I PKN 142/00Ochrona pracownika układ zbiorowy wypowiedzenie
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pracownika, Stanisława M., który wniósł o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego przez Hutę „Ł.” SA. Powód powoływał się na ochronę wynikającą z § 1 ust. 4 pkt 7 rozdziału III zakładowego układu zbiorowego pracy, który zakazywał wypowiadania umów o pracę w okresie pełnienia z wyboru funkcji w organizacjach związkowych i samorządowych oraz po upływie kadencji. Sądy niższych instancji ustaliły, że zgodnym zamiarem stron przy redagowaniu tego przepisu było przyznanie ochrony wyłącznie pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w organach związkowych i samorządowych działających wewnątrz Huty, a nie pracownikom pełniącym funkcje w organach samorządu terytorialnego. Sąd Najwyższy rozpoznał kasację powoda, zarzucając m.in. naruszenie przepisów Kodeksu pracy dotyczących konsultacji związkowych, wypowiadania umów o pracę oraz wykładni układu zbiorowego pracy. Sąd Najwyższy uznał, że wyjaśnienia treści postanowień układu zbiorowego pracy przez strony układu są prawnie wiążące. Podkreślono, że zgodnie z art. 2416 KP, strony układu mogą wyjaśniać jego treść, a te wyjaśnienia są wiążące dla wszystkich stosujących układ. Sąd Najwyższy rozważył również kwestię zgodności art. 240 § 3 KP z Konstytucją RP, stwierdzając, że po wejściu w życie Konstytucji RP przepis ten nie miał mocy wiążącej. Ostatecznie, uznając zarzuty kasacji za bezzasadne, Sąd Najwyższy oddalił skargę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wykładni układów zbiorowych pracy oraz zakresu ochrony pracowników przed wypowiedzeniem umowy o pracę w kontekście funkcji pełnionych poza zakładem pracy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami Kodeksu pracy i Konstytucji RP obowiązującymi w tamtym okresie. Interpretacja art. 240 § 3 KP może być przedmiotem dyskusji w kontekście późniejszych zmian prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyjaśnienia treści postanowień zakładowego układu zbiorowego pracy, dokonane przez strony układu, są prawnie wiążące dla sądów rozstrzygających spory pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyjaśnienia te są prawnie wiążące dla sądów, pod warunkiem, że nie pozostają w sprzeczności z aktami prawnymi wyższego rzędu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wykładni systemowej i funkcjonalnej art. 2416 KP, zgodnie z którym układ zbiorowy pracy jest wspólnym aktem jego stron, a strony te mogą wspólnie wyjaśniać treść jego postanowień. Wyjaśnienia te są wiążące, gdyż w przeciwnym razie regulacja ta byłaby pozbawiona sensu.
Czy zakładowy układ zbiorowy pracy może określać zasady szczególnej ochrony pracownika przed rozwiązaniem stosunku pracy, wykraczające poza przepisy powszechnie obowiązujące?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Po wejściu w życie Konstytucji RP z 1997 r., art. 240 § 3 KP, który zakazywał takich regulacji, nie miał mocy wiążącej. Uchylenie tego przepisu w 2000 r. stanowiło jedynie potwierdzenie tego stanu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozważył, że art. 240 § 3 KP mógł być kwestionowany w świetle art. 59 ust. 2 i 4 Konstytucji RP. Choć istniały różne poglądy doktrynalne, ostatecznie przyjęto, że po 1997 r. przepis ten nie miał mocy wiążącej, a jego późniejsze uchylenie było potwierdzeniem tego stanu. W związku z tym, układ zbiorowy pracy mógł poszerzyć zakres ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy.
Czy pracownik pełniącym funkcję radnego Rady Miasta poza zakładem pracy jest objęty ochroną przed wypowiedzeniem umowy o pracę na podstawie zakładowego układu zbiorowego pracy, który chroni pracowników pełniących funkcje w organach samorządowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ochrona wynikająca z zakładowego układu zbiorowego pracy dotyczy wyłącznie pracowników pełniących z wyboru funkcje w organach związkowych i samorządowych działających wewnątrz Huty, a nie członków organów samorządu terytorialnego.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji ustalił, opierając się na wyjaśnieniach stron układu oraz zeznaniach świadków, że zgodnym zamiarem stron przy redagowaniu spornego przepisu było przyznanie ochrony wyłącznie pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w organach związkowych i samorządowych działających wewnątrz Huty. Sąd drugiej instancji podzielił to stanowisko, a Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do jego podważenia.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stanisław M. | osoba_fizyczna | powód |
| Huta „Ł.” Spółka Akcyjna w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 2416
Kodeks pracy
Upoważnia strony układu zbiorowego pracy do wyjaśniania jego treści, przy czym ustalenia te są wiążące dla wszystkich stosujących układ, o ile nie pozostają w sprzeczności z aktami prawnymi wyższego rzędu.
