I PKN 118/00Zwrot kosztów specjalizacji porozumienie stron
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia lekarza Witolda K. o zasądzenie należności z tytułu zwrotu kosztów wyżywienia i zakwaterowania podczas odbywania specjalizacji z urologii. Powód twierdził, że przysługują mu one na zasadach delegacji służbowej, zgodnie z wcześniejszą praktyką pracodawcy. Sądy niższych instancji ustaliły, że w 1995 roku, ze względu na trudną sytuację finansową, pracodawca zaproponował lekarzom zmianę zasad rozliczania kosztów, ograniczając zwrot do kosztów przejazdu. Powód, podobnie jak inni lekarze, zaakceptował te warunki, podpisując oświadczenia o rezygnacji ze zwrotu kosztów wyżywienia i zakwaterowania. Sąd Rejonowy i Sąd Okręgowy uznały, że doszło do skutecznego porozumienia stron, które mogło ustalić warunki mniej korzystne dla pracownika niż przepisy ogólne, o ile nie naruszało to przepisów prawa pracy w rozumieniu art. 18 § 1 KP. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, potwierdził, że strony mogły ustalić inne warunki związane z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych w drodze porozumienia, nawet jeśli były one mniej korzystne dla pracownika. Oddalił kasację, uznając, że ustalenia faktyczne sądów niższych instancji, zgodnie z którymi doszło do dorozumianego ustalenia warunków ograniczających zwrot kosztów do przejazdu, są wiążące.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracodawcę i pracownika, dopuszczalność porozumień mniej korzystnych dla pracownika w tym zakresie, interpretacja art. 18 § 1 KP w kontekście umów o podnoszenie kwalifikacji.
Dotyczy specyficznej sytuacji lekarzy odbywających specjalizację w okresie obowiązywania konkretnych przepisów, ale ogólne zasady dotyczące umów o podnoszenie kwalifikacji mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracownikowi odbywającemu specjalizację przysługuje zwrot kosztów wyżywienia i zakwaterowania na zasadach delegacji służbowej, jeśli strony ustaliły inne warunki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli strony skutecznie ustaliły inne warunki w drodze porozumienia, nawet mniej korzystne dla pracownika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepisy dotyczące podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w tym § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 października 1993 r., dopuszczają ustalenie przez strony odmiennych warunków, w tym ograniczenie zwrotu kosztów, o ile nie narusza to art. 18 § 1 KP. W tej sprawie ustalono, że doszło do dorozumianego porozumienia stron, ograniczającego zwrot do kosztów przejazdu.
Czy przepis § 26 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r. stanowi przeszkodę do ustalenia przez strony innych warunków związanych z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten zabezpiecza pracownika przed jednostronną zmianą sytuacji, ale nie stanowi przeszkody do ustalenia innych warunków w drodze porozumienia stron.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że § 26 rozporządzenia ma na celu ochronę pracownika przed nagłą zmianą warunków, ale nie wyklucza możliwości dobrowolnego ustalenia przez strony odmiennych, nawet mniej korzystnych, zasad, jeśli jest to uzasadnione.
Czy art. 18 § 1 KP ogranicza możliwość ustalenia przez strony mniej korzystnych warunków niż przepisy prawa pracy w umowach dotyczących podnoszenia kwalifikacji zawodowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 18 § 1 KP dotyczy wzajemnego stosunku między indywidualną umową o pracę a przepisami prawa pracy, a nie wszelkich stosunków prawnych między pracownikiem a pracodawcą, w tym tych dotyczących podnoszenia kwalifikacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił stosunek pracy od innych stosunków prawnych, które mogą powstać w związku z podnoszeniem kwalifikacji, wskazując, że art. 18 § 1 KP nie ma zastosowania do wszystkich postanowień umów w tym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Witold K. | osoba_fizyczna | powód |
| Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w S.W. | instytucja | pozwany |
| Skarb Państwa – Wojewoda P. w R. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
Dz.U. Nr 103, poz. 472 art. 26
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych
Nie stanowi przeszkody do ustalenia w drodze porozumienia stron innych, nawet mniej korzystnych dla pracownika warunków związanych z podnoszeniem przez niego kwalifikacji zawodowych.
