I OZ 571/24

I OZ 571/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Aleksandra Łaskarzewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 249
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 27 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt III SPP/Lu 99/22 o cofnięciu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 22 marca 2022 r. nr IGK-II.7221.1.137.2021.EK w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 22 maja 2024 r. cofnął B. G. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata przyznanego postanowieniem starszego referendarza sądowego z 18 listopada 2022 r., sygn. akt III SPP/Lu 99/22. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 248/22 oddalił skargę ww. na opisaną w sentencji decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Następnie na podstawie postanowienia z 18 listopada 2022 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu – adw. P. J. Wkrótce potem ORA wyznaczyła dla skarżącej kolejno pełnomocników – adw. M. B. i adw. B. B. Pismem z 6 lutego 2023 r. skarżąca wniosła o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 248/22. Prawomocnym postanowieniem z 6 września 2023 r. Sąd odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego. Skarżąca w pismach z 12 kwietnia 2024 r. i 4 maja 2024 r. zawarła odpowiednio wnioski o "odwołanie przyznanej pomocy prawnej z urzędu z dniem wniesienia pisma w urzędzie pocztowym" oraz o "odwołanie pomocy prawnej z urzędu". Sąd I instancji uznał, że w pismach tych strona cofnęła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z tego powodu cofnął skarżącej przyznane w tym względzie prawo pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik skarżącej adw. P. M. (wyznaczony przez ORA w Lublinie 22 maja 2024 r.). Jednocześnie skarżąca złożyła osobiście sporządzone zażalenie. Zarówno pełnomocnik skarżącej, jak i sama strona wskazali, że w pismach z 12 kwietnia 2024 r. i 4 maja 2024 r. B. G. domagała się zmiany osoby pełnomocnika, a nie cofnięcia prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie "P.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
W doktrynie bezspornym jest, że cofnięcie prawa pomocy następuje, gdy zmianie ulegnie w sposób istotny sytuacja materialna strony lub gdy wyjdzie na jaw że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały (Małgorzata Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 249 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w:) B. Dauter, B. Grszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2009, s. 702). Prezentowane jest też stanowisko, że cofnięcie prawa pomocy może nastąpić na wniosek strony (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, Komentarz do art. 249 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 985).
W niniejszej sprawie prawo pomocy zostało cofnięte skarżącej w związku z uznaniem przez Sąd I instancji, że w pismach z 12 kwietnia 2024 r. i 4 maja 2024 r. wyraziła ona rezygnację z przyznanego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Przede wszystkim należy zauważyć, że w obu wymienionych pismach skarżąca zgłaszała zastrzeżenia do sposobu świadczonej pomocy prawnej przez dotychczasowych pełnomocników ustanowionych w ramach przyznanego prawa pomocy. W piśmie z 4 maja 2024 r. skarżąca wyraźnie określiła, że stanowi ono odpowiedź na wezwanie Sądu z 22 kwietnia 2024 r. "w zakresie wypowiedzenia się co do przyznanej pomocy prawnej – adwokata B. B.". Również w końcowym fragmencie tego pisma skarżąca odwołała się do sposobu jej reprezentacji przez adw. B. B., cyt.: "na którą złożyłam z konieczności pismo 12 kwietnia 2024 roku o odwołanie w całości przyznanego prawa pomocy". W świetle powyższego Sąd I instancji nie miał podstaw aby żądanie "odwołania pomocy prawnej z urzędu" odnoszące się osoby konkretnego pełnomocnika potraktować jako wolę rezygnacji z prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Jakiekolwiek wątpliwości co do intencji skarżącej rozwiewa treść zażalenia, w którym skarżąca wyraźnie wskazała, że jej celem nie była całkowita rezygnacja z przyznanego prawa pomocy, a jedynie zmiana osoby wyznaczonego pełnomocnika. Tym samym brak było podstaw do zastosowania art. 249 P.p.s.a. i cofnięcia skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.