I OZ 407/22

I OZ 407/22 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2022-09-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Dybowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi kasacyjnej
Sygn. powiązane
II SA/Łd 500/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-11-30
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art 176 § 1 art 177 § 1 art 177a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. z dnia 9 maja 2022 r. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 500/21 odrzucające skargę kasacyjną J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 500/21 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 2 kwietnia 2021 r. nr GN-III.7581.388.2020.PP w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 500/21 (dalej postanowienie z 6 kwietnia 2022 r.), odrzucił skargę kasacyjną J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 500/21 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 2 kwietnia 2021 r. nr GN-III.7581.388.2020.PP w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem, sporządzonym na wniosek skarżącego i pouczeniem o możliwości, trybie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, doręczono skarżącemu 15 lutego 2022 r. Dnia 17 marca 2022 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożył pismo przewodnie do skargi kasacyjnej, jednak nie załączył do niego skargi kasacyjnej i jej odpisów.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 21 marca 2022 r. II SA/Łd 500/21 pismo załączono do akt sprawy i poinformowano pełnomocnika skarżącego o brakujących załącznikach ww. pisma z 17 marca 2022 r. Dnia 25 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego nadesłał skargę kasacyjną wraz z odpisem. Jednocześnie pełnomocnik przeprosił za omyłkę sekretariatu i wniósł o zaliczenie załączonych dokumentów na poczet skargi kasacyjnej.
Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest najbardziej sformalizowanym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej ppsa), o czym świadczy zarówno istnienie tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego z art. 175 § 1 ppsa, a także szczególne wymogi dotyczące formy i treści tego środka odwoławczego, o których mowa w art. 176 ppsa.
W ocenie Sądu I instancji, skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 25 marca 2022 r., a zatem z uchybieniem ustawowego 30-dniowego terminu, który biegł od 16 lutego 2022 r. do 17 marca 2022 r. Sąd przyznał, że co prawda w dniu 17 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego złożył pismo przewodnie do skargi kasacyjnej, niemniej jednak pismo to nie zawierało wskazanych w nim załączników w postaci skargi kasacyjnej i jej odpisów.
W świetle tych unormowań Sąd I instancji uznał, że skarga kasacyjna została wniesiona z uchybieniem terminu, co obligowało Sąd do jej odrzucenia (k. 248-250 akt sądowych).
Na postanowienie z 6 kwietnia 2022 r. pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie, podnosząc, że w dniu 17 marca 2022 r. - z zachowaniem ustawowego terminu - została złożona skarga kasacyjna. Wskazano, że w dniu 21 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego został poinformowany drogą telefoniczną przez sekretariat Sądu o brakujących załącznikach, wobec czego w dniu 25 marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego z daleko idącej ostrożności (nie czekając na formalne wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej) wysłał do Sądu brakujące dokumenty, które wskazał ww. sekretariat.
Podniesiono, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują instytucji "poinformowania pełnomocnika" - jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - o brakach w złożonych przez strony/uczestników postępowania pismach. Jedyną instytucją przewidzianą przez prawo jest bowiem wezwanie strony/uczestnika postępowania do uzupełnienia braków formalnych złożonego pisma w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia pisma. Zaznaczono, że takie wezwanie w stanie faktycznym sprawy nie miało formalnie miejsca, zatem Sąd, który wydał zaskarżone postanowienie nie miał podstaw ku temu, by odrzucić wniesioną w dniu 17 marca 2022 r. skargę kasacyjną. Zdaniem pełnomocnika, dopiero nieuzupełnienie braków formalnych po wezwaniu przez Sąd mógł skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej. Ostatecznie Sąd, który wydał zaskarżone postanowienie, potraktował pismo z 25 marca 2022 r. stanowiące uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej, jako skargę kasacyjną, a następnie ją odrzucił z uwagi na upływ terminu. W ocenie skarżącego skarżone postanowienie nie ma oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Sąd był obowiązany wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych (k. 273-275 akt sądowych).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 ppsa). Po upływie terminu określonego w ww. przepisie, skarżący kasacyjnie posiada prawo do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych dokonane po wyznaczonym w tym przepisie terminie, skutkuje pozostawieniem ich poza zakresem merytorycznej kontroli. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej jest terminem ustawowym, co skutkuje niedopuszczalnością jego skracania, czy przedłużania. Jedynym możliwym odstępstwem od rygoryzmu jego dochowania jest instytucja przywrócenia terminu do dokonania danej czynności, z czym jednak nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Elementy składowe skargi kasacyjnej określa art. 176 § 1 ppsa, zgodnie z którym, skarga kasacyjna powinna zawierać: 1) oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; 2) przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; 3) wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych polega więc na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, które zostały naruszone, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu (ewentualnie innych jednostek redakcyjnych), oraz tego, na czym to naruszenie polegało. Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 177a ppsa).
Oznacza to, że przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie są elementami konstrukcyjnymi skargi kasacyjnej, których brak skutkuje jej odrzuceniem, bez uprzedniego wzywania do usunięcia któregoś z tych braków. Wskazane elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej stanowią o jej istocie i trudno byłoby przyjąć, że w razie ich pominięcia mamy wciąż do czynienia ze skargą kasacyjną. Niezałączenie w ogóle skargi kasacyjnej do pisma przewodniego nie stanowi braku formalnego podlegającego uzupełnieniu w postępowaniu naprawczym uregulowanym w art. 177a ppsa.
Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Pismo przewodnie z 17 marca 2022 r. nie stanowi skargi kasacyjnej i nie mogło być tak potraktowane, w związku z czym nie podlegało ono uzupełnieniu w trybie art. 177a ppsa. Skoro skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 25 marca 2022 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu 30- dniowego, który biegł od 16 lutego 2022 r. do 17 marca 2022 r., to zasadnie Sąd I instancji skargę kasacyjną odrzucił (art. 178 ppsa). Strona może uzupełniać braki skargi kasacyjnej właściwe tylko dla tego pisma, jedynie w terminie zakreślonym do jej wniesienia. Po upływie tego terminu można jedynie przedstawiać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych (art. 183 § 1 zd. 2 ppsa; postanowienie NSA z 16.3.2004 r. FSK 209/04, ONSA 2004/1/13, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 869, nb 15). Bez znaczenia są przy tym argumenty zażalenia dotyczące telefonicznej informacji z Sądu odnośnie powstałej pomyłki, tj. niezałączenia do pisma przewodniego skargi kasacyjnej.
Skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który winien mieć świadomość wagi dokonywania określonych czynności procesowych. Kryterium należytej staranności podlega tu podwyższeniu, bowiem profesjonalny pełnomocnik ma stosowne przygotowanie i znajomość procedur, zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Profesjonalny pełnomocnik ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz swego mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Zakres jego działania lub zaniechania obejmuje więc nie tylko działania, bądź zaniechania pełnomocnika, ale również działania osób trzecich upoważnionych przez pełnomocnika do dokonywania poszczególnych czynności, włącznie z czynnościami o charakterze czysto technicznym. Dotyczy to także organizacji pracy Kancelarii pełnomocnika i jego pracowników.
Wobec tego uznać należy, że zarzuty zażalenia nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.