (według art. 292 § 2 KP w brzmieniu sprzed 1996 r.) nie zaistniały. Sąd Najwyższy wskazał również na braki formalne kasacji, w tym nieuzasadnienie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń pracowniczych, zwłaszcza w kontekście przepisów obowiązujących przed nowelizacją z 1996 r. oraz wymogów formalnych kasacji.
Dotyczy stanu prawnego sprzed 1996 r. w zakresie możliwości pominięcia przedawnienia z urzędu. Wymogi formalne kasacji są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy roszczenie o odszkodowanie za zwolnienie z pracy z przyczyn politycznych, wniesione po upływie terminu przedawnienia, może zostać uwzględnione, jeśli pozwany zgłosił zarzut przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie przedawnione nie może zostać uwzględnione, chyba że pozwany zrzeknie się korzystania z zarzutu przedawnienia, co w tej sprawie nie miało miejsca.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu zgodnie z przepisami Kodeksu pracy obowiązującymi w dacie jego powstania. Brak zrzeczenia się przez pozwanego zarzutu przedawnienia uniemożliwił dochodzenie roszczenia. Nie zaistniały również warunki do pominięcia przedawnienia z urzędu.
Czy przepisy Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i Paktów Praw Człowieka tworzą samodzielne podstawy do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w polskim prawie pracy?
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te odwołują się do systemów prawnych państw i nie przewidują samodzielnych roszczeń odszkodowawczych.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że międzynarodowe akty prawne nie stanowią podstawy do zasądzenia odszkodowania w polskim porządku prawnym.
Czy ustawa z dnia 24 maja 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność polityczną może stanowić podstawę roszczenia o odszkodowanie?
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa ta dotyczyła pracowników uspołecznionych zakładów pracy, z którymi stosunki pracy rozwiązano po sierpniu 1980 r., i nie przewidywała roszczenia o odszkodowanie, a jedynie o powrót do pracy.
Uzasadnienie
Sądy obu instancji uznały, że ustawa ta nie miała zastosowania do sytuacji powoda, zarówno ze względu na datę zwolnienia, jak i charakter roszczenia.
Czy kasacja została prawidłowo uzasadniona w zakresie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kasacja zawierała ogólnikowe zarzuty i nie wyjaśniała w wystarczający sposób, na czym polegało naruszenie przepisów oraz jaki miało wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na braki formalne kasacji, w tym na ogólnikowe sformułowania dotyczące naruszenia art. 45 i 8 KP oraz art. 415 KC, a także na brak uzasadnienia zarzutów dotyczących naruszenia art. 468 KPC.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Kazimierz S. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Ministerstwo Sprawiedliwości | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (18)
Główne
KP art. 291 § § 1
Kodeks pracy
Roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
KP art. 292
Kodeks pracy
Roszczenia przedawnionego nie można dochodzić, chyba że ten, przeciwko komu jest skierowane, zrzeka się korzystania z przedawnienia.
Pomocnicze
KP art. 292 § § 2
Kodeks pracy
W stanie prawnym obowiązującym przed 2 czerwca 1996 r. organ rozstrzygający spory mógł nie uwzględnić upływu przedawnienia z urzędu, gdy opóźnienie było usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami i nie było nadmierne.
KC art. 416
Kodeks cywilny
KC art. 417
Kodeks cywilny
KC art. 418
Kodeks cywilny
KC art. 442
Kodeks cywilny
KPC art. 3931
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy kasacji.
KPC art. 3933
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące uzasadnienia kasacji.
KPC art. 39312
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o oddaleniu kasacji.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw
Ustawa z dnia 2 lutego 1996 r. (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm.) zmieniająca przepisy Kodeksu pracy, w tym dotyczące przedawnienia.
Ustawa o przywróceniu praw pracowniczych osobom pozbawionym zatrudnienia za działalność związkową, samorządową, przekonania polityczne i religijne
Ustawa z dnia 24 maja 1989 r. (Dz.U. Nr 32, poz. 172 ze zm.).
Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 360).
Ustawa z dnia 17 lutego 1922 r. o państwowej służbie cywilnej art. 473
Przepis dotyczący rocznej prekluzji roszczeń ze stosunku pracy powstałych z chwilą zakończenia stosunku pracy (w stanie prawnym przed wejściem w życie Kodeksu pracy).
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 1960 r. o komornikach
Przepisy wprowadzające Kodeks pracy art. XXII § § 1
Przejście do stosowania przepisów Kodeksu pracy.
Przepisy wprowadzające Kodeks pracy art. XXII § § 2
Ograniczenia w stosowaniu przepisów o przedawnieniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie powoda uległo przedawnieniu na podstawie przepisów Kodeksu pracy. • Pozwany zgłosił zarzut przedawnienia i nie zrzekł się korzystania z niego. • Nie zaistniały okoliczności pozwalające na pominięcie przedawnienia z urzędu. • Kasacja zawierała ogólnikowe zarzuty i nie spełniała wymogów formalnych.
Odrzucone argumenty
Zwolnienie z pracy nastąpiło z przyczyn politycznych i było nieuzasadnione. • Międzynarodowe akty prawne stanowią podstawę do dochodzenia odszkodowania. • Ustawa z 1989 r. o przywróceniu praw pracowniczych może być podstawą roszczenia. • Sądy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego.
Godne uwagi sformułowania
Istota przedawnienia polega na tym, że ten, przeciwko komu jest skierowane roszczenie, może powołać się wobec drugiej strony na upływ terminu ustanowionego dla dochodzenia określonego roszczenia, czyli zgłosić zarzut, który uniemożliwia dochodzenie roszczenia w postępowaniu przed sądem. • Wyrażenia użyte w kasacji pod adresem zaskarżonego wyroku, takie jak: „niesprawiedliwy i krzywdzący”, „nie uwzględniający przepisu art. 8 KP” itp. trzeba ocenić jako nazbyt ogólne i niewystarczające z punktu widzenia wymagań stawianych kasacji w art. 3933 KPC.
Skład orzekający
Teresa Flemming-Kulesza
przewodniczący
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sprawozdawca
Katarzyna Gonera
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń pracowniczych, zwłaszcza w kontekście przepisów obowiązujących przed nowelizacją z 1996 r. oraz wymogów formalnych kasacji."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed 1996 r. w zakresie możliwości pominięcia przedawnienia z urzędu. Wymogi formalne kasacji są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy zwolnienia z pracy z przyczyn politycznych w czasach PRL, co ma wymiar historyczny i społeczny. Jednocześnie pokazuje rutynowe zastosowanie przepisów o przedawnieniu przez sądy.
“Odszkodowanie za zwolnienie polityczne? Sąd Najwyższy rozstrzyga o przedawnieniu po latach.”
Dane finansowe
WPS: 200 000 000 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.