Dz.U. Nr 103, poz. 472 art. 9 § 1
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych
Pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje w formach pozaszkolnych na podstawie skierowania zakładu pracy przysługuje zwrot kosztów, o ile umowa zawarta między pracownikiem a zakładem pracy nie stanowi inaczej.
Pomocnicze
k.p. art. 18 § 1
Kodeks pracy
Postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pracy, nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy. Przepis ten nie dotyczy wszelkich postanowień umowy i stosunków prawnych między pracownikiem a pracodawcą.
M.P. z 1983 r. Nr 1, poz. 6 art. 12 § 1 pkt 2
Uchwała nr 263 Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1982 r. w sprawie podnoszenia kwalifikacji pracowników uspołecznionych zakładów pracy oraz świadczeń przysługujących tym pracownikom
Pracownikom, którym wydano skierowanie na podnoszenie kwalifikacji, przysługiwał zwrot kosztów przejazdów, zakwaterowania i wyżywienia na zasadach obowiązujących przy podróżach służbowych.
M.P. z 1983 r. Nr 1, poz. 6 art. 1 § 2 pkt 1
Uchwała nr 263 Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1982 r. w sprawie podnoszenia kwalifikacji pracowników uspołecznionych zakładów pracy oraz świadczeń przysługujących tym pracownikom
Przepisów uchwały nie stosuje się do pracowników podstawowej działalności służby zdrowia, objętych specjalistycznym medycznym szkoleniem, dokształcaniem i doskonaleniem zawodowym, prowadzo- nym przez resort zdrowia i opieki społecznej, w zakresie unormowanym odrębnie.
Dz.Urz. MZiOS Nr 3, poz. 19 art. 24
Zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 1 lutego 1983 r. w sprawie specjalizacji lekarzy, lekarzy dentystów, magistrów farmacji oraz innych pracowników z wyższym wykształceniem zatrudnionych w służbie zdrowia i opiece społecznej
Lekarzowi odbywającemu specjalizację przysługuje zwrot kosztów jak za delegację służbową jedynie w przypadku wyjazdu na egzamin końcowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Strony mogły ustalić inne warunki związane z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych w drodze porozumienia, nawet mniej korzystne dla pracownika. • Powód zaakceptował ustnie i pisemnie (poprzez podpisywanie poleceń wyjazdu) ograniczenie zwrotu kosztów do kosztów przejazdu. • Art. 18 § 1 KP nie ma zastosowania do wszelkich umów między pracownikiem a pracodawcą dotyczących podnoszenia kwalifikacji.
Odrzucone argumenty
Powód domagał się zwrotu kosztów wyżywienia i zakwaterowania na zasadach delegacji służbowej, mimo ustaleń o ograniczeniu zwrotu do kosztów przejazdu. • Argumentacja powoda oparta na pominięciu przepisów uchwały nr 263 RM i niezastosowaniu § 26 rozporządzenia z 1993 r. nie uwzględniała faktu dorozumianego porozumienia stron.
Godne uwagi sformułowania
Przepis § 26 rozporządzenia [...] nie stanowi przeszkody do ustalenia w drodze porozumienia stron innych, nawet mniej korzystnych dla pracownika warunków związanych z podnoszeniem przez niego kwalifikacji zawodowych. • Z założeń przyjętych przez ustawodawcę nie wynika, że umożliwienie pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych [...] jest obowiązkiem pracodawcy oraz że obowiązek ten może być przez pracownika egzekwowany.
Skład orzekający
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
przewodniczący-sprawozdawca
Katarzyna Gonera
członek
Walerian Sanetra
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracodawcę i pracownika, dopuszczalność porozumień mniej korzystnych dla pracownika w tym zakresie, interpretacja art. 18 § 1 KP w kontekście umów o podnoszenie kwalifikacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji lekarzy odbywających specjalizację w okresie obowiązywania konkretnych przepisów, ale ogólne zasady dotyczące umów o podnoszenie kwalifikacji mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak elastyczne mogą być umowy dotyczące podnoszenia kwalifikacji i jak ważne jest jasne określenie warunków, aby uniknąć sporów. Pokazuje też, że nawet w sprawach pracowniczych, porozumienie stron może mieć kluczowe znaczenie.
“Czy pracodawca może ograniczyć zwrot kosztów specjalizacji? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.