I OZ 400/25

I OZ 400/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Karol Kiczka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Gl 683/24 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-12-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 8 lipca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 683/24 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 28 marca 2024 r. nr SKO.4106.77.2024 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zasiłku opiekuńczego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 12 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 683/24, na podstawie art. 177 § 1 i art. 178 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.) – odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem terminu.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył pełnomocnik skarżącego ustanowiony z wyboru zarzucając naruszenie:
1. art. 177 § 1 p.p.s.a. poprzez literalne zastosowanie art. 177 § 4 p.p.s.a., w sytuacji gdy strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną z zachowaniem 30-dniowego terminu liczonego od dnia doręczenia w dn.25.03.2025 r. skarżącemu przez Sąd wyroku wraz z uzasadnieniem, który stanowi wyłączną podstawę do sporządzenia skargi kasacyjnej , a zatem wniesiono ją skutecznie w dniu 24.04.2025 r.
2. art. 178 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarga kasacyjna wniesiona przez stronę z zachowaniem ustawowego terminu do jej wniesienia podlega odrzuceniu, uwzględniając art. 177 § 4 p.p.s.a., gdyż skarga kasacyjna może zostać wniesiona w terminie 30 dni od doręczenia opinii pełnomocnika z urzędu o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.
3. art. 177 § 5 p.p.s.a. uznając opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzoną przez pełnomocnika z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności, która jest całkowicie sprzeczna z jego stanowiskiem popierającym skargę do WSA na decyzję SKO przed rozpoznaniem i wydaniem wyroku w dniu 18.12.2024 r., którego treść z uzasadnieniem na wniosek Sąd doręczył pełnomocnikowi z urzędu, czyli przyjęcie wadliwego stanu faktycznego jakoby skarżący otrzymał wyrok z uzasadnieniem.
4. art. 177 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 177 § 5 p.p.s.a., gdyż skarżący wystąpił do Sądu wnioskiem z dnia 11 lutego 2025 r., o ustanowienie innego wskazanego na mocy art. 244 § 3 p.p.s.a. pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, który zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 14.02.2025 r. poinformował skarżącego pismem doręczonym w dnia 6.03.2025 r., że postanowieniem z dnia 4.07.2024 roku w sprawie sygn. II SPP/GI 683124 Sąd przyznał już skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Zmiana pełnomocnika oznacza zgodnie z art.177 § 3 p.p.s.a., że termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia nowego pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
5. art. 177 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 3 p.p.s.a., w przypadku odmowy zmiany przyznania prawa pomocy na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie, czyli w tej sprawie jest to dzień doręczenia w dn.25.03.2025 r. zarządzenia Przewodniczącego.
W konsekwencji wniesiono o:
1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach celem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż co do zasady powody uchybienia terminu procesowego (w tym terminu do wniesienia skargi kasacyjnej), podlegają badaniu przez Sąd I instancji przy ocenie zasadności przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu, co nie stanowi jednakże przedmiotu niniejszego postępowania.
2. skierowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.193 Konstytucji, pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego o następującej treści:
Czy literalno-prawne znacznie art. 177 § 1 p.p.s.a., wniesienia skargi kasacyjnej do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu odrzeczenia z uzasadnieniem, jest zgodne z literalno-prawnym znaczeniem art. 177 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 p.p.s.a. nie stwierdza podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej i składa opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis tej opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia bez załączenia wyroku z uzasadnieniem, taka praktyka doręczeń pism dla strony stosowana przez Sąd pozbawia stronę możliwości zaskarżenia orzeczenia w terminie na podstawie argumentacji uzasadnienia do wyroku, stanowi okoliczności niezawinionej przez stronę, która uzasadniałaby przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Czy tak rozumiane według literalnego zapisu te dwa przepisy są zgodne z art. 45 ust 1 Konstytucji i wynikającym z niego prawem do sądu, z art. 2 Konstytucji oraz czy art. 177 § 4 p.p.s.a. nie stanowi nadmiernego ograniczenia prawa do sądu naruszając tym samym art. 31 ust. 3 Konstytucji.
