I OZ 810/24

I OZ 810/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SAB/Wa 99/24 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2024-09-19
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2024 r. sygn. akt I SAB/Wa 99/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi E. W. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 września 2024 r., sygn. akt I SAB/Wa 99/24, odrzucił skargę E. W. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego złożonego 9 lutego 1949 r. przez S. J. i J. J. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości w [...] przy ul. [...], nr hip. [...].
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że skarga dotycząca bezczynności Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania tego samego wniosku E. W. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego była już przedmiotem rozpoznania przez sąd, który prawomocnym wyrokiem z 22 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SAB/Wa 61/22 zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (d. ul. [...]), ozn. nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd uznał jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od organu na rzecz E. W. sumę pieniężną w kwocie 1.000 złotych.
Sąd I instancji stwierdził, że skoro wyrokiem z 22 kwietnia 2022 r. Sąd dokonał oceny bezczynności i wyznaczył organowi termin do rozpoznania sprawy o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, to nie można ponownie oceniać tej samej bezczynności i ewentualnie wyznaczyć kolejnego terminu na rozpoznanie sprawy. To oznacza, że skarga na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego nie mogła odnieść zamierzonego skutku i z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") skargę odrzucił.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła E. W., wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1) art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 171 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie wyżej wskazanych norm i uznanie, że z uwagi na stwierdzenie już wyrokiem z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 61/22 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bezczynności Prezydenta m.s.t. Warszawy, nie jest formalnie dopuszczalne ponowne orzeczenie w tym przedmiocie, podczas gdy w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z powagą rzeczy osądzonej, bowiem bezczynność organu dotyczyła innego okresu. Wskazać należy, że z normy art. 171 p.p.s.a. wynika wprost, że skutek w postaci res iudicata istnieje "tytko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia", a zatem tylko w takim zakresie, w tym czasowym, w jakim dana sprawa o bezczynność była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego;
2) art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, że zakończenie, już po wniesieniu skargi na bezczynność, postępowania przed organem pierwszej instancji decyzją, która nie ma przymiotu ostateczności w administracyjnym toku instancyjnym stanowi przesłankę do odrzucenia skargi. Podczas gdy, powyższa wykładnia zastosowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny byłaby prawidłowa jedynie w przypadku, gdy decyzja kończąca postępowanie jest ostateczna oraz gdy skargę na bezczynność wniesiono już po zakończeniu postępowania. W niniejszej sprawie zarówno decyzja o umorzeniu postępowania nie jest ostateczna, jak i skargę wniesiono przed wydaniem decyzji przez organ;
3) art. 77 ust. 1 Konstytucji RP poprzez formalne zakończenie postępowania dotyczącego skargi na bezczynność organu, a tym samym nieuprawnione zamknięcie obywatelowi drogi do możliwości uzyskania odpowiedniego odszkodowania za bezczynność organu, w tym wypadku zasądzanego na podstawie normy art. 149 § 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutu
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Z treści tego przepisu wynika, że jeżeli ta sama sprawa jest w toku lub została przez sąd już raz prawomocnie rozpoznana, to w sytuacji wniesienia skargi na to samo działanie lub zaniechanie organu, skarga ta podlega odrzuceniu. Mowa tu więc o powadze rzeczy osądzonej (res iudicata), powodującej przeszkodę, której wystąpienie tamuje dalszy bieg postępowania i uniemożliwia wydanie ponownego rozstrzygnięcia merytorycznego w tej samej sprawie oraz niemożność modyfikacji orzeczenia sądu administracyjnego w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Warunkiem zastosowania art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest zatem tożsamość wcześniej wszczętej sprawy sądowoadministracyjnej z tą, w której wniesiono podlegającą odrzuceniu skargę. O tożsamości spraw można mówić wówczas, gdy występuje między nimi tożsamość elementów podmiotowych i przedmiotowych. Tożsamość podmiotowa dotyczy podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa ma miejsce, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków oraz ich podstawa prawna i faktyczna.
Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 61/22, po rozpoznaniu skargi E. W. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej 1. zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (d. ul. [...]), ozn. nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdził, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznał od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz E. W. sumę pieniężną w kwocie 1.000 (tysiąc) złotych i 4. zasądził od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz E. W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego złożonego 9 lutego 1949 r. przez S. J. i J. J. o przyznanie prawa własności czasowej do terenu nieruchomości w [...] przy ul. [...], nr hip. [...]. Tożsamość podmiotowa tych spraw nie budzi żadnych wątpliwości, kwestią sporną jest natomiast tożsamość przedmiotowa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy tego samego zakresu przedmiotowego, co prawomocnie osądzona sprawa wyrokiem z 22 kwietnia 2022 r. Oceniając zakres przedmiotowy skarg na bezczynność organu trzeba mieć na względzie, że wbrew twierdzeniom skarżącej – w wyroku z 22 kwietnia 2022 r. Sąd nie rozstrzygnął o bezczynności organu wyłącznie w określonym przedziale czasowym, ale o całości postępowania. Sąd ten jednocześnie zobowiązał organ do wydania aktu – co wywiera skutek potencjalnego zapobieżenia trwania dalszej bezczynności. Uznanie dopuszczalności kolejnej skargi na bezczynności w tym samym zakresie podmiotowym i przedmiotowym oznaczałoby, że Sąd ponownie musiałby ocenić czynności organu, które zostały już prawomocnie osądzone. W sytuacji, zatem gdy bezczynność organu została już stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu, wszczynanie kolejnego postępowania sądowego w tym samym przedmiocie jest niedopuszczalne i godzi w zasadę powagi rzeczy osądzonej. Przysługującym środkiem prawnym w sytuacji, gdy organ pomimo zobowiązującego go do działania prawomocnego wyroku w dalszym ciągu unika realizacji obowiązku nałożonego w tym wyroku, jest skarga składana w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd uwzględniając skargę w tym przedmiocie ocenia czy po wydaniu wyroku organowi nie wykonującemu tego wyroku można zarzucić trwanie w bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania, a także czy stwierdzona bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ po wydaniu wyroku miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. To właśnie skarga z art. 154 § 1 p.p.s.a. pozwala sądowi na ocenę, czy po wydaniu wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organ załatwił sprawę, czy też wciąż pozostaje bezczynny lub w dalszym ciągu przewlekle prowadzi sprawę. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Przyjęcie, że po stwierdzeniu bezczynności organu i następującej po niej dalszej bezczynności w granicach tej samej sprawy, stronie przysługuje prawo do wniesienia nowej skargi na bezczynność w tej samej sprawie, powodowałoby, że instytucja wniesienia skargi na niewykonanie wyroku prawomocnie stwierdzającego już bezczynność i zobowiązującego organ do określonej aktywności stałaby się zbędna.
Wobec powyższego zasadnie Sąd I instancji uznał, że z uwagi na treść żądania obecnej skargi, a także treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 61/22, zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa skutkująca odrzuceniem skargi. Z tego względu zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 171 p.p.s.a. jest bezzasadny, jak również art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. albowiem Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu – wbrew twierdzeniom skarżącej – nie uznał, że zakończenie, już po wniesieniu skargi na bezczynność, postępowania przed organem stanowi przesłankę do odrzucenia skargi, a jedynie wskazał na marginesie, że postępowanie zostało zakończone, co nie stanowiło podstawy odrzucenia skargi w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.