I PKN 156/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pracownicy, Katarzyny T., która rozwiązała umowę o pracę na mocy porozumienia, nie będąc świadomą, że jest w 7. tygodniu ciąży. Twierdziła, że złożyła oświadczenie pod wpływem przymusu psychicznego ze strony przełożonego oraz błędu co do swojej sytuacji pracowniczej. Sąd Rejonowy przywrócił ją do pracy i zasądził wynagrodzenie, jednak Sąd Okręgowy zmienił ten wyrok, oddalając powództwo. Sąd Okręgowy uznał, że oświadczenie nie było złożone pod wpływem przymusu, a błąd nie był istotny ani wywołany przez pracodawcę, który nie wiedział o ciąży. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację pracownicy, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy podkreślił, że błąd co do faktu bycia w ciąży jest istotnym błędem, uzasadniającym uchylenie się od skutków oświadczenia woli. Z uwagi na szczególną ochronę kobiet w ciąży, Sąd Najwyższy uznał, że pracownica może uchylić się od skutków oświadczenia woli zmierzającego do rozwiązania stosunku pracy, nawet jeśli błąd nie został wywołany przez pracodawcę ani pracodawca o nim nie wiedział lub nie mógł go zauważyć. Sąd wskazał, że umowa o pracę jest czynnością odpłatną, a zatem ograniczenia z art. 84 § 1 zd. 2 k.c. (dotyczące czynności nieodpłatnych) nie mają zastosowania w tym przypadku. Rozstrzygnięcie oparte jest na zasadzie, że pracownica w ciąży, która nie wiedząc o tym, złożyła oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy, może uchylić się od jego skutków niezależnie od działań pracodawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUchylenie się od skutków oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę złożonego pod wpływem błędu polegającego na niewiedzy o ciąży, ze względu na szczególną ochronę kobiet w ciąży.
Dotyczy sytuacji, gdy pracownica nie wiedziała o ciąży w momencie składania oświadczenia. Kwestia terminu do uchylenia się od skutków oświadczenia wymaga dalszej analizy w kontekście konkretnych okoliczności.
Zagadnienia prawne (4)
Czy pracownica, która nie wiedząc o ciąży, złożyła oświadczenie woli zmierzające do rozwiązania umowy o pracę, może uchylić się od skutków tego oświadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownica może uchylić się od skutków tego oświadczenia niezależnie od tego, czy błąd został wywołany przez pracodawcę, czy wiedział on o błędzie lub mógł go z łatwością zauważyć.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że błąd polegający na niewiedzy o ciąży jest istotnym błędem, a ze względu na szczególną ochronę kobiet w ciąży, ograniczenia dotyczące wywołania błędu przez drugą stronę lub jej wiedzy o błędzie nie mają zastosowania do oświadczenia woli pracownicy w ciąży zmierzającego do rozwiązania stosunku pracy.
Czy oświadczenie woli pracownicy o rozwiązaniu umowy o pracę na mocy porozumienia stron jest czynnością prawną odpłatną czy nieodpłatną w kontekście art. 84 § 1 zd. 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa o pracę jest czynnością odpłatną, a zatem i umowa ją rozwiązująca powinna być jako taka czynność kwalifikowana. Jednakże, nawet traktując ją w izolacji od umowy o pracę, nie przekreśla to możliwości oceniania jej skuteczności na podstawie art. 84 k.c. w sposób złagodzony dla pracownicy w ciąży.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozważył kwalifikację prawną porozumienia rozwiązującego umowę o pracę, wskazując, że skoro umowa o pracę jest odpłatna, to porozumienie ją rozwiązujące również powinno być tak traktowane. Niemniej jednak, ze względu na ochronę pracownicy w ciąży, zastosowano złagodzone warunki uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.
Jaki jest termin do uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu polegającego na niewiedzy o ciąży?
Odpowiedź sądu
Termin do uchylenia się od skutków oświadczenia woli powinien być modyfikowany w odniesieniu do czynności rozwiązujących stosunek pracy, uwzględniając ochronę pewności w stosunkach pracy oraz specyfikę ciąży. Należy przyjąć, że oświadczenie pracownicy o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli zmierzającego do rozwiązania umowy o pracę winno być złożone w terminach przewidzianych do zgłoszenia gotowości podjęcia pracy po przywróceniu do pracy, liczonego od chwili wykrycia błędu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zasugerował modyfikację rocznego terminu do uchylenia się od skutków oświadczenia woli, wskazując na potrzebę uwzględnienia specyfiki stosunku pracy i ochrony pracownicy w ciąży. Proponuje się stosowanie terminów zbliżonych do tych dotyczących zgłoszenia gotowości do podjęcia pracy po przywróceniu do pracy, licząc od momentu wykrycia błędu.
