I PKN 39/96
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła dopuszczalności wypowiedzenia umowy o pracę pracownicy, Elżbiecie M., która korzystała z urlopu wychowawczego. Powódka była zatrudniona jako telefonistka w Rejonowym Urzędzie Pocztowym, ale faktycznie pracowała dla Telekomunikacji Polskiej SA. W związku z likwidacją ręcznych central telefonicznych i wprowadzeniem central automatycznych, jej stanowisko pracy zostało zlikwidowane, co doprowadziło do wypowiedzenia umowy o pracę. Powódka otrzymała wypowiedzenie w dniu 30 stycznia 1996 r., z terminem rozwiązania umowy na 29 lutego 1996 r., będąc już na urlopie wychowawczym od 2 stycznia 1996 r. Sądy niższych instancji uznały wypowiedzenie za zgodne z prawem, powołując się na art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, który dopuszcza wypowiedzenie umowy o pracę w okresie urlopu wychowawczego, jeśli zwolnienie następuje z przyczyn leżących po stronie pracodawcy. Sąd Najwyższy w swojej kasacji potwierdził, że ustawa ta, w połączeniu ze zmianami w przepisach dotyczących urlopów wychowawczych, pozwala na wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi korzystającemu z urlopu wychowawczego trwającego dłużej niż trzy miesiące, nawet w pierwszych trzech miesiącach tego urlopu, jeśli istnieją przyczyny dotyczące zakładu pracy. Sąd uznał, że likwidacja ręcznych central telefonicznych stanowiła uzasadnioną przyczynę organizacyjną i ekonomiczną do wypowiedzenia umowy. Argumenty powódki dotyczące jej przygotowania zawodowego do innych prac oraz rzekomego braku interesu pracodawcy w wypowiedzeniu umowy w trakcie urlopu zostały odrzucone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności wypowiedzenia umowy o pracę w okresie urlopu wychowawczego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, zwłaszcza w kontekście zmian organizacyjnych i technologicznych.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 1996 roku, który mógł ulec zmianie w późniejszych nowelizacjach przepisów prawa pracy i urlopów wychowawczych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi korzystającemu z urlopu wychowawczego, udzielonego na okres dłuższy niż trzy miesiące, jest dopuszczalne w okresie pierwszych trzech miesięcy tego urlopu, jeżeli zwolnienie następuje z przyczyn dotyczących zakładu pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wypowiedzenie umowy o pracę jest dopuszczalne w okresie pierwszych trzech miesięcy urlopu wychowawczego, jeśli urlop trwa dłużej niż trzy miesiące i zwolnienie następuje z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zinterpretował art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz § 4 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych. Przepisy te, w brzmieniu obowiązującym w dacie rozwiązania umowy, dopuszczają wypowiedzenie umowy o pracę w okresie urlopu wychowawczego, jeśli urlop trwa dłużej niż trzy miesiące, a zwolnienie wynika z przyczyn leżących po stronie pracodawcy (np. zmian organizacyjnych lub technologicznych). Ochrona pracownika w okresie urlopu wychowawczego jest ograniczona w takich przypadkach.
Czy likwidacja ręcznych central telefonicznych i zastąpienie ich centralami automatycznymi stanowi uzasadnioną przyczynę dotyczącą zakładu pracy do wypowiedzenia umowy o pracę pracownikom obsługującym te centrale?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi to uzasadnioną przyczynę organizacyjną i ekonomiczną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zmiany technologiczne i organizacyjne, takie jak likwidacja ręcznych central telefonicznych, prowadzą do zwolnienia zbędnych pracowników i stanowią uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę.
