I PK 139/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, Stanisława B., pracowała w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej Przychodni Specjalistycznej w O. na podstawie umowy zlecenia od 1 września 2007 r. do 31 marca 2014 r., wykonując pracę diagnosty laboratoryjnego. Wcześniej była zatrudniona na umowę o pracę, a po przejściu na wcześniejszą emeryturę zaproponowano jej umowę cywilnoprawną. Powódka wniosła o ustalenie istnienia stosunku pracy, argumentując, że sposób wykonywania przez nią obowiązków (stałe godziny pracy, podporządkowanie kierowniczce, wykonywanie tych samych czynności co poprzednio) wskazuje na pracowniczy charakter zatrudnienia. Sąd Rejonowy uznał powództwo za zasadne. Sąd Okręgowy zmienił wyrok, oddalając powództwo i podkreślając wolę stron zawarcia umowy zlecenia oraz elastyczność powódki w ustalaniu grafiku. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 22 § 1, § 1^1 i § 1^2 Kodeksu pracy, decydujący jest sposób wykonywania pracy, a nie nazwa umowy. Analiza sposobu wykonywania obowiązków przez powódkę, mimo zawarcia umowy zlecenia, wykazała cechy stosunku pracy, takie jak stałe godziny pracy, podporządkowanie organizacyjne kierowniczce, wykonywanie tych samych zadań co poprzednio, praca w zespole innych pracowników zatrudnionych na umowę o pracę, oraz brak faktycznego korzystania z możliwości powierzenia zastępstwa. Sąd Najwyższy uznał, że wola stron zawarcia umowy zlecenia nie może zmienić charakteru stosunku prawnego, jeśli w rzeczywistości spełnia on przesłanki umowy o pracę. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że sposób wykonywania umowy cywilnoprawnej, a nie jej nazwa, decyduje o jej charakterze prawnym jako umowy o pracę, nawet w przypadku wielokrotnego zawierania umów cywilnoprawnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie praca wykonywana była w warunkach silnie zbliżonych do stosunku pracy. Interpretacja może być różna w przypadkach mniejszego stopnia podporządkowania lub większej swobody zleceniobiorcy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sposób wykonywania umowy cywilnoprawnej, który wykazuje cechy stosunku pracy, może być uznany za umowę o pracę, niezależnie od nazwy umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sposób wykonywania umowy ma decydujące znaczenie, a nie nazwa umowy. Jeśli umowa faktycznie jest wykonywana w warunkach wskazujących na stosunek pracy, sąd powinien ustalić istnienie stosunku pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 22 § 1, § 1^1 i § 1^2 Kodeksu pracy nakazują badać faktyczne warunki wykonywania pracy, a nie tylko treść umowy. Wola stron nie może zmienić charakteru stosunku prawnego, jeśli w rzeczywistości spełnia on przesłanki umowy o pracę. W analizowanym przypadku, mimo zawarcia umowy zlecenia, sposób wykonywania obowiązków przez powódkę wykazywał cechy stosunku pracy.
Czy pracodawca może narzucić pracownikowi umowę cywilnoprawną, jeśli faktycznie wykonuje on pracę w warunkach stosunku pracy, wykorzystując swoją przewagę ekonomiczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w art. 22 § 1 k.p. Wola stron nie może zmienić charakteru stosunku prawnego, jeśli w rzeczywistości spełnia on przesłanki umowy o pracę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przepisy Kodeksu pracy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i służą ochronie pracownika jako strony słabszej. Pracodawca nie może obejść przepisów prawa pracy poprzez zawieranie umów cywilnoprawnych, jeśli faktycznie realizuje stosunek pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Przychodnia Specjalistyczna w O. | instytucja | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
k.p. art. 22 § § 1^1
Kodeks pracy
Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
k.p. art. 22 § § 1^2
Kodeks pracy
Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1.
Pomocnicze
k.c. art. 734
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy zlecenia, która została błędnie zastosowana przez sąd okręgowy.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Dotyczy umowy o świadczenie usług, która mogła być podstawą analizy.
k.p.c. art. 398^15 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sposób wykonywania umowy zlecenia przez powódkę wykazywał cechy stosunku pracy (stałe godziny, podporządkowanie, te same obowiązki co poprzednio). • Nazwa umowy (zlecenie) nie może przesądzać o jej charakterze prawnym, jeśli faktycznie realizuje ona cechy umowy o pracę. • Przepisy Kodeksu pracy dotyczące stosunku pracy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i chronią pracownika.
Odrzucone argumenty
Wola stron zawarcia umowy zlecenia była decydująca dla jej charakteru prawnego. • Powódka miała swobodę w ustalaniu czasu pracy i nie była ściśle podporządkowana. • Możliwość korzystania z zastępcy w umowie zlecenia wykluczała istnienie stosunku pracy.
Godne uwagi sformułowania
pierwszorzędne znaczenie ma nie tyle treść zawartej między stronami umowy, ile sposób jej wykonywania • nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy • wola stron, którą jak ustalił Sąd Okręgowy, było zawieranie kolejnych umów zlecenia (umów o świadczenie usług) nie mogła zmienić charakteru stosunku prawnego łączącego strony w wyniku ich zawarcia
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący
Zbigniew Hajn
sprawozdawca
Jolanta Strusińska-Żukowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sposób wykonywania umowy cywilnoprawnej, a nie jej nazwa, decyduje o jej charakterze prawnym jako umowy o pracę, nawet w przypadku wielokrotnego zawierania umów cywilnoprawnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie praca wykonywana była w warunkach silnie zbliżonych do stosunku pracy. Interpretacja może być różna w przypadkach mniejszego stopnia podporządkowania lub większej swobody zleceniobiorcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu pozornych umów zlecenia i ochrony praw pracowniczych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród prawników i pracowników.
“Umowa zlecenie czy umowa o pracę? Sąd Najwyższy przypomina: liczy się to, jak pracujesz, a nie jak się nazywa umowa!”
Dane finansowe
WPS: 12 493 PLN
zwrot kosztów postępowania: 60 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.