I OZ 418/18

I OZ 418/18 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2018-05-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-04-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
I OZ 1462/17 - Postanowienie NSA z 2017-10-13
I OZ 646/17 - Postanowienie NSA z 2017-03-28
III SA/Gd 588/16 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2018-07-12
I OSK 3963/18 - Wyrok NSA z 2020-07-08
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 18 § 1, art. 19, art. 20, art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 588/16 o oddaleniu wniosku J. F. o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego WSA Bartłomieja Adamczaka, sędziego WSA Felicji Kajut, sędziego WSA Jolanty Sudoł w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu G. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 4 stycznia 2018 r., III SA/Gd 588/16, oddalił wniosek J. F. o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego WSA Bartłomieja Adamczaka, sędziego WSA Felicji Kajut, sędziego WSA Jolanty Sudoł w sprawie ze skargi J. F. na decyzję Rektora Uniwersytetu G. z [..] marca 2016r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że wnioskodawczyni, wbrew art. 20 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), nie uprawdopodobniła istnienia przyczyn wyłączenia określonych w art. 18 i 19 p.p.s.a. Sąd wskazał, że nie stanowi okoliczności mogącej budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego sam fakt złożenia przez stronę w prokuraturze zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Skarżąca nie wskazała natomiast żadnych okoliczności, które legły u podstaw tego zawiadomienia, do których mógłby odnieść się sąd rozpatrując wniosek o wyłączenie sędziów. W żadnym wypadku zawiadomienie skierowane do prokuratury, dotyczące sędziego rozpoznającego sprawę nie może być instrumentem pozwalającym stronie na dowolną zmianę składu orzekającego w jej sprawie. Ponadto, ze złożonych wyjaśnień sędziego WSA Bartłomieja Adamczaka, sędziego WSA Felicji Kajut i sędziego WSA Jolanty Sudoł wynika, że nie zachodzą przyczyny, o których mowa w art. 18 p.p.s.a i art. 19 p.p.s.a., uzasadniające ich wyłączenie od udziału w sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła J. F., zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i wyłączenie wskazanych we wniosku sędziów WSA w Gdańsku od rozpoznania. W uzasadnieniu podniosła, że w zawiadomieniu do Prokuratury wskazała, że sędziowie WSA w Gdańsku: Bartłomiej Adamczak, Felicja Kajut i Jolanta Sudoł nie dopełnili od ponad dwóch lat obowiązku wiążącego wezwania Rektora Uniwersytetu G. do uzupełnienia akt administracyjnych przesłanych do spraw III SA/Gd 125/16 i III SA/Gd 588/16. Takie działanie sędziów jest działaniem na jej szkodę, w tym zwłaszcza przez naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu oraz na szkodę RP i wymiaru sprawiedliwości przez podważanie zaufania do obywateli do państwa i jego organów. Podniosła również, że sędzia NSA Jacek Hyla (przewodniczący i sprawozdawca w sprawie ww. wniosku o wyłączenie sędziów WSA w Gdańsku) jest Przewodniczącym III Wydziału Orzeczniczego, a sędziowie Alina Dominiak i Paweł Mierzejewski brali udział w sprawie III SA/Gd 588/16. Cały skład orzekający w przedmiocie jej wniosku o wyłączenie sędziów także nie wezwał nigdy Rektora Uniwersytetu G. do uzupełnienia akt administracyjnych mimo świadomości istotnych braków w dokumentacji. Zatem ich bezstronność przy rozpoznawaniu sprawy budzić może uzasadnione wątpliwości. Co więcej, wobec sędzi Felicji Kajut Prokuratura wszczęła już śledztwo w sprawie innego przestępstwa popełnionego na szkodę skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 tej ustawy zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 tejże ustawy. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy.
Podkreślić należy, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącego, sposobu orzekania przez sędziego w innej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zasadnie ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów wskazanych w sentencji zaskarżonego postanowienia, bowiem wobec braku wskazania przez skarżącą przekonujących podstaw żądania wyłączenia sędziów oraz wobec złożonych do akt oświadczeń sędziów o braku zaistnienia przesłanek mogących stanowić podstawę wyłączenia od orzekania w sprawie nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku skarżącej o wyłączenie sędziów.
Podkreślić należy, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a tym samym – wobec niewskazania w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczeń sędziów – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie było zgodne z prawem.
Przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów nie może być również subiektywne przekonanie wnioskodawczyni, że wymienieni sędziowie orzekają na niekorzyść i szkodę skarżącej. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2008 r., II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 31 stycznia 2011 r., K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5). Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego, nie stanowi bowiem przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy, podobnie jak sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się skarżący, był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem (wyrok NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 392/08; postanowienie NSA z 29 czerwca 2012 r.; II OZ 559/12, akceptowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 186-187, nb 6).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie w odniesieniu do wskazanych sędziów ani we wniosku o wyłączenie, ani też w złożonym zażaleniu, nie można dopatrzeć się okoliczności uzasadniających spełnienie którejkolwiek z przesłanek wyłączenia.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.