I OZ 756/25

I OZ 756/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-12-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6166  Łowiectwo
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Po 750/25 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2025-09-19
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ł.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 września 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 750/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Ł.N. na postanowienia Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Piaski z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr 8/2025 oraz nr 13/2025 w przedmiocie wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu oraz stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 19 września 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 750/25, odrzucił skargę Ł.N. na postanowienia Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Piaski z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr 8/2025 oraz nr 13/2025 w przedmiocie wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu oraz stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarga dotyczy dwóch postanowień – nr 13/2025 z dnia 18 kwietnia 2025 r. oraz nr 8/2025 z 18 kwietnia 2025 r., które zostały doręczone skarżącemu w dniu 19 maja 2025 r. Skarga natomiast z dnia 15 lipca 2025 r. na te postanowienia została nadana przez skarżącego w urzędzie pocztowym w dniu 17 lipca 2025 r. i 22 lipca 2025 r. wpłynęła do siedziby organu. Mając powyższe na względzie Sąd I instancji stwierdził, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu i na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") skargę odrzucił.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Ł.N., zarzucając:
1. niezapoznanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu z aktami sprawy administracyjnej przekazanymi przez organ, co bezpośrednio wpłynęło na rażącą wadliwość orzeczenia w przedmiocie bezpodstawnego odrzucenia skargi,
2. oparcie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na aktach sprawy administracyjnej uprzednio kierunkowo wybrakowanymi przez organ, co bezpośrednio wpłynęło na rażącą wadliwość orzeczenia w przedmiocie bezpodstawnego odrzucenia skargi,
3. oparcie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyłącznie na nieprawdziwych twierdzeniach I.N. – lokalnego myśliwego będącego aktualnym piastunem skarżonego organu, który w zgodności z zarządzeniem nr 33 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 31 marca 2025 roku w sprawie zapobiegania konfliktom interesów w sprawach z zakresu łowiectwa w jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych, znak ZŁ.074.21.2025, winien być wyłączony ze sprawy, a w odpowiedzi na skargę wprowadził Sąd w błąd co do rzekomego uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia skargi,
4. nieprzekazanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odpowiedzi na skargę wystosowaną przez skarżony organ, co w następstwie uniemożliwiło skarżącemu zawczasu uczynienia repliki do zawartych w tejże odpowiedzi na skargę nieprawdziwych twierdzeń I.N. – lokalnego myśliwego,
5. pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zaistnienia w sprawie okoliczności prawnych wpływających na bieg terminu do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi – co niechybnie bezapelacyjnie stanowi rażące pogwałcenie przepisów art. 111 § 2 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.").
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 57 § 3 p.p.s.a. jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg. Rozdzielenie następuje w formie zarządzenia przewodniczącego. Oznacza to, że w każdym przypadku gdy strona w jednym piśmie zaskarży kilka aktów, czynności, bezczynności lub przewlekłych prowadzeń postępowania, to sąd, do którego złożono takie pismo, zobowiązany jest rozdzielić skargi, nadać każdej z nich odrębną sygnaturę, po czym orzekać w każdej z nich indywidualnie – bez względu na to, czy akty te zostały wydane w tym samym postępowaniu (zob. postanowienie NSA z 24 lipca 2013 r., sygn. akt: I OZ 607/13 – dostępne w CBOSA). Kwestia ewentualnego związku między sprawami może być przedmiotem późniejszych rozważań w zakresie zastosowania art. 111 p.p.s.a., jednakże nie na etapie rejestracji skarg.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Ł.N. skargą z dnia 15 lipca 2025 r. zaskarżył dwa postanowienia – tj. postanowienie Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Piaski z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr 8/2025 o odmowie wyłączenia osób od załatwienia sprawy oraz postanowienie Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Piaski z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr 13/2025 o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skarg tych nie rozdzielił, czego efektem było wydanie zaskarżonego postanowienia z 19 września 2025 r. w stosunku do dwóch zaskarżonych postanowień organu, co było w istocie postępowaniem wadliwym. Nie miałoby to aż takiego znaczenia, gdyby Sąd I instancji nie naruszył innych przepisów p.p.s.a.
Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Natomiast stosownie do art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Podstawą orzekania sądu administracyjnego jest zatem materiał zgromadzony przez organ administracji publicznej. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Orzekanie przez sąd administracyjny możliwe jest tylko na podstawie całości akt sprawy. Sąd powinien dysponować kompletem akt sprawy nadesłanych przez organ. Natomiast jeżeli w dacie orzekania sąd nie dysponował kompletnymi aktami sprawy, to nie powinien orzekać w sprawie i powinien wezwać organ do uzupełnienia akt. Wyłącznie pełne akta administracyjne dają bowiem sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 18 września 2025 r., sygn. akt: II OSK 1925/24 – dostępne w CBOSA). Na mocy art. 166 p.p.s.a. powyższe stanowisko ma odpowiednie zastosowanie do postanowień i oceny formalnej wniesionej skargi. Inaczej mówiąc, sąd powinien dokonać oceny formalnej wniesionej skargi na podstawie akt sprawy, w tym akt administracyjnych.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji ocenił uchybienie terminu do wniesienia skargi i wydał zaskarżone postanowienie właściwie bez akt administracyjnych, opierając się jedynie na przesłanych przez organ przy odpowiedzi na skargę kopiach zwrotnych potwierdzeń odbioru i wydruków ze strony internetowej Poczty Polskiej. Co prawda, organ w odpowiedzi na skargę wskazał, że akta sprawy znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu w związku z rozpoznawaniem przez Sąd skargi na rażącą bezczynność oraz przewlekłość prowadzenia przez organ postępowania wniesionej przez skarżącego, tj. sygn. akt: IV SAB/Po 136/25 oraz IV SAB/Po 144/25, jednakże z akt sądowych czy zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby Sąd miał styczność w tej sprawie ze wspominanymi aktami sprawy administracyjnej. W aktach niniejszej sprawy nie odnotowano nawet związku z ww. sprawami. Brak zapoznania się przez Sąd z aktami sprawy doprowadziło w istocie do dalszych naruszeń formalnych.
I tak zauważyć należy, że zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Powyższy przepis statuuje zasadę, że skarga do sądu administracyjnego musi zostać wniesiona w określonym terminie, gdyż wniesienie jej w odpowiednim terminie stanowi przesłankę dopuszczalności skargi. Nie ulega wątpliwości, że termin ten ma charakter ustawowy, procesowy i prekluzyjny. Oznacza to, że sąd administracyjny nie może go modyfikować, w przypadku jego uchybienie – można go przywrócić, a ocena jego uchybienia dokonywana jest z urzędu – bez względu na stanowiska stron postępowania sądowego. Z powyżej przytoczonego przepisu wynika również, że skarga do sądu administracyjnego może być wniesienia w terminie 30 dni o dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia, które jest przedmiotem zaskarżenia. Termin ten jednak może być zmodyfikowany przez przepisy szczególne zarówno w zakresie jego długości, jak i sposobu obliczania.
Z art. 111 § 1 k.p.a. wynika, że strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Uzupełnienie lub odmowa uzupełnienia decyzji następuje w formie postanowienia (art. 111 § 1b k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 111 § 2 k.p.a. w przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 1b, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia.
Powyższe wskazuje zatem, że w przypadku zastosowania trybu przewidzianego art. 111 k.p.a., termin do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi nie biegnie od dnia doręczenia pierwotnej decyzji, lecz ulega on przesunięciu i rozpoczyna bieg od dnia doręczenia uzupełnienia decyzji lub odmowy uzupełnienia rozstrzygnięcia. W zakresie przesunięcia rozpoczęcia biegu terminu nie jest istotna forma, w jakiej nastąpiło rozstrzygnięcie przewidziane art. 111 k.p.a., ani również kwestia zasadności wniosku. Zauważyć należy, że w przypadku złożenia wniosku w trybie art. 111 k.p.a., jego brzmienie, wskazuje na przesunięcie biegu terminu do zastosowania zwykłego środka prawnego, powództwa czy też skargi. Dzieje się tak niezależnie od tego, czy wniosek ten jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie, czy też organ administracji publicznej odmówi jego uwzględnienia. Wynika to bowiem bezpośrednio z art. 111 § 1b k.p.a., wskazującego wprost na skutki wydania postanowienia zarówno o uzupełnieniu, jak i odmowie uzupełnienia decyzji administracyjnej. W myśl natomiast art. 126 k.p.a. powyższy przepis art. 111 k.p.a. stosuje się odpowiednio do postanowień.
