I OZ 622/24

I OZ 622/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Po 302/24 - Postanowienie WSA w Poznaniu z 2024-05-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.199 w zw z art 214 § 1 w zw z art 219 § w zw z art 220 § 1 w zw z art 230 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 18 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.K. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Po 302/24 w sprawie ze skargi L.K. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 października 2023 r. sygn. akt I SA/Po 468/22 postanawia oddalić zażalenie
Uzasadnienie
Postanowieniem z 6 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Po 302/24 (dalej postanowienie z 6 sierpnia 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu: 1. odrzucił zażalenie L.K. (dalej skarżący) na postanowienie tego Sądu z 29 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Po 302/24 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 3 października 2023 r. sygn. akt I SA/Po 468/22; 2. zwrócił skarżącemu wpis sądowy od zażalenia (k. 86-89, 101-101v, 128-130 akt sądowych).
Zażalenie na postanowienie z 6 sierpnia 2024 r. złożył skarżący (k. 147).
Zarządzeniem z 26 sierpnia 2024 r. II SA/Po 302/24 (dalej zarządzenie z 26 sierpnia 2024 r.) Przewodniczący Wydziału II w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa), wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535, dalej rozporządzenie) - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu 27 sierpnia 2024 r. (k. 158, 160, 162-162v akt sądowych).
Zażalenie na zarządzenie z 26 sierpnia 2024 r. złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Skarżący podniósł, że zarządzenie o wezwaniu go do uiszczenia wpisu od zażalenia bez zapoznania się z treścią zażalenia było nieuprawnione. Zarzucił, że asesor Arkadiusz Skomra jest sędzią we własnej sprawie, a także że jego niechlujstwo procesowe i stronniczość doprowadziły do absurdu w działaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie tylko w tej sprawie. Powołał się na dowody zalegające w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu i zarzucił "USTAWKĘ" (k. 163 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Art. 199 ppsa konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest, co do zasady, odpłatne. Zasada ta nie niweczy prawa obywatela do sądu, w tym prawa do rozpoznania jego sprawy przez sąd II instancji, wynikającego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP). Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Obowiązek poniesienia kosztów procesu nie może być rozumiany jako sprzeczny z przepisami Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2. W żadnym razie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (postanowienia NSA z: 10.11.2011 r. I OZ 840/11; 14.1.2014 r. II FZ 1517/13; 14.10. 2014 r. I GZ 424/14, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 910-911, nb 1 i powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 16.7.2002 r. w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex 75481).
Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami tymi są: skarga, [...], zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 ppsa).
Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 233 ppsa, wysokość wpisu określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych 100 zł.
Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga [...], zażalenie [...], od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa). Asesor Arkadiusz Skomra nie "jest sędzią we własnej sprawie" - nie zasiadał w składzie, który wydał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 3 października 2023 r. sygn. akt I SA/Po 468/22 (cbosa). Zaskarżone zarządzenie było w pełni uprawnione. Znajduje ono wprost oparcie w obowiązujących przepisach prawa, dlatego nie sposób stwierdzić, by było ono niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Prawo skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało w żaden sposób naruszone przez wezwanie go do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z 6 sierpnia 2024 r., który - co do zasady - warunkuje możliwość realizacji konstytucyjnego i zagwarantowanego przez regulacje międzynarodowe prawa do sądu. Wysokość wpisu (100 zł) jest wręcz symboliczna.
W zażaleniu skarżący nie wyjaśnił, na czym - w jego ocenie - miałyby polegać zarzucane przez niego: niechlujstwo procesowe, stronniczość, absurd w działaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, "ustawka".
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny mógł jedynie przeanalizować, czy wezwanie skarżącego do opłacenia zażalenia na postanowienie z 6 sierpnia 2024 r. było prawidłowe i odpowiadało prawu. Zwrócić trzeba uwagę, że Sąd nie rozpoznaje merytorycznie środków zaskarżenia, jeżeli nie spełniają one warunków formalnych, wprost przewidzianych przez przywołane przepisy. Ogólnikowe zarzuty stawiane przez skarżącego nie mogły być skuteczne.
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 ppsa, oddalił zażalenie.