Pomocnicze
KP art. 240 § § 3 pkt 1
Kodeks pracy
Nie mógł określać zasad szczególnej ochrony pracowników przed rozwiązaniem stosunku pracy. Po wejściu w życie Konstytucji RP z 1997 r. nie miał mocy wiążącej.
KP art. 45
Kodeks pracy
Dotyczy wypowiadania umów o pracę zawartych na czas nieokreślony. W tej sprawie wypowiedzenie uznano za zgodne z prawem.
u.z.z. art. 30
Ustawa o związkach zawodowych
Dotyczy konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę z organizacją związkową.
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd drugiej instancji nie przekroczył granic tej oceny.
KPC art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia orzeczenia. Zarzuty naruszenia uznano za bezzasadne.
KPC art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji. Zarzuty naruszenia uznano za bezzasadne.
u.o.s.z.p.p. art. 6
Ustawa z dnia 25 września 1981 r. o samorządzie załogi przedsiębiorstwa państwowego
Określa członków rady pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyjaśnienia stron układu zbiorowego pracy dotyczące jego treści są prawnie wiążące. • Ochrona wynikająca z zakładowego układu zbiorowego pracy dotyczy wyłącznie pracowników pełniących funkcje w organach samorządowych działających wewnątrz Huty, a nie członków organów samorządu terytorialnego. • Po wejściu w życie Konstytucji RP z 1997 r., art. 240 § 3 KP nie miał mocy wiążącej.
Odrzucone argumenty
Pracownik był objęty ochroną przed wypowiedzeniem umowy o pracę na podstawie zakładowego układu zbiorowego pracy, mimo pełnienia funkcji radnego Rady Miasta poza zakładem pracy. • Konsultacja związkowa została przeprowadzona z organizacją, której powód nie był członkiem. • Naruszenie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 233 § 1, 328 § 2, 382 KPC).
Godne uwagi sformułowania
Formułowane na podstawie art. 2416 KP przez strony układu zbiorowego pracy wyjaśnienia treści jego postanowień są prawnie wiążące. • Zgodnym zamiarem stron przy redagowaniu tego przepisu było przyznanie ochrony wyłącznie pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w organach związkowych i samorządowych działających wewnątrz Huty. • Wyjaśnienie postanowień układu ma na celu wykładnię norm nie dość precyzyjnego sformułowania, a zważywszy że zostało dokonane przez twórców danego przepisu – to zgodnie z zasadą cuius est condere eius est interpretari mamy do czynienia z wykładnią autentyczną, której powszechnie obowiązująca moc polega na tym, że wszyscy adresaci interpretowanego przepisu prawa są związani jego znaczeniem ustalonym przez interpretatora. • Po wejściu w życie w 1997 r. Konstytucji RP przepis art. 240 § 3 KP nie miał mocy wiążącej, a jego uchylenie (zmiana) w 2000 r. stanowi tylko potwierdzenie tego stanu.
Skład orzekający
Walerian Sanetra
przewodniczący-sprawozdawca
Katarzyna Gonera
członek
Barbara Wagner
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wykładni układów zbiorowych pracy oraz zakresu ochrony pracowników przed wypowiedzeniem umowy o pracę w kontekście funkcji pełnionych poza zakładem pracy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami Kodeksu pracy i Konstytucji RP obowiązującymi w tamtym okresie. Interpretacja art. 240 § 3 KP może być przedmiotem dyskusji w kontekście późniejszych zmian prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji układów zbiorowych pracy i zakresu ochrony pracowniczej, co jest istotne dla prawników pracy i pracowników. Wyjaśnienie zasady 'cuius est condere eius est interpretari' w kontekście prawa pracy jest wartościowe.
“Wyjaśnienia układu zbiorowego pracy wiążące jak prawo? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.