I PKN 65/98

Wyrok z dnia 22 kwietnia 1998 r. 
I PKN 65/98 
 
Pracownikom zatrudnionym za granicą, do których mają zastosowanie 
przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie 
niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą 
w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem 
(jednolity tekst: Dz.U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.) przysługuje wynagro-
dzenie za czas gotowości do pracy przewidziane w art. 81 KP. 
 
 
Przewodniczący SSN: Walerian Sanetra, Sędziowie: SA Alina Krusz-
Stankiewicz (sprawozdawca), SN Barbara Wagner. 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 1998 r. sprawy z po-
wództwa Waldemara B. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Termoizolacyjnych „T.-Z.” 
Spółce Akcyjnej w Z. o zapłatę, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu 
Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 16 
września 1997 r. [...] 
 
 
1) o d d a l i ł   kasację, 
 
2) z a s ą d z i ł   od pozwanego na rzecz powoda kwotę 600 zł tytułem zwrotu 
kosztów postępowania kasacyjnego. 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
 
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Zabrzu wyrokiem z 19 września 1994 r. oddalił 
powództwo Waldemara B. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Termoizolacyjnych „T.” 
w Z. o zasądzenie na jego rzecz kwoty 7.440 zł, których domagał się za czas pozos-
tawania w gotowości do pracy w okresie od 20 stycznia 1992 r. do 29 lipca 1992 r. 
 
Po dwukrotnym uchyleniu wyroku Sądu pierwszej instancji, Sąd Rejonowy 
ostatecznie wyrokiem z 29 kwietnia 1997 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda 

 
2
kwotę 6.448 zł z ustawowymi odsetkami od 16 października 1995 r., a nadto obciążył 
stronę pozwaną kosztami postępowania. 
 
Rozstrzygnięcie swoje Sąd pierwszej instancji oparł na ustaleniu, iż powód 
został zatrudniony w pozwanym Przedsiębiorstwie na podstawie umowy o pracę na 
czas określony na budowie eksportowej w Niemczech i z przyczyn leżących po stro-
nie pracodawcy nie wykonywał pracy przez cały okres objęty umową, a z dniem 28 
stycznia 1992 r. został odwołany do kraju, pozostając w stałym kontakcie z praco-
dawcą w sprawie ponownego wyjazdu do pracy za granicą. Pracodawca nie rozwią-
zał również z powodem umowy o pracę w trakcie jej trwania, gdyż był zainteresowa-
ny ponownym wyjazdem powoda do pracy, celem realizowania uprzednio zawartej 
umowy. Ustalił także, że powód w dniu rozwiązania umowy złożył wniosek o udziele-
nie urlopu bezpłatnego obejmującego okres niewykonywania pracy i za który nie 
otrzymał wynagrodzenia, a ponadto iż w całym tym okresie był gotów do świadczenia 
pracy. 
 
Rozpoznając sprawę wskutek apelacji strony pozwanej Sąd Wojewódzki-Sąd 
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z 16 września 1997 r. 
oddalił apelację, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 400 zł tytułem 
zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. 
 
Sąd Wojewódzki podzielił zarówno ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd 
pierwszej instancji, jak i uznał, iż istnieją podstawy prawne do zasądzenia na rzecz 
powoda wynagrodzenia za czas gotowości do pracy, gdyż taką gotowość powód 
przejawiał. Nie tylko pozostawał z pracodawcą w stałym kontakcie, oczekując wzno-
wienia realizacji kontraktu za granicą, ale także pozostawał w dyspozycji wymaganej 
od pracownika. O braku takiej gotowości nie może świadczyć złożenie wniosku o 
udzielenie urlopu bezpłatnego, co nastąpiło w dacie rozwiązania umowy o pracę, a 
pracodawca nie wykazał w żaden sposób, aby wcześniej strony umowy o pracę 
uzgodniły korzystanie przez powoda z takiego urlopu. W tej sytuacji, zdaniem Sądu 
Wojewódzkiego zachodziły przesłanki do uznania, iż powodowi przysługuje wyna-
grodzenie za czas gotowości do pracy przewidziane w art. 81 KP. Przepisy rozpo-
rządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i 
obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji bu-
downictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (jednolity tekst: Dz. U. z 
1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.) nie wyłączają bowiem stosowania wobec pracowni-
ków podejmujących pracę za granicą zasad wynikających z powołanego art. 81 KP.  

