I OZ 405/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Ol 69/11, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Sprawa dotyczyła skargi A.Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Bartoszycach. Sąd I instancji odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując, że skarżący, mimo iż jest bezrobotny i utrzymuje się z dorywczych prac oraz wsparcia krewnych, jest właścicielem mieszkania o pow. 36 m² i nieruchomości rolnej o pow. 0,59 ha. Sąd odstąpił od wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń, uznając, że skarżący już wcześniej nie udzielił pełnych wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji majątkowej. Skarżący w zażaleniu zarzucił sądowi I instancji naruszenie szeregu przepisów P.p.s.a., w tym art. 255, 256, 141 § 4, 245 § 3, 246 § 1 pkt 2, a także art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 EKPC. Argumentował, że wykazał swoją trudną sytuację materialną i że odmowa przyznania prawa pomocy narusza jego prawo do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za bezzasadne. Podkreślił, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i wymaga od strony wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Sąd wskazał, że ciężar wykazania trudnej sytuacji spoczywa na stronie, która powinna ściśle współpracować z sądem. NSA stwierdził, że sąd I instancji prawidłowo ocenił sytuację skarżącego, biorąc pod uwagę informacje z innych prowadzonych spraw, i że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Sąd oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności obowiązków strony w zakresie wykazywania trudnej sytuacji materialnej oraz roli sądu w procesie oceny wniosku.
Dotyczy specyficznej sytuacji osoby fizycznej ubiegającej się o prawo pomocy, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy osobie fizycznej, gdy ta twierdzi, że jest w trudnej sytuacji materialnej, ale posiada mieszkanie i nieruchomość rolną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd prawidłowo odmówił przyznania prawa pomocy, ponieważ skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.
Uzasadnienie
Skarżący ma obowiązek wykazać swoją trudną sytuację materialną, a sąd ma prawo wzywać do uzupełnienia oświadczeń i dokumentów. W tej sprawie sąd prawidłowo ocenił sytuację skarżącego, biorąc pod uwagę informacje z innych postępowań, i uznał, że nie wykazał on przesłanek do przyznania prawa pomocy.
Czy odmowa przyznania prawa pomocy narusza prawo do sądu gwarantowane przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa przyznania prawa pomocy, jeśli jest zgodna z przepisami P.p.s.a., nie narusza prawa do sądu. Jeśli skarżący uważa przepisy regulujące prawo pomocy za niekonstytucyjne, powinien zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Przepisy regulujące prawo pomocy są obowiązującymi przepisami prawa, a sądy są zobowiązane je przestrzegać. Odmowa przyznania prawa pomocy zgodna z ustawą nie stanowi naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu.
Przepisy (6)
Główne
P.p.s.a. art. 246 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jest to instytucja wyjątkowa, stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 255
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
EKPC art. 6
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Prawo do rzetelnego procesu sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarżący nie wykazał swojej trudnej sytuacji materialnej w sposób niebudzący wątpliwości. • Sąd prawidłowo ocenił sytuację skarżącego, biorąc pod uwagę informacje z innych postępowań. • Odmowa przyznania prawa pomocy zgodna z przepisami P.p.s.a. nie narusza prawa do sądu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 255 P.p.s.a. przez bezpodstawne niezastosowanie. • Naruszenie art. 255 P.p.s.a. w zw. z art. 256 pkt 2 P.p.s.a. przez kuriozalne stwierdzenie o uchyleniu się od przedstawienia informacji. • Naruszenie art. 245 § 3 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez gołosłowne uznanie, że skarżący może ponieść koszty. • Naruszenie art. 245 § 3 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez wadliwość działań do podjętej oceny zasadności wniosku. • Naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez bezprawne przyjęcie, że skarżący nie podlega pod prawo pomocy. • Naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez niezasadne i gołosłowne przyjęcie, że skarżący nie spełnia warunków. • Naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez bezprawny i gołosłowny brak wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów. • Naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez wadliwą wykładnię. • Naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 252 § 1 P.p.s.a. przez bezprawność przyjęcia, że przedstawione dowody pozostają w sprzeczności z oświadczeniem. • Naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 252 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. przez kuriozalne wywody. • Naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 252 § 1 P.p.s.a. przez bezprawne przyjęcie, że ustawa zezwala na odmowę pomocy bez wyjaśnienia. • Naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 252 § 1 P.p.s.a. przez gołosłowne stwierdzenie, że skarżący nie przedstawił informacji. • Naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. […]
Godne uwagi sformułowania
Instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. • Wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. • Konstrukcja przepisu art. 255 P.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem.
Skład orzekający
Joanna Runge - Lissowska
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w szczególności obowiązków strony w zakresie wykazywania trudnej sytuacji materialnej oraz roli sądu w procesie oceny wniosku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby fizycznej ubiegającej się o prawo pomocy, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa pomocy, które jest kluczowe dla dostępu do wymiaru sprawiedliwości dla osób w trudnej sytuacji materialnej. Choć fakty nie są niezwykłe, interpretacja przepisów jest istotna dla praktyków.
“Czy posiadanie mieszkania i ziemi automatycznie dyskwalifikuje z prawa do pomocy adwokata z urzędu?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.