Nie ulega zatem wątpliwości, że skargę na postanowienie zasadniczo wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu tego postanowienia. Jednakże, gdy w sprawie wydane zostało również postanowienie na podstawie art. 111 § 1b k.p.a. o odmowie lub uzupełnieniu tego postanowienia, to trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. rozpoczyna bieg z chwilą doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia o odmowie lub uzupełnieniu postanowienia – co wynika bezpośrednio z art. 111 § 2 k.p.a.
Z akt sądowych oraz z kopii dokumentów dołączonych przez skarżącego do zażalenia wynika, że postanowienie Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Piaski z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr 13/2025 o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania zostało doręczone skarżącemu 19 maja 2025 r. (okoliczność bezsporna, gdyż potwierdza ją sam skarżący – k. 63). Jednakże, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, czynność ta prawdopodobnie nie spowodowała otwarcia terminu do wniesienia skargi na ww. postanowienie z 18 kwietnia 2025 r. nr 13/2025, gdyż z relacji skarżącego wynika, że złożył on 20 maja 2025 r. w trybie art. 111 k.p.a. wniosek o uzupełnienie ww. postanowienia. Wskazał on również, że postanowieniem z dnia 29 maja 2025 r. nr 172025 Nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Piaski odmówił uzupełnienia postanowienia z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr 13/2025, a to postanowienie otrzymał prawdopodobnie dopiero 1 lipca 2025 r.
Powyższe okoliczności wskazują, że Sąd I instancji dokonał błędnej oceny terminu do wniesienia skargi, nie uwzględnił bowiem, że w sprawie zostało wydane postanowienie w trybie art. 111 k.p.a., które ma znaczenie dla rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi. Sąd I instancji w takiej sytuacji, dysponując aktami administracyjnymi, powinien z urzędu ustalić prawidłowy termin do wniesienia skargi, z uwzględnieniem regulacji szczególnych – tj. art. 111 k.p.a., a następnie ocenić czy skarga została wniesiona w terminie. Z uwagi jednak na brak akt administracyjnych, Sąd I instancji nie miał wiedzy o wydanym postanowieniu o odmowie uzupełnienia zaskarżonego postanowienia z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr 13/2025, co doprowadziło do naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarga w tym zakresie została odrzucona zatem przedwcześnie.
W sprawie natomiast skargi na postanowienie Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Piaski z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr 8/2025 o odmowie wyłączenia osób od załatwienia sprawy kwestia terminu jej wniesienia może mieć drugorzędne znaczenie, albowiem Sąd I instancji całkowicie pominął ocenę dopuszczalności tej skargi. Zauważyć należy, że ww. postanowienie zostało wydane na podstawie art. 24 k.p.a. W orzecznictwie wskakuje się, że od postanowień wydanych na podstawie art. 24 i 25 k.p.a., a zatem dotyczących wyłączenia pracownika oraz organu administracyjnego, k.p.a. nie przewiduje prawa wniesienia zażalenia, a w konsekwencji niedopuszczalne jest także wniesienie na nie skargi do sądu (zob. postanowienie NSA z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt: II OSK 1911/12 – dostępne w CBOSA).
Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji przede wszystkim rozważy zastosowanie art. 57 § 3 p.p.s.a., a następnie pozyska kompletne akta administracyjne, w których znajdują się przedmiotowe postanowienia, także te wydane w trybie art. 111 k.p.a. oraz dowody ich doręczeń skarżącemu. Na tej podstawie dokona oceny zachowania terminu do wniesienia skargi na postanowienie Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Piaski z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr 13/2025 i w zależności od tej oceny podejmie dalsze czynności procesowe. W sprawie skargi na postanowienie Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo Piaski z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr 8/2025 Sąd I instancji zweryfikuje dopuszczalność wniesionej skargi.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.
W odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia.