I PKN 47/96

Wyrok z dnia 19 grudnia 1996 r. 
I PKN 47/96 
 
Sposób liczenia terminów określonych w art. 112 Kodeksu cywilnego nie 
ma zastosowania do okresów, od których zależy nabycie uprawnień 
pracowniczych - np. określonych w art. 153 czy 156 § 1 KP. 
Przewodniczący SSN: Józef Iwulski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Kazimierz 
Jaśkowski, Walerian Sanetra. 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 1996 r. sprawy z powództwa 
Danuty D. przeciwko Zrzeszeniu Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w 
Polsce z siedzibą w W. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie, na skutek kasacji 
Rzecznika Praw Obywatelskich [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 25 lipca 1996 r. [...] 
 
u c h y l i ł   zaskarżony wyrok i oddalił rewizję strony pozwanej 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Powódka Danuta D. wniosła o zasądzenie od Zrzeszenia Międzynarodowych 
Przewoźników Drogowych w Polsce między innymi ekwiwalentu pieniężnego za urlop 
wypoczynkowy z 1994 r. 
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy dla Warszawy-Pragi wyrokiem z dnia 28 marca 1996 r. 
[...] zasądził na rzecz powódki kwotę 613,80 zł tytułem ekwiwalentu za urlop z 1995 r. 
Sąd Rejonowy ustalił, że powódka po rozwiązaniu stosunku pracy u poprzedniego 
pracodawcy pozostawała bez pracy od 30 września 1993 r. do 31 stycznia 1994 r. 
Umowę o pracę na czas nie określony zawarła ze stroną pozwaną w dniu 1 lutego 1994 
r. Sąd Rejonowy uznał, że powódka miała przerwę w zatrudnieniu dłuższą niż 3 
miesiące, gdyż czasu pobierania zasiłku dla bezrobotnych od 1 października 1993 r. do 
31 stycznia 1994 r. nie wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależy nabycie 
prawa do urlopu (art. 30 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i bezrobociu - 
Dz. U. z 1995 r., Nr 1, poz. 1 ze zm.). Prawo do urlopu wypoczynkowego powódka 
nabyła dopiero po roku pracy, czyli z dniem 31 stycznia 1995 r. Dzień ten był jeszcze 
dniem zatrudnienia powódki, gdyż był to ostatni dzień wypowiedzenia. Powódka nabyła 
więc prawo do urlopu wypoczynkowego za 1995 r., a wobec rozwiązania stosunku 
pracy należy jej się ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystany urlop. 
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, wyrokiem 
z dnia 25 lipca 1996 r. [...] zmienił wyrok Sądu Rejonowego i oddalił powództwo co do 
kwoty 613,80 zł. Sąd Wojewódzki stwierdził, że z przepisu art. 153 KP wynika wyraźnie, 
iż prawo do pierwszego urlopu pracownik uzyskuje dopiero z upływem roku pracy. 
Zdaniem Sądu Wojewódzkiego dzień 1 lutego 1995 r. stanowiłby dla powódki "upływ 
roku pracy". Z dniem 31 stycznia 1995 r. stosunek pracy jednak rozwiązał się. W 
związku z tym powódka nie nabyła prawa do urlopu wypoczynkowego w czasie trwania 
stosunku pracy. 
Od tego wyroku kasację złożył Rzecznik Praw Obywatelskich, który zarzucił na-

