Orzeczenie · 2004-01-22

I PK 110/03Odpowiedzialność skarbu państwa akcje pracownicze dziedziczenie

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2004-01-22

SNPrawo pracyodszkodowania z tytułu stosunku pracyWysokanajwyższy

akcje pracowniczeodszkodowaniespadekdziedziczenieSkarb Państwakomercjalizacja przedsiębiorstwSąd Najwyższykasacja

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powódka dochodziła odszkodowania od Skarbu Państwa za nieprzyznanie jej, jako spadkobierczyni zmarłego pracownika, akcji pracowniczych spółki K. „Polska” S.A. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w części, zasądzając 15.265 zł, uznając odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 471 KC za błędną interpretację przepisów dotyczącą dziedziczenia uprawnień do akcji. Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację Ministra Skarbu Państwa, uznał częściowo jej zasadność. Potwierdził, że odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 471 KC jest uzasadniona, ponieważ błędna wykładnia przepisów przez Ministra Skarbu Państwa doprowadziła do zaniechania przez powódkę złożenia oświadczenia o zamiarze nabycia akcji w terminie. Jednakże Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok z powodu naruszenia art. 209 KC. Stwierdził, że przepisy o współwłasności (art. 209 KC) dotyczą ochrony rzeczy wspólnej, a nie dochodzenia roszczeń pieniężnych, które podlegają przepisom o zobowiązaniach. Zasądzenie całości odszkodowania na rzecz jednego ze spadkobierców, bez ustaleń co do działu spadku lub podstaw solidarności wierzycieli (art. 367 KC), było błędne. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za błędne interpretacje przepisów prywatyzacyjnych oraz rozróżnienie między ochroną praw rzeczowych a dochodzeniem roszczeń pieniężnych w kontekście spadku.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych i akcji pracowniczych, ale zasady dotyczące odpowiedzialności za błędne informacje i stosowania przepisów procesowych są uniwersalne.

Zagadnienia prawne (2)

Czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 471 KC za błędną interpretację przepisów dotyczącą dziedziczenia uprawnień do akcji pracowniczych, która doprowadziła do zaniechania złożenia oświadczenia o ich nabyciu przez spadkobiercę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność, gdyż błędna wykładnia przepisów przez Ministra Skarbu Państwa wprowadziła spadkobiercę w błąd, skutkując zaniechaniem złożenia oświadczenia w terminie.

Uzasadnienie

Minister Skarbu Państwa, jako właściciel akcji, miał obowiązek zapewnić zgodne z prawem udostępnianie akcji uprawnionym pracownikom i ich spadkobiercom. Błędna interpretacja przepisów dotyczących dziedziczenia uprawnień do akcji, która wykluczała spadkobierców, stanowiła niewykonanie zobowiązania, uzasadniając odpowiedzialność na podstawie art. 471 KC.

Czy jeden ze spadkobierców może dochodzić całości roszczenia pieniężnego (odszkodowania) z tytułu utraty prawa do akcji pracowniczych, powołując się na przepisy o współwłasności (art. 209 KC) i czynnościach zachowawczych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nie można stosować przepisów o współwłasności (art. 209 KC) do dochodzenia roszczeń pieniężnych. Roszczenia te podlegają przepisom o zobowiązaniach, a ich dochodzenie przez jednego ze spadkobierców wymagałoby ustalenia solidarności wierzycieli (art. 367 KC) lub rozliczenia w ramach działu spadku.

Uzasadnienie

Przepis art. 209 KC dotyczy ochrony rzeczy wspólnej przez współwłaścicieli, a nie dochodzenia wierzytelności. Roszczenia pieniężne, nawet wynikające ze spadku, są podzielne i podlegają innym regulacjom prawnym. Zasądzenie całości świadczenia na rzecz jednego spadkobiercy bez podstawy prawnej jest błędne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Strony

Nazwa	Typ	Rola
N. K.	osoba_fizyczna	powódka
K. Polska Spółka Akcyjna w L.	spółka	pozwana
Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Skarbu Państwa	organ_państwowy	pozwany
Minister Skarbu Państwa	organ_państwowy	strona pozwana (skarżąca w kasacji)

Przepisy (12)

Główne

k.c. art. 471

Kodeks cywilny

Podstawa odpowiedzialności Skarbu Państwa za niewykonanie zobowiązania wynikającego z ustawy.

Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych art. 31a

Określa Skarb Państwa jako właściciela akcji i zbywcę, działającego przez Ministra Skarbu Państwa.

k.c. art. 1035

Kodeks cywilny

Odpowiednie stosowanie przepisów o współwłasności do majątku spadkowego.

k.c. art. 209

Kodeks cywilny

Dochodzenie przez każdego ze współwłaścicieli czynności zmierzających do zachowania wspólnego prawa. Błędnie zastosowany przez sądy niższych instancji do roszczeń pieniężnych.

KPC art. 39313 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.

Pomocnicze

Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych art. 36 § ust. 5

Podstawa wydania rozporządzenia wykonawczego przez Ministra Skarbu Państwa.

Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych art. 38 § ust. 1

Nakłada na Ministra Skarbu Państwa obowiązki związane z procedurą przyjmowania kontrahentów.

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

Termin przedawnienia roszczenia kontraktowego wynosi 10 lat.

k.c. art. 442 § § 1

Kodeks cywilny

Nie ma zastosowania do roszczeń kontraktowych.

k.c. art. 367 § § 1

Kodeks cywilny

Reguluje solidarność wierzycieli.

k.c. art. 369

Kodeks cywilny

Warunki powstania zobowiązania solidarnego.

KPC art. 39311 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy związany ustaleniami faktycznymi w braku zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 471 KC za błędną interpretację przepisów dotyczącą dziedziczenia uprawnień do akcji pracowniczych. • Naruszenie art. 209 KC przez sądy niższych instancji poprzez zastosowanie przepisów o współwłasności do dochodzenia roszczeń pieniężnych.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 36 ust. 5, 38 ust. 1 ustawy o komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych, § 6 i § 8 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy oraz art. 471 i 442 KC. • Zarzut naruszenia art. 737 KC.

Godne uwagi sformułowania

Minister Skarbu Państwa nie może uwolnić się od odpowiedzialności z art. 471 KC, powołując się na niezgłoszenie się w terminie wierzyciela, skoro stosując niewłaściwą wykładnię jego uprawnień wprowadził go w błąd. • Przepis art. 209 KC zamieszczony jest w Księdze Drugiej Kodeksu Cywilnego – własność i inne prawa rzeczowe i dotyczy wykonywania przez każdego ze współwłaścicieli wszelkich czynności i dochodzenia wszelkich roszczeń zmierzających do zachowania wspólnego prawa do rzeczy. Natomiast roszczenia z wierzytelności reguluje Księga Trzecia Kodeksu Cywilnego – Zobowiązania.

Skład orzekający

Andrzej Kijowski

przewodniczący

Roman Kuczyński

sprawozdawca

Jadwiga Skibińska-Adamowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za błędne interpretacje przepisów prywatyzacyjnych oraz rozróżnienie między ochroną praw rzeczowych a dochodzeniem roszczeń pieniężnych w kontekście spadku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych i akcji pracowniczych, ale zasady dotyczące odpowiedzialności za błędne informacje i stosowania przepisów procesowych są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności Skarbu Państwa w procesie prywatyzacji oraz precyzyjnego stosowania przepisów prawa cywilnego, co jest istotne dla praktyków prawa pracy i cywilnego.

“Skarb Państwa zapłaci odszkodowanie za błędne informacje o akcjach pracowniczych – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady dziedziczenia i odpowiedzialności.”

Dane finansowe

WPS: 15 265 PLN

odszkodowanie: 15 265 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników