I PKN 192/97

Postanowienie z dnia 2 czerwca 1997 r. 
I PKN 192/97 
 
Wartością przedmiotu zaskarżenia kasacji złożonej od wyroku wstępnego 
jest wartość przedmiotu sporu. 
 
Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Józef Iwulski, 
Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 1997 r. sprawy z powództwa 
Edwarda R. przeciwko Andrzejowi M. - Przedsiębiorstwu Handlowo-Usługowemu "M." w 
K. o wynagrodzenie i odszkodowanie, na skutek kasacji strony pozwanej od 
postanowienia Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kato-
wicach z dnia 3 grudnia 1996 r. [...] 
 
p o s t a n o w i ł: 
 
o d r z u c i ć  kasację. 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
 
Edward R. żądał zasądzenia od Andrzeja M. kwoty 3.931 zł z tytułu wynagro-
dzenia za pracę od 20 października 1995 r. do 12 stycznia 1996 r., w tym także 
wynagrodzenia za okres pobytu w szpitalu, za który nie otrzymał zasiłku chorobowego, 
gdyż pozwany nie zgłosił go do ubezpieczenia społecznego oraz z tytułu odszkodo-
wania za rzeczy osobiste zniszczone wskutek wypadku przy pracy. 
Pozwany Andrzej M. wniósł o oddalenie powództwa twierdząc, że powód nie był 
nigdy jego pracownikiem, a jedynie pomagał mu w pracy przez 5 dni, za które otrzymał 
zapłatę w kwocie 300 zł. 
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Katowicach wydał dnia 5 września 1996 r. wyrok 
wstępny, w którym ustalił, że powoda z pozwanym łączyła ustna umowa o pracę na 
czas nie określony zawarta dnia 20 października 1995 r. Sąd I instancji ustalił także, iż 
pozwany prowadził legalną działalność gospodarczą polegającą na handlu meblami w 
posiadanym sklepie meblowym w O. oraz magazynie w S. Jego usługi handlowe 
wiązały się także z dowozem klientom zakupionych przez nich mebli. Te czynności 
wykonywał właśnie powód, który ponadto pracował w sklepie, udzielając zain-
teresowanym informacji na temat możliwości zakupu mebli i ich ceny, przenosił meble 
oraz wykonywał drobne naprawy samochodu. Według umowy powód miał otrzymywać 
wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 400 zł miesięcznie i premię w kwocie 200 zł 
miesięcznie. Do nawiązania stosunku pracy doszło wskutek ogłoszenia przez 
pozwanego, że w sklepie meblowym zatrudni kierowcę z kategorią C prawa jazdy, zaś 
przyczyną rozwiązania tego stosunku - rezygnacja powoda, gdy dowiedział się, że 
pozwany w związku z jego zatrudnieniem nie odprowadza składek na ubezpieczenie 
społeczne. 
Sąd Rejonowy wydając wyrok wstępny kierował się względami celowości wy-

