I PK 200/16

Sygn. akt I PK 200/16
POSTANOWIENIE
Dnia 19 kwietnia 2017 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Staryk
w sprawie z powództwa P. N.
‎
przeciwko […] Firmie […] w N.
‎
o zapłatę ryczałtów za noclegi,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 kwietnia 2017 r.,
‎
skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w N.
‎
z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt IV Pa (…),
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w N. na rzecz adwokata W. Z. kwotę 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) zł, powiększoną o stawkę należnego podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy sądowej, udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 29 lutego 2016 r., sygn. akt IV Pa (…), Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w N. – w sprawie z powództwa P. N. przeciwko Firmie […] w N. – oddalił apelacje obydwu stron postępowania od wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w N.  z dnia 30 lipca 2015 r., sygn. akt IV P (…), w którym Sąd Rejonowy zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 40.000 zł tytułem ryczałtów za noclegi z odsetkami ustawowymi od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia zapłaty, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.
Powyższy wyrok Sądu Okręgowego strona pozwana zaskarżyła skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na występowanie „istotnych zagadnień prawnych skupiających się wokół następujących kwestii: 1. zasadności roszczenia o ryczałty za noclegi kierowcy w podróży zagranicznej w przypadku, gdy faktycznie nie zostały poniesione żadne koszty związane z noclegiem, a wypłacane przez pracodawcę należności z tytułu odbywanych zagranicznych podróży służbowych wystarczały na pokrycie wszystkich innych rzeczywiście poniesionych kosztów; 2. dopuszczalności wyprowadzenia z art. 8 kp konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego jedynie w części i na tej podstawie dokonania zmiarkowania wysokości roszczenia; 3. dopuszczalności stosowania art. 322 kpc w sprawie o zapłatę tytułem ryczałtów za noclegi, skoro sprawa taka nie należy do kategorii spraw wymienionych w tym przepisie, a przy tym nie jest sprawą o wynagrodzenie za pracę i nie dotyczy godzin nadliczbowych”.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona powodowa wniosła o odrzucenie skargi kasacyjnej, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku - o nieprzyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej pozwanego, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku - o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, a także o przyznanie – w przypadku każdego z powyższych rozstrzygnięć – od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości, ani w części, według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna strony pozwanej nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że w sprawie występują istotne zagadnienia prawne (art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.). Nie można jednak uznać, że skarżąca wykazała istnienie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania określonej w art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.
W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określonej w art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c., przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu samego zagadnienia wraz ze wskazaniem konkretnego przepisu prawa, na tle którego to zagadnienie występuje oraz wskazaniu argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, w tym także na sformułowaniu własnego stanowiska przez skarżącego. Wywód ten powinien być zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX nr 1102817). Analogicznie należy traktować wymogi konstrukcyjne samego zagadnienia prawnego, formułowanego w ramach przesłanki z art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c., oraz jego związek ze sprawą i skargą kasacyjną, która miałaby zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy. Zagadnienie prawne powinno: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571); 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02, LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179); 3)   pozostawać w związku z rozpoznawaną sprawą (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, LEX nr 864002; z dnia 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, LEX nr 560504) i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa i praktyki sądowej. Wymóg ten jest uzasadniony publicznymi celami rozpoznania przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 października 2007 r., V CSK 356/07, LEX nr 621243). Ograniczenie się przez skarżącego do pytania nie jest wystarczającym określeniem zagadnienia prawnego, jeżeli zagadnienie prawne nie zostało przedstawione bez odniesienia się do ogólnych problemów interpretacyjnych (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 lutego 2008 r., I UK 332/07, LEX nr 452451). W myśl utrwalonego orzecznictwa nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa (art. 398
9
§ 1 pkt 2 k.p.c.) ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne (art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.), jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu
(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr
523522
oraz z 16 stycznia 2003 r., I PK 230/02, OSNP - wkładka z 2003 r. nr 13, poz. 5
)
.
Analizami interpretacyjnymi przepisów prawa, z którymi uzasadnienie wniosku wiąże pierwszą z postawionych kwestii zajmował się już Sąd Najwyższy, który w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 r.,
II
PZP 1/14, OSNP 2014 nr 12, poz. 164 stwierdził, że zapewnienie przez pracodawcę pracownikowi (kierowcy wykonującemu przewozy w międzynarodowym transporcie drogowym) odpowiedniego miejsca do spania w kabinie samochodu ciężarowego, czyli wyposażenie samochodu w odpowiednie urządzenia (leżankę, klimatyzację, ogrzewanie itp.) pozwala na wykorzystanie przez kierowcę w samochodzie dobowego (dziennego) odpoczynku, przy spełnieniu warunków określonych w art. 8 ust. 8 rozporządzenia nr 561/06, natomiast nie oznacza zapewnienia mu przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2002 r. Taki stan rzeczy uprawnia pracownika do otrzymania od pracodawcy zwrotu kosztów noclegu co najmniej na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1 lub 2 tego rozporządzenia albo na korzystniejszych warunkach i wysokości, określonych w umowie o pracę, układzie zbiorowym pracy lub innych przepisach prawa pracy (zob. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2015 r.,
II PK
241/14,
LEX
nr 2026878). Podkreślić też trzeba, że
po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 listopada 2016 r., K 11/15, nie stosuje się art. 21a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (jednolity tekst: Dz.U. z 2012 r., poz. 1155 ze zm.), ale stosuje się art.  77
5
§ 5 k.p. w przypadku, gdy pracodawca nie uregulował zasad zwrotu należności z tytułu podroży służbowej w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub umowie o pracę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2017 r., I
PK
300/15,
LEX
nr 2242158).
Uzasadnienie wniosku nie uwzględnia w swojej konstrukcji zasadniczych ustaleń faktycznych zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w tym między innymi tego, że strona pozwana nie wypłaciła powodowi żadnych kwot tytułem ryczałtów za noclegi w kabinie samochodu.
Autor skargi nie przedstawia także istotnego zagadnienia prawnego sprawy w rozumieniu przepisu art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c. w zakresie dwóch pozostałych sygnalizowanych w uzasadnieniu wniosku kwestii dotyczących możliwości „wyprowadzenia z art. 8 k.p. konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego w części…” oraz dopuszczalności stosowania art. 322 k.p.c. w sprawie o zapłatę ryczałtów za noclegi. Kwestie te nie zostały powiązane z odpowiednią jurydyczną argumentacją – uwzględniającą stanowisko zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji, argumentacją wykazującą, że w sprawie rzeczywiście występują istotne zagadnienia prawne w rozumieniu art. 398
9
§ 1 pkt 1 k.p.c.
Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art. 398
9
§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 398
9
§ 2 k.p.c. (pkt 1.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2. niniejszego postanowienia ma swoją podstawę w art. 98 k.p.c.
l.n