I PKN 511/97Zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Gminnej Spółdzielni „S.Ch.” w R. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Tarnowie. Sąd pierwszej instancji zaliczył powódce Danucie B. okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 15 listopada 1974 r. do 5 maja 1980 r. do pracowniczego stażu pracy, od którego zależały jej uprawnienia pracownicze u pozwanej spółdzielni. Powódka pracowała u pozwanej od 6 maja 1980 r. Kwestią sporną było, czy okres pracy w gospodarstwie rodziców spełniał wymogi ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych do pracowniczego stażu pracy. Powódka udowodniła ten okres zeznaniami świadków poświadczonymi przez Urząd Gminy oraz aktem notarialnym darowizny działek o łącznej powierzchni 1,12 ha. Pozwana spółdzielnia kwestionowała, czy powódka objęła całe gospodarstwo i czy posiadany przez nią areał stanowił gospodarstwo rolne. Sądy niższych instancji uznały, że powódka miała interes prawny w ustaleniu stażu pracy, a dowody były wystarczające. Sąd Najwyższy oddalił kasację, stwierdzając, że definicja gospodarstwa rolnego z art. 553 KC nie wymaga określonego obszaru, a jedynie zorganizowanej całości gospodarczej. Podkreślono, że przepisy ustawy z 1990 r. dopuszczają udowodnienie pracy w gospodarstwie rolnym zaświadczeniem gminy lub zeznaniami świadków, a objęcie jedynie części gospodarstwa nie wyklucza zaliczenia, jeśli ta część ma przymiot gospodarstwa rolnego. Sąd Najwyższy uznał również, że powódka miała interes prawny w ustaleniu faktu prawotwórczego na podstawie art. 189 KPC.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie definicji gospodarstwa rolnego na potrzeby zaliczenia do stażu pracy, dopuszczalność zaliczenia pracy w części gospodarstwa, a także sposoby dowodzenia pracy w gospodarstwie rolnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej ustawy z 1990 r. i jej interpretacji w kontekście przepisów Kodeksu cywilnego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne po zmianach legislacyjnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, po ukończeniu 16 roku życia, może zostać zaliczony do pracowniczego stażu pracy, jeśli osoba objęła jedynie część gospodarstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym może zostać zaliczony do pracowniczego stażu pracy, nawet jeśli osoba objęła jedynie część gospodarstwa, pod warunkiem, że ta część stanowiła gospodarstwo rolne i spełniała inne wymogi ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na definicji gospodarstwa rolnego z art. 553 KC, która nie wymienia obszaru jako kryterium, a jedynie wymóg zorganizowanej całości gospodarczej. Podkreślono, że ustawa z 1990 r. dopuszcza zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, a objęcie części gospodarstwa nie jest przeszkodą, jeśli ta część ma przymiot gospodarstwa rolnego.
Jakie dowody są wystarczające do udowodnienia okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym na potrzeby zaliczenia do stażu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym może być udowodniony zaświadczeniem wydanym przez Urząd Gminy lub zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w czasie pracy na terenie, na którym było położone gospodarstwo.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że przepisy ustawy z 1990 r. (art. 3 ust. 1 i 3) dopuszczają jako dowód zaświadczenie gminy lub zeznania świadków złożone przed urzędnikiem gminy. Zastosowana przez sądy niższych instancji praktyka była zgodna z celem i systematyką ustawy.
Czy powódka miała interes prawny w ustaleniu istnienia faktu prawotwórczego (zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracy) na podstawie art. 189 KPC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powódka miała interes prawny w ustaleniu, ponieważ od tego zależały jej konkretne uprawnienia pracownicze u pozwanego pracodawcy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że ustalenie faktu prawotwórczego, jakim jest zaliczenie okresu pracy do stażu, mieści się w szeroko rozumianej formule art. 189 KPC dotyczącej ustalania istnienia stosunku prawnego lub prawa, rozciągając ją także na ustalanie treści (ważniejszych elementów prawnych) stosunku pracy.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Danuta B. | osoba_fizyczna | powódka |
| Gminna Spółdzielnia „S.Ch.” w R. | spółka | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
Dz.U. Nr 54, poz. 310 art. 1 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych do pracowniczego stażu pracy
Okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie prowadzenia gospodarstwa osobiście lub ze współmałżonkiem, mogą zostać zaliczone do stażu pracy.