 
3
 
Wyrok ten zaskarżyła strona pozwana, zarzucając obrazę przepisów prawa 
materialnego, a w szczególności art. 60 i 61 Kodeksu cywilnego, a także art. 81 § 1 i 
art. 298 Kodeksu pracy w związku z § 14 ust. 7 powołanego wyżej rozporządzenia 
Rady Ministrów z 27 grudnia 1974 r. a także naruszenie przepisów prawa proceso-
wego - art. 233 § 1 KPC. Powołując te zarzuty strona pozwana wnosiła o zmianę 
zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa, względnie o jego uchylenie oraz 
uchylenie wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji 
do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu kasacji pozwany podnosił, iż Sąd 
Wojewódzki nie rozważył konsekwencji wynikających z art. 60 i 61 Kodeksu cywil-
nego i nie wziął pod uwagę, iż złożenie przez powoda wniosku o udzielenie urlopu 
bezpłatnego było potwierdzeniem wcześniejszych ustaleń między powodem i pra-
codawcą co do potraktowania całego okresu przestoju na budowie zagranicznej jako 
urlopu bezpłatnego. Złożenie przez powoda oświadczenia o korzystaniu z urlopu 
bezpłatnego nie było dotknięte nieważnością ani niezgodne z prawem. 
 
Strona pozwana podnosiła ponadto, iż Sąd Wojewódzki pominął okoliczność, 
że zgodnie z powołanym rozporządzeniem pracownikom wykonującym pracę za gra-
nicą wynagrodzenie dewizowe przysługuje jedynie za czas faktycznie wykonywanej 
tam pracy i to z ograniczeniem przewidzianym w § 10 ust. 4 rozporządzenia. 
 
W przypadku, gdy pracownik przebywa w kraju podstawą obliczenia jego wy-
nagrodzenia lub zasiłku chorobowego jest wynagrodzenie przysługujące mu w ma-
cierzystym zakładzie pracy, o czym przesądza treść § 14 ust. 7 i § 7 ust. 5 rozporzą-
dzenia. Powód znajdował się w analogicznej sytuacji, jak pracownicy odbywający 
podróż do kraju i był zwolniony od obowiązku wykonywania pracy w całym okresie 
pobytu w domu. Powód mógłby otrzymać więc co najwyżej wynagrodzenie odpowia-
dające stawce osobistego zaszeregowania obowiązującej w jego macierzystym zak-
ładzie pracy, a więc kwotę 901,40 zł. 
 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
 
Kasacja strony pozwanej nie zasługuje na uwzględnienie z kilku powodów. 
 
Niesporne jest bowiem , że powód złożył podanie o udzielenie urlopu bezpłat-
nego. Oznacza to, że pierwotnym zamiarem stron było podjęcie przez powoda pracy 
ze wszystkimi konsekwencjami wynikającymi z zawartej umowy. 

 
4
 
Sąd Wojewódzki nie naruszył powołanego art. 233 § 1 KPC, podzielając 
ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji i dokonaną przez ten 
Sąd ocenę dowodów. Ustalenia te potwierdziły, iż wniosek o udzielenie urlopu bez-
płatnego miał jedynie na celu „wypełnienie” okresu objętego umową o pracę, skoro 
faktycznie umowa ta nie była realizowana. 
 
Bezzasadne jest także powoływanie się skarżącego na pominięcie przez Sąd 
Wojewódzki treści art. 60 i 61 Kodeksu cywilnego, skoro ustalono, że pierwotnym 
zamiarem stron było pozostawanie powoda w dyspozycji pracodawcy i w oczekiwa-
niu na wezwanie do podjęcia pracy. Należy przy tym zaznaczyć, że czynność pole-
gająca na złożeniu wniosku o udzielenie urlopu bezpłatnego i udzielenie tego urlopu 
nie są czynnościami prawnymi w rozumieniu prawa cywilnego, gdyż nie zmierzają do 
powstania zmiany lub ustania stosunku prawnego łączącego strony. Czynności te 
mają charakter regulaminowy, wynikają z określonego porządku obowiązującego w 
zakładzie pracy, a ich skuteczność może być oceniana w płaszczyźnie zachowań 
faktycznych (por. wyrok SN z 17 lutego 1998 r., I PKN 527/97). Skoro dokonane 
ustalenia potwierdziły gotowość powoda do wykonywania pracy, to w myśl art. 81 KP 
przysługiwało mu wynagrodzenie za czas tej gotowości wynikające ze stawki osobis-
tego zaszeregowania ustalonej przez strony w umowie. Zaznaczyć bowiem należy, 
że do osób zatrudnionych za granicą mają zastosowanie również przepisy Kodeksu 
pracy, gdyż powołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów wydane na podstawie 
art. 298 KP określa jedynie w sposób szczególny niektóre prawa i obowiązki tych 
pracowników.  
 
Nie można z tego względu podzielić zarzutu strony skarżącej, że brak było 
podstaw do zasądzenia na rzecz powoda wynagrodzenia wyliczonego w oparciu o 
stawkę osobistego zaszeregowania obowiązującą w pozwanym przedsiębiorstwie, 
gdyż w żadnym razie nie można zastosować analogii do zasad wynagradzania pra-
cownika przebywającego w podróży służbowej na terenie kraju lub korzystającego ze 
zwolnienia lekarskiego, o czym mowa w § 14 ust. 7 i § 7 ust. 5 rozporządzenia. 
 
Nie podzielając zarzutów strony pozwanej Sąd Najwyższy, działając w oparciu 
o art. 39312 KPC, oddalił kasację. 
========================================