ruszenie art. 153 oraz art. 171 § 1 pkt 1 KP i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku 
oraz oddalenie rewizji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego. Rzecznik Praw 
Obywatelskich wywiódł, że Sąd Rejonowy trafnie przyjął, iż powódka nie nabyła prawa 
do urlopu wypoczynkowego za 1994 r. Jednakże zdaniem Rzecznika Praw 
Obywatelskich zgodnie z art. 153 KP pracownik uzyskiwał prawo do pierwszego urlopu 
z upływem roku pracy. Ponieważ stosunek pracy powódki trwał nieprzerwanie przez 
okres jednego roku, tj. od 1 lutego 1994 r. do 31 stycznia 1995 r., to - zdaniem 
Rzecznika Praw Obywatelskich - Sąd Rejonowy trafnie przyjął, że powódka nabyła 
prawo do urlopu wypoczynkowego z upływem roku pracy. Nastąpiło to z dniem 31 
stycznia 1995 r., a więc w ostatnim dniu okresu wypowiedzenia, a nie z dniem 1 lutego 
1995 r. Rzecznik Praw Obywatelskich podniósł, że w drodze wykładni przyjęto, iż 
pracownik, który podejmuje pracę w dniu 1, 2 a nawet 3 stycznia roku kalendarzowego, 
nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego z ostatnim dniem tego roku. Taką samą 
zasadę należy zastosować do powódki. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zarzut naruszenia przepisu art. 153 KP, w brzmieniu sprzed nowelizacji doko-
nanej ustawą z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie 
niektórych ustaw (Dz. U. Nr 24, poz. 100), jest o tyle oczywisty, że przepis ten w ogóle 
nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Urlop wypoczynkowy powódki nie był bowiem 
jej pierwszym urlopem pracowniczym, a tylko takiego urlopu dotyczył ten przepis. Urlop 
wypoczynkowy, o który chodziło w sprawie, był kolejnym urlopem wypoczynkowym 
powódki, a więc oceny nabycia do niego prawa należało dokonać w płaszczyźnie 
przepisu art. 156 § 1 in fine, a nie w aspekcie art. 153 zdanie pierwsze KP. Przepis art. 
156 § 1 in fine KP określał, że pracownik podejmujący pracę po przerwie w zatrudnieniu 
trwającej dłużej niż 3 miesiące lub po rozwiązaniu stosunku pracy za wypowiedzeniem 
uzyskuje prawo do urlopu z upływem roku pracy. Miał on więc podobną treść do art. 
153 zdanie pierwsze KP i dlatego poglądy przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego 
wyroku i kasacji należy odpowiednio do tego odnieść. Mimo bowiem stwierdzenia, że w 
sposób oczywisty został naruszony przepis art. 153 KP, ponieważ został on 
uwzględniony zamiast przepisu art. 156 § 1 in fine KP, to jednak uznanie prawidłowości 
poglądów Sądu Wojewódzkiego mogłoby prowadzić do uznania, że zaskarżony wyrok, 
mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu (art. 39312 KPC). 
Sąd Wojewódzki wyraźnie tego nie wywiódł, ale należy uznać, że zastosowany 
sposób obliczania terminu roku pracy powziął w wyniku zastosowania art. 112 Kodeksu 
cywilnego poprzez art. 300 KP. Według art. 112 KC termin oznaczony w latach kończy 
się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu. W 
przypadku powódki, która podjęła pracę w dniu 1 lutego 1994 r., termin roczny liczony 
według reguł art. 112 KC upływałby z dniem 1 lutego 1995 r., a nie z dniem 31 stycznia 
1995 r. Jednakże należy pamiętać, że stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do 
stosunków pracy nie może być sprzeczne z zasadami prawa pracy, musi być 
odpowiednie, a przede wszystkim jest możliwe tylko w zakresie nie uregulowanym 
prawem pracy. W zakresie nabycia prawa do urlopu wypoczynkowego w aspekcie 
przepisów art. 153 KP i 156 § 1 in fine KP, po wejściu w życie tego Kodeksu w praktyce 
i literaturze panował w zasadzie zgodny pogląd, że określony tymi przepisami "rok 