Dz.U. Nr 54, poz. 310 art. 3
Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych do pracowniczego stażu pracy
Okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zaświadczeniem gminy lub zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących na terenie położenia gospodarstwa, jeśli urząd gminy nie dysponuje dokumentami.
KPC art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia ustalanie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, co obejmuje także ustalanie ważniejszych elementów prawnych stosunku pracy.
Pomocnicze
KC art. 553
Kodeks cywilny
Gospodarstwo rolne to grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego.
KC art. 163
Kodeks cywilny
Przepis uchylony, nie może stanowić podstawy rozstrzygania kwestii aktualnego pojmowania 'gospodarstwa rolnego'.
KC art. 1058
Kodeks cywilny
Wskazuje pośrednio, że gospodarstwem rolnym może być gospodarstwo o obszarze mniejszym niż 1 ha.
KC art. 385¹
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców spełniał wymogi ustawy z 1990 r. • Objęcie części gospodarstwa rolnego nie wyklucza zaliczenia do stażu pracy, jeśli ta część ma przymiot gospodarstwa rolnego. • Dowody w postaci zeznań świadków i dokumentów były wystarczające do udowodnienia pracy w gospodarstwie rolnym. • Powódka miała interes prawny w ustaleniu stażu pracy na podstawie art. 189 KPC.
Odrzucone argumenty
Gospodarstwo powódki miało zbyt mały obszar, aby uznać je za gospodarstwo rolne. • Zaliczenie pracy w gospodarstwie rolnym wymagało objęcia całego gospodarstwa. • Zeznania świadków były jedynie dokumentem prywatnym, a nie dowodem. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 189 KPC, dokonując ustaleń faktycznych zamiast prawnych.
Godne uwagi sformułowania
Gospodarstwem rolnym w rozumieniu ustawy [...] są grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (art. 553 KC). • Ustawa nie obliguje do objęcia całego gospodarstwa, a otrzymana przez powódkę drogą darowizny część gospodarstwa odpowiadała przepisom obowiązującym od 1990 r. w zakresie normy obszarowej. • Powódka miała w tym oczywisty interes prawny, skoro od tego ustalenia zależą jej uprawnienia wynikające z wewnętrznych przepisów płacowych strony pozwanej. • Przepis art. 3 ust. 3 ustawy z 20 lipca 1990 r. nie wskazuje przed kim i w jakim trybie powinny być złożone zeznania świadków, stąd oba Sądy słusznie przyjęły, iż może to nastąpić przed urzędnikiem gminy, a nie np. przed zainteresowanym pracodawcą. • W rozpoznawanej sprawie Sądy słusznie przyjęły, iż powódka miała interes prawny w ustaleniu, iż określony okres jej pracy w gospodarstwie rolnym powinien zostać zaliczony do jej pracowniczego stażu pracy.
Skład orzekający
Kazimierz Jaśkowski
przewodniczący
Teresa Flemming-Kulesza
sędzia
Walerian Sanetra
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie definicji gospodarstwa rolnego na potrzeby zaliczenia do stażu pracy, dopuszczalność zaliczenia pracy w części gospodarstwa, a także sposoby dowodzenia pracy w gospodarstwie rolnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej ustawy z 1990 r. i jej interpretacji w kontekście przepisów Kodeksu cywilnego. Może być mniej bezpośrednio stosowalne po zmianach legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zaliczania okresów pracy do stażu, co ma bezpośrednie przełożenie na uprawnienia pracownicze. Interpretacja pojęcia 'gospodarstwo rolne' i dopuszczalność dowodów jest nadal aktualna dla prawników pracy.
“Czy praca na roli Twoich rodziców może zwiększyć Twój staż pracy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.