rażającymi się w tym, że skoro roszczenia powoda z tytułu wynagrodzenia i odszkodo-
wania zależą od istnienia stosunku pracy, zasadne jest przesądzenie o podstawie 
prawnej tych roszczeń. 
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, rozpoz-
nając sprawę wskutek apelacji pozwanego, wyrokiem z dnia 3 grudnia 1996 r. oddalił ją. 
Sąd II instancji podniósł, że wprawdzie wśród dowodów nie ma umowy o pracę na 
piśmie, lecz z ustaleń Sądu Rejonowego mających oparcie w przeprowadzonych 
dowodach wynika, że umowa o pracę faktycznie została zawarta i miała formę ustną. 
Dowodem istnienia umowy były czynności wykonywane osobiście przez powoda, 
osobiste ich świadczenie, zachowanie się powoda w sklepie i magazynie, o których 
zeznali świadkowie i sam powód. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego ustalenia Sądu Rejo-
nowego i wnioski wypływające z tych ustaleń, a także ocena dowodów, są prawidłowe. 
Od powyższego wyroku pozwany wniósł kasację, w której zarzucił naruszenie 
przepisów postępowania polegające na nierozważeniu materiału dowodowego (art. 233 
§ 1 KPC), które miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło także do 
naruszenia prawa materialnego (art. 22 KP), gdyż Sądy obu instancji przyjęły, że 
sporadyczne usługi powoda, świadczone na rzecz pozwanego na jego wezwanie 
telefoniczne, były wykonywaniem czynności wynikających z umowy o pracę. Przytacza-
jąc powyższe zarzuty pozwany wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz 
poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w Katowicach i przekazanie sprawy do 
ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zgodnie z art. 318 KPC wydanie wyroku wstępnego jest możliwe wtedy, gdy 
przedmiotem roszczenia jest świadczenie, które jest sporne zarówno co do zasady, jak i 
co do wysokości. Istota tego wyroku sprowadza się do uznania przez sąd, że 
roszczenie powoda jest usprawiedliwione w zasadzie i do pozostawienia do dalszego 
rozstrzygnięcia kwestii wysokości żądania. W wyroku wstępnym sąd zatem przesądza o 
konkretnym prawie lub stosunku prawnym, a mówiąc inaczej - o zasadzie roszczenia, 
jeżeli uznaje je za usprawiedliwione. 
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem roszczenia jest wynagrodzenie za 
pracę, czyli świadczenie pieniężne. Ze względu więc na treść art. 318 KPC wydanie 
wyroku wstępnego było dopuszczalne. Jednak w jego sentencji Sąd Rejonowy nie mógł 
zawrzeć ustalenia, że strony łączyła umowa o pracę zawarta na czas nie określony. 
Takie bowiem ustalenie, jako właściwe dla innego rodzaju powództwa (o ustalenie 
prawa lub stosunku prawnego), a nie dla powództwa o świadczenie, nie mogło się 
znaleźć w wyroku wstępnym w sprawie, której przedmiotem jest świadczenie pieniężne. 
Ponadto funkcja wyroku wstępnego jest podobna do funkcji wyroku wydanego wskutek 
powództwa o ustalenie, wobec czego w sprawie, której przedmiotem jest powództwo o 
ustalenie, wydanie wyroku wstępnego staje się zbędne. [...] 
Mimo wydania przez Sąd I instancji wyroku wstępnego ustalającego istnienie 
między stronami stosunku pracy i zaakceptowania tego rozstrzygnięcia przez Sąd II 
instancji, przedmiotowa sprawa nie stała się wskutek tego sprawą o ustalenie, lecz 
pozostała nadal sprawą o świadczenie. Podkreślenie powyższej okoliczności jest ważne 
dlatego, że w sprawach o świadczenia dopuszczalność kasacji zależy od wartości 

przedmiotu zaskarżenia. W myśl art. 393 pkt 1 KPC kasacja nie przysługuje w 
sprawach o świadczenia, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięć 
tysięcy złotych, a w sprawach gospodarczych - niższa niż dziesięć tysięcy złotych. 
Wprawdzie Sądy obu instancji - z przedstawionych wyżej przyczyn - nie zajmowały się 
ustaleniem wartości przedmiotu sporu i wartości przedmiotu zaskarżenia, jednak z 
pozwu wynika, że powód domagał się zasądzenia kwoty 3.931 zł. Tę też kwotę należy 
przyjąć jako wartość przedmiotu zaskarżenia, gdyż w kasacji złożonej od wyroku 
wstępnego wartością zaskarżenia jest wartość przedmiotu sporu (por. orzeczenia Sądu 
Najwyższego z dnia 13 sierpnia 1970 r., II CZ 103/70, opublikowane OSNCP 1971 z. 3 
poz. 58 i z dnia 25 kwietnia 1974 r., III CZP 11/74, opublikowane OSNCP 1974 z.12 
poz. 211). 
Wobec tego, że tak określona wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 
pięć tysięcy złotych, od wyroku Sądu Apelacyjnego kasacja nie przysługuje. Zgodnie 
więc z art. 3938 § 1 KPC w związku z art. 3935 KPC Sąd Najwyższy odrzucił ją jako 
niedopuszczalną. 
 
========================================