I OZ 65/26

I OZ 65/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-02-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariola Kowalska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Odrzucenie zażalenia
Sygn. powiązane
I SA/Wa 983/25 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2025-09-30
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Odrzucono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art.178 w zw.z art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia r.pr. M.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 983/25 o odrzuceniu skargi kasacyjnej T.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 983/25 w sprawie ze skargi T.J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 marca 2025 r., nr DAP-WOSRFR.7280.9.2025.MP w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania postanawia: odrzucić zażalenie.
Uzasadnienie
Pismem z 5 maja 2025 r. r.pr. M.D. działając w imieniu T.J. (dalej "skarżący") wniósł skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 marca 2025 r. nr DAP-WOSRFR.7280.9.2025.MP w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania.
Postanowieniem z 30 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), odrzucił powyższą skargę wskazując, że skarżący zmarł w dniu 1 września 2023 r., natomiast skarga została złożona w dniu 5 maja 2025 r., zatem skarżący nie posiadał zdolności sądowej w dniu złożenia skargi.
W dniu 6 października 2025 r. odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem z 30 września 2025 r. został doręczony r.pr. M.D., który w imieniu nieżyjącego wniósł skargę.
Pismem z 5 listopada 2025 r. r.pr. M.D. działając w imieniu nieżyjącego, wniósł skargę kasacyjną od postanowienia z 30 września 2025 r.
Postanowieniem z 27 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie 178 P.p.s.a., odrzucił złożony środek odwoławczy. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że skoro mocodawca wnoszącego skargę zmarł przed jej wniesieniem, to tym samym jego umocowanie nie mogło obejmować zarówno prawa do wniesienia ww. skargi jak też wydanego w sprawie orzeczenia sądowego. Umocowanie to bowiem wygasło. Tym samym Sąd ten uznał, że skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika skarżącego po jego śmierci była niedopuszczalna.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył r.pr. M.D. Zaskarżając je w całości zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie przez Sąd odwoławczy, a więc tak naprawdę poprzez podtrzymanie w mocy pierwotnie zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji odmowę podjęcia postępowania i przekazania sprawy do NSA, podczas gdy zgodnie ze wskazanym przepisem organ w sytuacji śmierci strony, przy możliwości wezwania spadkobierców strony lub zarządcy, spełnieniu pozostałych przesłanek jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu z ww. przyczyny, po wcześniejszym jego podjęciu, co czyni argumentację organu w przedmiocie wygaśnięcia umocowania nieprawidłową, bowiem do zawieszenia postępowania ze wskazanej przyczyny nie jest konieczny wniosek strony, a nadto do czasu zawieszenia pełnomocnik w toku postępowania ma prawo działać, tj. zmierzać do zawieszenia i zawezwania spadkobierców, po ich ustaleniu;
2. art. 101 § 2 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie, uznając iż po śmierci strony postępowanie nie może dalej się toczyć, co wypaczałoby całkowicie istotę zawieszenia postępowania przewidzianą w normie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. i innych procedurach, całkowicie uniemożliwiając spadkobiercom dochodzenie praw po zmarłym, petryfikując każde postępowanie tylko z powodu zgonu pierwotnego wnioskodawcy;
3. art. 96 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy zgodnie ze wskazaną normą, do czasu zawieszenia postępowania pełnomocnik procesowy zmarłej strony nadal działa, pomimo wygaśnięcia pełnomocnictwa, co tym bardziej uwypukla błędne zastosowanie przez organ normy art. 101 § 2 k.p.c., nieuwzględnienie faktu, iż postępowanie jest w toku i należy zawezwać spadkobierców wnioskodawcy.
W ocenie pełnomocnika, powyższe miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, ponieważ Sąd odrzucając skargę pełnomocnika zmarłego podtrzymał nieprawidłową decyzję Wojewody Śląskiego, pomijając całkowicie istotę zawieszenia postępowania, działania pełnomocnika po śmierci mocodawcy w celu ochrony interesów jego spadkobierców, poprzez odmowę zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., co stanowi jedyny tryb umożliwiający dalsze prowadzenie postępowania przy zawezwaniu spadkobierców, zwłaszcza z uwagi na upływ terminu wynikający z art. 98 k.p.a., skupiwszy się jedynie na braku zdolności sądowej, mimo iż to również stanowi część ww. zarzutów (zawieszenia i zawezwania spadkobierców).
Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 176 § 1 pkt 3) P.p.s.a. wniesiono o:
1) zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przekazanie skargi kasacyjnej do rozpoznania przez NSA;
2) zasądzenie na zasadzie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 P.p.s.a. na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację na poparcie wskazanych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania zażalenia obowiązkiem sądu jest kontrola środka zaskarżenia pod kątem spełnienia wymagań formalnych, a także zbadanie, czy zażalenie zostało wniesione przez strony do tego upoważnione, gdyż jest to jedna z przesłanek dopuszczalności środka zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Uprawnienie to przysługuje również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, jeżeli zażalenie podlegało odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, a to na mocy art. 180 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.
Rozpoznając złożone przez r.pr. M.D. zażalenie uznać należy, że podlega ono odrzuceniu.
Wskazania w tym miejscu wymaga, że w postanowieniu z 30 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie wskazał, iż skarżący nie mógł skutecznie wnieść skargi na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 marca 2025 r., bowiem w dniu jej wniesienia nie żył, a zatem utracił zdolność sądową, który to brak ma charakter nieusuwalny. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 25 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, osoba prawna lub organ administracji publicznej mają zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). W tym miejscu należy wskazać, że byt osoby fizycznej ustaje z chwilą śmierci. Oznacza to, że z chwilą zgonu osoba fizyczna traci zdolność sądową (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 274/07).
W sytuacji zatem, gdy skarżący zmarł przed złożeniem skargi, to już w momencie jej wniesienia nie miał zdolności sądowej i brak ten miał charakter nieusuwalny. Tym samym w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji słusznie odrzucił zarówno skargę jak i skargę kasacyjną wniesioną przez r.pr. M.D. "w imieniu zmarłego T.J.". Z tych samych przyczyn złożone przez r.pr. M.D. zażalenie podlegało odrzuceniu.
Zauważyć należy również, że zgodnie z art. 101 § 2 k.c. umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Nie ulega wątpliwości, że pełnomocnictwo udzielone r.pr. M.D. przez skarżącego w dniu 25 listopada 2015 r., z dniem 1 września 2023 r. wygasło, bowiem nie zawierało żadnych zastrzeżeń. Uznać tym samym należy, że pełnomocnik nie był uprawniony do złożenia wniosku o podjęcie postępowania, które zawisło przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji. W konsekwencji nie był uprawniony do złożenia skargi na postanowienie Ministra z 11 marca 2025 r., także skargi kasacyjnej jak i przedmiotowego zażalenia. Osobami mogącymi złożyć wniosek o podjęcie postępowania byli: T.J., M.J., A.J. i T.J. (A.). Osoby te były bowiem uczestnikami postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S.J. nieruchomości poza obecnymi granicami RP [...] i osobom tym doręczono postanowienie o zawieszeniu przez Wojewodę Śląskiego postanowieniem z 6 grudnia 2021 r. przedmiotowego postępowania.
Z związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.