I PK 154/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, D. W., działając przez Stowarzyszenie „T.”, dochodził od pozwanego J. P. kwoty 68.464,71 zł tytułem ryczałtów za noclegi w okresie od lutego 2011 r. do marca 2013 r. Pracownik był zatrudniony jako kierowca w transporcie krajowym i międzynarodowym, a nocował w kabinie samochodu ciężarowego. Sąd Rejonowy zasądził należność, uznając, że pracodawca nie zapewnił bezpłatnych noclegów i że obwieszczenie pracodawcy obniżające wysokość diet było bezskuteczne. Sąd Okręgowy utrzymał wyrok w mocy, korygując jedynie datę naliczania odsetek. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok. Kluczową podstawą uchylenia była zmiana stanu prawnego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016 r. (K 11/15), który zakwestionował konstytucyjność przepisów dotyczących ryczałtów za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym. Sąd Najwyższy podkreślił, że należy uwzględnić specyfikę pracy kierowcy, przepisy unijne oraz wewnętrzne regulacje pracodawcy i umowę o pracę, które mogą przewidywać inne zasady niż przepisy powszechnie obowiązujące. Sąd wskazał, że nawet nocleg w kabinie pojazdu nie wyklucza prawa do ryczałtu, ale jego wysokość powinna być ustalana na podstawie regulacji wewnętrznych lub umowy o pracę, a niekoniecznie według rozporządzenia dla sfery budżetowej. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie prawa do ryczałtów za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 11/15, interpretacja przepisów Kodeksu pracy i ustawy o czasie pracy kierowców w kontekście podróży służbowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji kierowców w transporcie międzynarodowym i jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych oraz okresu po wyroku TK K 11/15.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracownikowi zatrudnionemu jako kierowca w transporcie międzynarodowym, który nocuje w kabinie samochodu ciężarowego, przysługuje ryczałt za nocleg, jeśli pracodawca nie zapewnił mu noclegu w warunkach hotelowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownikowi przysługuje ryczałt za nocleg, nawet jeśli nocuje w kabinie pojazdu, o ile pracodawca nie zapewnił mu bezpłatnego noclegu w warunkach hotelowych. Wysokość ryczałtu powinna być ustalana na podstawie wewnętrznych regulacji pracodawcy lub umowy o pracę, a niekoniecznie według przepisów dla sfery budżetowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, wskazując, że nocleg w kabinie pojazdu nie jest równoznaczny z zapewnieniem bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisów. Podkreślono, że przepisy dotyczące ryczałtów dla kierowców w transporcie międzynarodowym wymagają uwzględnienia specyfiki pracy i mogą być regulowane przez wewnętrzne akty pracodawcy lub umowy o pracę, które mogą przewidywać inne stawki niż przepisy powszechnie obowiązujące.
Czy obwieszczenie pracodawcy dotyczące zasad rozliczania kosztów podróży służbowej, wydane na podstawie art. 150 § 1 k.p., może skutecznie zmienić warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej ustalone w umowie o pracę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obwieszczenie pracodawcy wydane na podstawie art. 150 § 1 k.p. nie jest źródłem prawa pracy w rozumieniu art. 9 k.p. i nie może regulować kwestii innych niż związane z organizacją czasu pracy. Nie może ono skutecznie zmienić warunków wypłacania należności z tytułu podróży służbowej ustalonych w umowie o pracę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 77^5 § 3 k.p. enumeratywnie wymienia akty prawne, w których można zawrzeć postanowienia dotyczące wypłacania należności z tytułu podróży służbowej (układ zbiorowy, regulamin wynagradzania, umowa o pracę). Obwieszczenie nie należy do tych aktów i nie może modyfikować postanowień umowy o pracę.
Czy organizacja pozarządowa może wytoczyć powództwo na rzecz byłego pracownika w sprawie z zakresu prawa pracy?
Odpowiedź sądu
Tak, organizacja pozarządowa może wytoczyć powództwo na rzecz byłego pracownika w sprawie z zakresu prawa pracy, za jego zgodą wyrażoną na piśmie, zgodnie z art. 462 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 462 k.p.c. dotyczy wszystkich spraw z zakresu prawa pracy, zarówno między obecnym pracownikiem a pracodawcą, jak i między byłym pracownikiem a byłym pracodawcą. Celem przepisu jest wspomaganie pracownika jako strony słabszej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Stowarzyszenie "T." w P. | instytucja | powód (działający na rzecz D. W.) |
| D. W. | osoba_fizyczna | powód |
| J. P. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Firma Usługowo-Handlowa "J." w C. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p. art. 77^5 § § 1
Kodeks pracy
Pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej.
k.p. art. 77^5 § § 3
Kodeks pracy
Warunki wypłacania należności z tytułu podróży służbowej pracownikowi zatrudnionemu u innego pracodawcy niż państwowa lub samorządowa jednostka sfery budżetowej określa się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę.
u.c.p.k. art. 21a
Ustawa o czasie pracy kierowców
Kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalane na zasadach określonych w art. 77^5 § 3-5 k.p.
Pomocnicze
k.p. art. 77^5 § § 5
Kodeks pracy
Gdy układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawiera postanowień, o których mowa w § 3, pracownikowi przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów, o których mowa w § 2.
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Brak zdolności sądowej lub procesowej stanowi przesłankę odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania.
k.p.c. art. 462
Kodeks postępowania cywilnego
Organizacje pozarządowe mogą wytaczać powództwa na rzecz pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy za jego zgodą.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są dające się ustalić fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p. art. 150 § § 1
Kodeks pracy
Pracodawca może wydawać obwieszczenia dotyczące organizacji czasu pracy.
rozp. MPiPS z 19.12.2002 r. art. 9 § ust. 1-4
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju
Reguluje wysokość i warunki przyznawania ryczałtów za noclegi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana stanu prawnego po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 11/15, która podważyła dotychczasowe podstawy prawne rozstrzygnięć w sprawach ryczałtów za noclegi kierowców. • Nocleg w kabinie pojazdu nie jest równoznaczny z zapewnieniem bezpłatnego noclegu. • Obwieszczenie pracodawcy nie może skutecznie zmienić postanowień umowy o pracę dotyczących należności z tytułu podróży służbowych. • Nawet jeśli pracodawca zapewnił miejsce do spania w kabinie, kierowcy przysługuje ryczałt za nocleg, jeśli nie zapewniono mu noclegu hotelowego.
Odrzucone argumenty
Argumenty pozwanego dotyczące skuteczności obwieszczenia pracodawcy jako podstawy do odmowy wypłaty ryczałtów. • Argumenty pozwanego o braku obowiązku wypłaty ryczałtu za nocleg, gdy pracownik nocuje w kabinie pojazdu. • Argumenty pozwanego o braku zdolności sądowej organizacji pozarządowej działającej na rzecz byłego pracownika.
Godne uwagi sformułowania
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Ł. do ponownego rozpoznania • zmiana stanu prawnego, wynikającej z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016 r., K 11/15 • zapewnienie pracownikowi-kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu • obwieszczenie z 17 października 2012 r. nie może stanowić aktu, o jakim mowa w art. 104^2 § 2 k.p. • Podpis na rachunkach nie dowodzi jednak tytułu, z którego kwoty te zostały powodowi przyznane.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący-sprawozdawca
Bohdan Bieniek
członek
Bogusław Cudowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do ryczałtów za noclegi dla kierowców w transporcie międzynarodowym po wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 11/15, interpretacja przepisów Kodeksu pracy i ustawy o czasie pracy kierowców w kontekście podróży służbowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji kierowców w transporcie międzynarodowym i jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych oraz okresu po wyroku TK K 11/15.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami kierowców w transporcie międzynarodowym, które zostało skomplikowane przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Pokazuje, jak zmiany w prawie wpływają na orzecznictwo i praktykę.
“Kierowco, czy nocleg w kabinie odbiera Ci ryczałt? Sąd Najwyższy wyjaśnia po wyroku TK!”
Dane finansowe
WPS: 68 464,71 PLN
ryczałty za noclegi: 68 464,71 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.