3. na podstawie art. 182 § 2 ppsa wniesiono o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W myśl art. 177 § 4 p.p.s.a. jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 p.p.s.a. nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Wreszcie, zgodnie z art. 177 § 5 p.p.s.a. przepisu § 4 zdanie trzecie nie stosuje się, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, [...], która wyznacza innego pełnomocnika.
Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, w przedmiotowej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegł od dnia doręczenia skarżącemu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Bezspornym jest, że pełnomocnik [...] ustanowiony z wyboru jest pełnomocnikiem, który wstąpił do niniejszego postępowania na etapie po doręczeniu przez Sąd skarżącemu opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej sporządzonej przez wcześniej ustanowionego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Z akt sprawy wynika, że odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 18 grudnia 2024 r. (sporządzonej przez pełnomocnika z urzędu) doręczono skarżącemu 21 lutego 2025 r. Zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej przez nowo wyznaczonego pełnomocnika z wyboru upływał w dniu 24 marca 2025 r. Skargę kasacyjną pełnomocnik ustanowiony z wyboru złożył w dniu 24 kwietnia 2025 r., a zatem z uchybieniem trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia.
Pomimo podejmowanych przez pełnomocnika wnoszącego zażalenie prób poszukiwania analogii do regulacji prawnych wyrażonych w art. 177 § 4 i 5 w zw. z art. 177 § 3 p.p.s.a., w myśl których termin na wniesienie skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia nowego pełnomocnika o jego wyznaczeniu, należy jednoznacznie stwierdzić, że przepisy te odnoszą się do wyznaczenia nowego pełnomocnika z uwagi na uznanie przez sąd, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej poprzedniego pełnomocnika z urzędu nie została sporządzona z zachowaniem zasad staranności. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Zmiana pełnomocnika wyznaczonego z urzędu uprawnia go do dokonywania przez niego dalszych czynności w imieniu skarżącego. Jednak nie powoduje automatycznego przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i nie uprawnia go do powtarzania czynności już dokonanych przez poprzedniego pełnomocnika, za wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 177 § 5 p.p.s.a., która – jak już wskazano powyżej – w niniejszej sprawie nie miała miejsca (por. postanowienia NSA: z dnia 27 maja 2025 r. I OZ 314/25; z dnia 20 stycznia 2017 r., I OZ 34/17; orzeczenia publ: w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Bezspornym jest, że odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi z urzędu działającemu w imieniu skarżącego. Tym samym przyjmuje się, że odpis wyroku z uzasadnieniem w sposób dorozumiany otrzymał sam skarżący. W tym bowiem celu ustanawia się profesjonalnego pełnomocnika czego aktualnie reprezentującemu pełnomocnikowi profesjonalnemu tłumaczyć nie trzeba. A zatem doręczenie skarżącemu opinii o braku podstaw zamyka procedurę doręczenia wyroku z uzasadnieniem i opinii i otwiera skarżącemu termin do wniesienia skargi kasacyjnej.
W konsekwencji przedstawionych powyżej wywodów i wbrew treści zażalenia zarzuty sformułowane przez wnoszącego zażalenie należało uznać za bezzasadne. Sąd I instancji właściwie odrzucił skargę kasacyjną złożoną w sprawie.
Odnosząc się zaś do wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie dostrzega potrzeby skorzystania z uprawnienia przewidzianego w art. 193 Konstytucji RP. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie jest niezbędne uzyskanie odpowiedzi na wskazane pytania prawne. Nie powstała bowiem wątpliwość co do zgodności przepisu art. 177 § 1 w zw. z art. 177 § 4 p.p.s.a. z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP czy też zaistnienia "nadmiernego ograniczenia prawa do sądu".
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.