pracy" upływa z ostatnim dniem roku pracy, a nie według reguł art. 112 KC z pierwszym 
dniem po upływie roku pracy. Słusznie Rzecznik Praw Obywatelskich podniósł, że 
przyjmowano, iż pracownik podejmujący pracę (po raz pierwszy - art. 153 KP lub po 
przerwie trwającej dłużej niż trzy miesiące - art. 156 § 1 in fine KP) w dniu 1 stycznia 
danego roku kalendarzowego, nabywał prawo do urlopu w dniu 31 grudnia tego roku, a 
nie w dniu 1 stycznia roku następnego (tak pismo Departamentu Prawa Pracy z dnia 12 
maja 1976 r., PP-501-472/76, przytoczone w "Kodeksie Pracy, Wyjaśnienia i 
Orzecznictwo", Warszawa 1979, s. 553; w "Kodeksie Pracy, Komentarz", Warszawa 
1977, s. 573 i "Kodeksie Pracy z komentarzem", Warszawa 1979, s. 413). 
Zasadę tę należy odpowiednio odnieść do nabycia prawa do urlopu wypoczynko-
wego po przerwie trwającej ponad 3 miesiące, przy podjęciu pracy w innej dacie. W 
uchwale z dnia 21 maja 1991 r., I PZP 16/91 (OSNCP 1992 z. 1 poz. 10) Sąd 
Najwyższy przyjął, że pracownik nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w dniu 
bezpośrednio poprzedzającym dzień, który nazwą lub datą odpowiada dniowi, w którym 
pracownik podjął zatrudnienie. W uzasadnieniu tej uchwały odrzucono stosowanie 
reguły z art. 112 KC do stosunków pracy. Sąd Najwyższy stwierdził, że okres pracy 
powinien być ustalony przy uwzględnieniu potocznego sposobu liczenia terminów, a 
więc bez sięgania do tej swoistej reguły. W prawie pracy ustanowione są bowiem 
odrębne od cywilnych zasady liczenia terminów (okresów). Związane to jest zwłaszcza 
z wprowadzeniem ustawowych okresów wypowiedzenia umów, w celu doprowadzenia 
do takiego stanu, by dzień, w którym zwyczajowo zatrudnia się pracowników, nie 
nakładał się na dzień, w którym rozwiązuje się stosunek pracy, a jedynie dzień ten 
bezpośrednio poprzedzał. Ponieważ zwyczajowo zatrudnia się pracowników pierwszego 
danego miesiąca, stąd ustawodawca jako termin wypowiedzenia wskazał ostatni dzień 
miesiąca. Na gruncie prawa pracy zasady obliczania okresu pracy warunkującego 
nabycie prawa do nagrody jubileuszowej odbiegają od reguł prawa cywilnego. Uznając, 
że kwestia ta jest uregulowana w prawie pracy, nie ma podstaw, by sięgać w tym 
zakresie do Kodeksu cywilnego. Poglądy te należy w pełni odnieść do nabycia prawa 
do urlopu wypoczynkowego po roku pracy (art. 153 i 156 § 1 in fine KP). 
Należy więc stwierdzić, że Sąd Wojewódzki błędnie zastosował przepis art. 153 
KP, a jego rozstrzygnięcie nie odpowiada prawu, gdyż zastosowana wykładnia nie 
może być uznana za prawidłową także co do przepisu art. 156 § 1 in fine KP. Pra-
widłowo stosując ten przepis należy uznać, że powódka nabyła prawo do urlopu 
wypoczynkowego za 1995 r. w dniu 31 stycznia tego roku, a więc w ostatnim dniu 
okresu wypowiedzenia, czyli w czasie trwania stosunku pracy. Nabyła więc tym samym 
prawo do ekwiwalentu pieniężnego za nie wykorzystany urlop zgodnie z art. 171 § 1 
KP. 
Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest więc zasadna. Ponieważ w sprawie 
wystąpiło jedynie naruszenie prawa materialnego, Sąd Najwyższy na podstawie art. 
39315 KPC (w brzmieniu po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 1 marca 1996 r. o 
zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej 
- Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania 
administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych 
innych ustaw - Dz.U. Nr 43, poz. 189), uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i 
oddalił rewizję strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego, zasądzającego na rzecz 
powódki ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. 

 
========================================