Czy dodatkowe czynności wykonywane przez pracownika, niezwiązane z jego podstawowym stanowiskiem pracy, mają znaczenie prawne przy ocenie dopuszczalności wypowiedzenia umowy o pracę?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli te czynności nie decydowały o zatrudnieniu pracownika i nie były jego podstawowym obowiązkiem.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że ewentualne dodatkowe czynności wykonywane przez powódkę nie zmieniają jej sytuacji prawnej, ponieważ była ona zatrudniona jako telefonistka, a praca ta stanowiła jej podstawowe obowiązki.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Elżbieta M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Państwowe Przedsiębiorstwo Użyteczności Publicznej "Poczta Polska" - Rejonowy Urząd Pocztowy w B.B. | instytucja | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw
Umożliwia pracodawcy rozwiązywanie umów o pracę z przyczyn organizacyjnych, technologicznych lub ekonomicznych.
ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. art. 5 § ust. 3
Ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw
Ogranicza zakaz wypowiadania umów o pracę w okresie urlopu wychowawczego, dopuszczając wypowiedzenie, gdy urlop trwa dłużej niż trzy miesiące i zwolnienie następuje z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. § § 4 ust. 5
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie urlopów wychowawczych
Stwierdza, że zakaz wypowiadania umów o pracę pracownikom korzystającym z urlopu wychowawczego nie ma zastosowania w sytuacji stosowania zwolnień z pracy określonych w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r.
Pomocnicze
k.p. art. 41
Kodeks pracy
Ogólny przepis chroniący przed wypowiedzeniem umowy o pracę w określonych sytuacjach (np. podczas urlopu).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Likwidacja ręcznych central telefonicznych i zastąpienie ich centralami automatycznymi stanowi zmianę organizacyjną i technologiczną uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę. • Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. dopuszcza wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi korzystającemu z urlopu wychowawczego trwającego dłużej niż trzy miesiące, nawet w pierwszych trzech miesiącach tego urlopu, jeśli zwolnienie następuje z przyczyn dotyczących zakładu pracy. • Dodatkowe czynności wykonywane przez pracownika, niezwiązane z podstawowym stanowiskiem, nie mają znaczenia prawnego przy ocenie dopuszczalności wypowiedzenia.
Odrzucone argumenty
Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. ma zastosowanie tylko do przedsiębiorstw podupadających lub likwidowanych. • Wypowiedzenie umowy o pracę w okresie pierwszych trzech miesięcy urlopu wychowawczego jest niedopuszczalne, niezależnie od przyczyn leżących po stronie pracodawcy. • Pracownik, który ukończył dodatkowy kurs zawodowy, ma przygotowanie do innej pracy i powinien być w niej zatrudniony. • Zakład pracy nie ma interesu w wypowiadaniu umowy w trakcie urlopu wychowawczego, skoro może to zrobić po jego zakończeniu.
Godne uwagi sformułowania
W sytuacji głębokich przemian ustrojowych, obejmujących całość życia gospodarczego, zaszła konieczność dokonania zmian w systemie prawnym i umożliwienia podmiotom gospodarczym przekształceń nie tylko ekonomicznych, lecz także organizacyjnych i technologicznych, przy zachowaniu uprawnień tak związków zawodowych, jak i uprawnień pracowniczych w możliwych do utrzymania granicach. • Art. 5 ust. 3 tej ustawy stworzył możliwość prawną rozwiązania umowy o pracę z pracownikami, którzy korzystają z długotrwałego urlopu. • W pozostałych przypadkach, niezależnie od charakteru urlopu [...] ustawodawca uznał, że nie zachodzi konieczność szczególnej ochrony prawa do urlopu (do wypoczynku). • Jest bowiem zrozumiałe, że te ewentualne dodatkowe czynności nie decydowały o zatrudnieniu powódki, o potrzebie i celowości kontynuowania przez nią stosunku pracy.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący
Maria Mańkowska
sędzia
Mieczysław Bareja
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności wypowiedzenia umowy o pracę w okresie urlopu wychowawczego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, zwłaszcza w kontekście zmian organizacyjnych i technologicznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 1996 roku, który mógł ulec zmianie w późniejszych nowelizacjach przepisów prawa pracy i urlopów wychowawczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię ochrony pracownika na urlopie wychowawczym w kontekście restrukturyzacji zakładu pracy, co jest nadal aktualnym tematem dla prawników pracy i pracowników.
“Czy można zwolnić pracownika na urlopie wychowawczym? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.