I PK 182/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kwalifikacji umów zawartych między powódkami (Katarzyną P. i Ewą S.) a pozwaną (Ewą R.). Powódki domagały się ustalenia istnienia stosunku pracy, twierdząc, że mimo zawarcia umów zlecenia, faktycznie były zatrudnione na podstawie umów o pracę. Sądy niższych instancji przychyliły się do tego stanowiska, wskazując na cechy takie jak wykonywanie pracy pod kierownictwem, w określonym miejscu i czasie, oraz trwałość więzi. Sąd Najwyższy uchylił jednak zaskarżony wyrok. Kluczowym argumentem Sądu Najwyższego było ustalenie, że powódki miały znaczną swobodę w ustalaniu między sobą harmonogramu pracy i wzajemnych zastępstw, co było możliwe dzięki temu, że zadanie obsługi placówki w wyznaczonych godzinach zostało powierzone im łącznie, a nie indywidualnie. Taka elastyczność w ustalaniu czasu pracy, gdzie strony same decydują, która z nich i kiedy pracuje, jest cechą charakterystyczną dla umów zlecenia, a nie stosunku pracy, gdzie pracodawca wyznacza czas i miejsce pracy. Sąd podkreślił, że nawet jeśli w umowie zlecenia występują pewne elementy podporządkowania czy ustalenia czasu pracy, nie przesądzają one o istnieniu stosunku pracy, jeśli nie są dominujące i jeśli strony świadomie wybrały umowę cywilnoprawną, co było korzystne dla powódek (możliwość pogodzenia pracy ze studiami, wyższe wynagrodzenie netto).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że swoboda w ustalaniu harmonogramu pracy przez dwie osoby zatrudnione na podstawie umów zlecenia, nawet przy zapewnieniu funkcjonowania zakładu w określonych godzinach, wyklucza uznanie tych umów za umowy o pracę.
Dotyczy sytuacji, gdy dwie osoby wspólnie wykonują zadanie, mając swobodę w ustalaniu wzajemnych harmonogramów pracy. Nie dotyczy sytuacji, gdy pracodawca indywidualnie ustala zadaniowy czas pracy dla jednego pracownika.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa, z mocy której dwie osoby zostają zobowiązane do świadczenia pracy zapewniającej funkcjonowanie zakładu usługowego w wyznaczonych godzinach jego otwarcia, ale z przyznaniem im swobody co do ustalenia, która z nich i kiedy pracuje, może być uznana za umowę o pracę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie umowy nie mogą być uznane za umowy o pracę (art. 22 k.p.), chyba że na podstawie art. 2951 k.p. została wprowadzona grupowa organizacja pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kluczowym elementem odróżniającym umowę o pracę od umowy zlecenia jest sposób ustalania czasu pracy. W przypadku umów zlecenia, gdzie strony mają swobodę w ustalaniu harmonogramu i wzajemnych zastępstw, nie można mówić o stosunku pracy, nawet jeśli praca jest świadczona w określonych godzinach otwarcia placówki. Pracodawca nie wyznacza indywidualnie czasu pracy poszczególnych zleceniobiorców.
Czy świadczenie pracy pod kierownictwem pracodawcy, wykonywanie czynności w określonym miejscu i czasie, oraz trwałość więzi mogą przesądzać o istnieniu stosunku pracy, mimo nazwy umowy jako umowy zlecenia?
Odpowiedź sądu
Te elementy mogą przemawiać za istnieniem stosunku pracy, ale nie mają charakteru decydującego, jeśli strony świadomie wybrały umowę cywilnoprawną, a sposób wykonywania pracy nie wykazuje dominujących cech podporządkowania pracowniczego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że choć cechy takie jak praca pod kierownictwem, określony czas i miejsce, czy trwałość więzi są charakterystyczne dla stosunku pracy, mogą one występować również w umowach cywilnoprawnych. Decydujące znaczenie ma zgodny zamiar stron, cel umowy oraz dominacja cech stosunku pracy w sposobie jej wykonywania. W tej sprawie, swoboda w ustalaniu harmonogramu pracy przez powódki była cechą obcą stosunkowi pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Katarzyna P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Ewa S. | osoba_fizyczna | powódka |
| Ewa R. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definiuje stosunek pracy, wskazując na wykonywanie pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę. Przepis ten nie wyklucza możliwości zawierania umów cywilnoprawnych, ale stanowi granicę swobody kontraktowania.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która pozwala stronom na ułożenie stosunku prawnego według swojego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku prawnego, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w art. 22 § 1[2] k.p.
k.c. art. 738 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy możliwości powierzenia wykonania zlecenia osobie trzeciej (zastępcy), co jest cechą obcą umowie o pracę.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Przepis odsyłający, który stosuje się do umów nienazwanych, w tym umów zlecenia, w zakresie nieuregulowanym przepisami szczególnymi.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany ustalonym stanem faktycznym w postępowaniu kasacyjnym.
k.p. art. 295 § 1
Kodeks pracy
Dotyczy grupowej organizacji pracy, która mogłaby być podstawą do uznania pewnych elementów za zgodne ze stosunkiem pracy, jednak wymagała wydania regulaminu i zawarcia odrębnej umowy między pracownikami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Swoboda powódek w ustalaniu harmonogramu pracy i wzajemnych zastępstw jest cechą charakterystyczną dla umów zlecenia, a nie umowy o pracę. • Wybór rodzaju umowy (zlecenia zamiast o pracę) był świadomy i korzystny dla powódek, pozwalając na pogodzenie pracy ze studiami i uzyskanie wyższego wynagrodzenia netto.
Odrzucone argumenty
Praca powódek pod kierownictwem, w określonym miejscu i czasie, oraz trwałość więzi świadczą o istnieniu stosunku pracy. • Faktyczne wykonywanie przez powódki czynności innych niż wynikające z umów zlecenia, a także zlecenie czynności, do których nie miały kwalifikacji, wskazuje na pozorność umów zlecenia.
Godne uwagi sformułowania
Umowy, z mocy których dwie osoby zostają zobowiązane do świadczenia pracy zapewniającej funkcjonowanie zakładu usługowego w wyznaczonych godzinach jego otwarcia, ale z przyznaniem im swobody co do ustalenia, która z nich i kiedy pracuje, nie mogą być uznane za umowy o pracę (art. 22 k.p.). • Harmonogram pracy powódki ustalały indywidualnie między sobą i mogły go dowolnie kształtować, umawiając się szczegółowo, która z nich w danym dniu lub tygodniu będzie wykonywać pracę na zmianie porannej, a która na popołudniowej. • To, że powódki mogły opuszczać przychodnię, kiedy miały taką potrzebę i były zastępowane przez pielęgniarki, nie wpływa na kwalifikację prawną łączącej strony umowy.
Skład orzekający
Teresa Flemming-Kulesza
przewodniczący
Józef Iwulski
sprawozdawca
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że swoboda w ustalaniu harmonogramu pracy przez dwie osoby zatrudnione na podstawie umów zlecenia, nawet przy zapewnieniu funkcjonowania zakładu w określonych godzinach, wyklucza uznanie tych umów za umowy o pracę."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy dwie osoby wspólnie wykonują zadanie, mając swobodę w ustalaniu wzajemnych harmonogramów pracy. Nie dotyczy sytuacji, gdy pracodawca indywidualnie ustala zadaniowy czas pracy dla jednego pracownika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o pracę a umową zlecenia, z praktycznym przykładem elastycznego harmonogramu pracy, który może być mylący dla pracowników.
“Czy elastyczny grafik pracy to zawsze umowa o pracę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.