Czy pracownicy w ciąży, która złożyła oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę pod wpływem błędu, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy na podstawie art. 177 k.p.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 177 k.p. nie ma zastosowania, ponieważ reguluje on dopuszczalność jednostronnych czynności prawnych pracodawcy rozwiązujących umowę o pracę. Pracownica może dochodzić wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy na podstawie art. 81 § 1 k.p. (jeżeli była gotowa do pracy i doznała przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy) lub art. 22 k.p.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 177 k.p. dotyczy sytuacji, gdy pracodawca jednostronnie rozwiązuje umowę z pracownicą w ciąży. W przypadku rozwiązania umowy na mocy porozumienia, nawet jeśli zostało ono zakwestionowane z powodu błędu, zastosowanie mają inne przepisy dotyczące wynagrodzenia za czas gotowości do pracy lub niewykonywania pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Katarzyna T. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. Spółka z o.o. z siedzibą w P. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 84 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Błąd jako wada oświadczenia woli uprawniająca do uchylenia się od skutków prawnych. Ograniczenie dotyczące wywołania błędu przez drugą stronę lub jej wiedzy o błędzie nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.
k.p. art. 177 § § 1
Kodeks pracy
Ochrona pracownicy w ciąży i podczas urlopu macierzyńskiego przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę przez pracodawcę.
Pomocnicze
k.c. art. 84 § § 1 zdanie 2
Kodeks cywilny
Ograniczenie dotyczące wywołania błędu przez drugą stronę lub jej wiedzy o błędzie nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej.
k.c. art. 84 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja błędu istotnego.
k.c. art. 88 § § 2
Kodeks cywilny
Termin do uchylenia się od skutków oświadczenia woli (rok od wykrycia błędu).
k.c. art. 66
Kodeks cywilny
Zawarcie umowy (oferta i jej przyjęcie).
k.p. art. 45 § § 1
Kodeks pracy
Przywrócenie do pracy w przypadku niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę.
k.p. art. 47
Kodeks pracy
Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy.
k.p. art. 30 § § 1 pkt 1
Kodeks pracy
Rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron.
k.p. art. 22
Kodeks pracy
Stosunek pracy jako stosunek prawny wzajemny.
k.p. art. 84
Kodeks pracy
Wynagrodzenie za pracę.
k.p. art. 81 § § 1
Kodeks pracy
Wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy.
k.p. art. 264 § § 1
Kodeks pracy
Termin do wniesienia odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę.
k.p.c. art. 39313
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błąd pracownicy polegający na niewiedzy o ciąży jest istotny i uzasadnia uchylenie się od skutków oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę. • Ochrona kobiet w ciąży wymaga złagodzenia warunków stosowania przepisów o błędzie przy uchylaniu się od skutków oświadczenia woli. • Ograniczenia z art. 84 § 1 zd. 2 k.c. nie mają zastosowania do oświadczenia woli pracownicy w ciąży zmierzającego do rozwiązania stosunku pracy, nawet jeśli umowa o pracę jest odpłatna.
Odrzucone argumenty
Oświadczenie pracownicy nie było złożone pod wpływem przymusu. • Błąd pracownicy nie był istotny, ponieważ była świadoma skutków złożonego oświadczenia woli. • Błąd nie został wywołany przez pracodawcę ani pracodawca o nim nie wiedział lub nie mógł go zauważyć. • Pracownica nie powiadomiła pracodawcy o ciąży w rozsądnym terminie. • Pracownicy nie przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy na podstawie art. 177 k.p.
Godne uwagi sformułowania
Praca kobiety w ciąży podlega wzmożonej ochronie. • Błąd polega nie tylko na mylnym wyobrażeniu o treści złożonego oświadczenia woli, ale także na mylnym wyobrażeniu o istniejącym stanie rzeczy. • Jej błąd należy wobec tego ocenić jako istotny. • Jeżeli pracownica będąca w ciąży, nie wiedząc o tym, złożyła oświadczenie woli zmierzające do rozwiązania stosunku pracy, może uchylić się od skutków tego oświadczenia niezależnie od tego, czy błąd został wywołany przez pracodawcę, czy wiedział on o błędzie lub mógł go z łatwością zauważyć.
Skład orzekający
Barbara Wagner
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Kijowski
członek
Zbigniew Myszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uchylenie się od skutków oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę złożonego pod wpływem błędu polegającego na niewiedzy o ciąży, ze względu na szczególną ochronę kobiet w ciąży."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pracownica nie wiedziała o ciąży w momencie składania oświadczenia. Kwestia terminu do uchylenia się od skutków oświadczenia wymaga dalszej analizy w kontekście konkretnych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony praw pracowniczych, szczególnie w kontekście ciąży, co jest tematem budzącym zainteresowanie zarówno prawników, jak i potencjalnie szerszej publiczności.
“Ciąża ukryta przed pracodawcą: czy można cofnąć wypowiedzenie umowy o pracę?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.