I OZ 274/25

I OZ 274/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-05-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Wa 230/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-07-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2, 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 230/25 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2024 r. nr KOC/2732/Go/24 w przedmiocie ustalenia dodatkowej opłaty rocznej postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 230/25, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 2 kwietnia 2024 r. nr 1/OD/2024 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2024 r. nr KOC/2732/Go/24 w przedmiocie ustalenia dodatkowej opłaty rocznej z tytułu niezagospodarowania przez użytkownika wieczystego w terminie nieruchomości położonej w [...] w [...] przy [...] w wysokości 1.993.634,80 zł.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie przedstawił argumentów, które przemawiałyby za istnieniem okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania ww. decyzji. W złożonym wniosku jako okoliczność uzasadniającą jego uwzględnienie skarżący powołał się jedynie ogólnie na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie wskazując jakie to mogą być skutki. W ocenie zatem Sądu I instancji nie wykazał, że zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.").
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący M. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 2 kwietnia 2024 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także dopuszczenie i przeprowadzenie wskazanych dowodów i zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, skutkujące błędnym przyjęciem, że skarżący nie wykazał, że wykonanie ww. decyzji spowoduje niepowetowaną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnej odmowy wstrzymania decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 2 kwietnia 2024 r. oraz zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy wykonanie ww. decyzji faktycznie skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z przepisu tego wynika zatem jednoznacznie, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zdecydowanie przesuwa się na stronę wnioskującą, gdyż tylko ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Dlatego też aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje wystąpienie choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Samo oparcie się na ogólnikowych stwierdzeniach jest niewystarczające, bowiem instytucja wstrzymania wykonania aktu ma charakter wyjątkowy, a możliwość jej pozytywnego zastosowania zależy od okoliczności danej sprawy, w kontekście przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.s. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków musi mieć bezpośredni i realny związek z konkretną sprawą, a nie charakter abstrakcyjny.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji oceniając wniosek skarżącego w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem zawarta w nim argumentacja nie dawała podstaw do zastosowania w stosunku do strony instytucji ochrony tymczasowej. Oceny tej nie zmieniają również zawarte w zażaleniu wyjaśniania i dołączone do niego kserokopie dokumentów.
Skarżący w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania przedmiotowych aktów, jak również w zażaleniu podnosi, że jest osobą ciężko chorą, a wykonanie decyzji mogłoby doprowadzić do znacznego pogorszenia jego stanu zdrowia, a nawet spowodować przerwanie jego leczenia, co stanowiłoby szkodę, która nie mogłaby zostać naprawiona. Wskazał również, że ma 75 lat i ma wiele poważnych schorzeń natury medycznej, które wymagają ponoszenia nakładów pieniężnych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja ta nie jest przekonująca, a zwłaszcza w kontekście spełniania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarżący wielokrotnie zaakcentował, że ma wiele schorzeń natury medycznej, ale ani w uzasadnieniu wniosku, ani w zażaleniu nie wskazał chociażby ogólnie na czym te schorzenia polegają. Nie wyjaśnił również w jaki sposób wykonanie zaskarżonego aktu będzie miało wpływ na pogorszenie się jego stanu zdrowia, czy chociażby przerwanie leczenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie zauważa bowiem żadnego bezpośredniego związku pomiędzy tymi dwoma okolicznościami. Zaskarżona decyzja nie dotyczy bowiem przedmiotu bezpośrednio związanego z kwestiami medycznymi, czy nawet mającego wpływ na kwestie medyczne.
Użycie przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia stwierdzenia, że "wykonanie ww. decyzji może oznaczać de facto wyrok śmierci" jest wyłącznie emocjonalnym argumentem pozamerytorycznym – argumentum ad misericordiam – jednakże wskazuje, że intencją skarżącego było wykazanie, że wykonanie decyzji wpłynie na niego na tyle emocjonalnie, że tego nie przeżyje. Do tego celu skłania się również ww. argumentacja odnosząca się do choroby i przerwania leczenia. Nie jest to jednak argument, który przemawia za uwzględnieniem wniosku i zastosowaniem instytucji wstrzymania wykonania decyzji. Wykonanie aktów o charakterze administracyjnym zawsze pociąga za sobą określone konsekwencje, ma również wpływ na sferę emocjonalną, a w tym pogorszenie stanu zdrowia i niewątpliwie są to okoliczności, które mają charakter nieodwracalny, ale w tej sprawie nie mają charakteru wyjątkowego, jednostkowego. Tylko szczególne i nadzwyczajne okoliczności mogą prowadzić do spełniania przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Warto ponownie przypomnieć, że skarżący nawet nie wskazał z jakimi schorzeniami się mierzy i jak wykonanie aktów wpłynie na jego zdrowie, co oznacza, że Sąd I instancji, a obecnie Sąd II instancji, nie może ocenić pozytywnie tej przesłanki.
Pozostała argumentacja zażalenia skarżącego opiera się na twierdzeniu, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci znacznego pogorszenia sytuacji finansowej, gdyż zmuszony będzie do znacznego zadłużenia się. Późniejszy zwrot uiszczonej kwoty wynikającej z decyzji nie doprowadzi do odwrócenia skutków, gdyż będzie musiał zapłacić odsetki od pożyczonych sum oraz innych wymagalnych wierzytelności, które by nie powstały, gdyby wstrzymano wykonanie zaskarżonych decyzji. Wskazał również, że jego cały majątek obciążony jest hipotecznie na ponad 100 milionów złotych, a jego miesięcznie dochody to 5.100 zł netto, z czego 3.800 zł wydaje na bieżące utrzymanie i leczenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że samo twierdzenie, że skarżący jest zobowiązany ponieść wydatek w kwocie 1.993.634,80 zł nie pozwala na stwierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znaczonej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bez jednoczesnego przedstawienia pełnej sytuacji materialnej skarżącego. W takiej sytuacji skarżący powinien wykazać, że kwota ta ma realny wypływ na jego sytuację, gdyż nie każdy wydatek, nawet znaczny, będzie rodził niebezpieczeństwo wyrządzenia znaczonej szkody. Sama w sobie wysokość ciążącego na danym podmiocie zobowiązania nie może stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej, nie ulega bowiem wątpliwości, że skutki możliwości zapłaty danej kwoty zależą nie tylko od jej wysokości, ale również od sytuacji materialnej skarżącego. Ustawodawca nie przewidział, że wysokość należności automatycznie skutkuje udzieleniem ochrony tymczasowej, stąd i przy dużych kwotach konieczne jest wykazanie zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Dla dokonania miarodajnej oceny twierdzeń wniosku o możliwej wyrządzenia skarżącej znacznej szkody, konieczne było przedstawienie Sądowi I instancji informacji i dokumentów, które w sposób wiarygodny potwierdzałyby niebezpieczeństwo wystąpienia – wskutek wykonania decyzji – takich skutków. Znaczna szkoda, która grozi wnioskodawcy, musi mieć charakter realny i wymierny oraz winna mieć ona znaczny wpływ na sytuację majątkową wnioskodawcy. W sprawie trudno taki wpływ dostrzec, skoro skarżący nie przedstawił w pełni swojej sytuacji finansowej. Co prawda, do zażalenia dołączono kserokopie różnych dokumentów, jednak trudno na ich podstawie ocenić, czy wykonanie decyzji może rodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znaczonej szkody. Z załączonej do zażalenia kserokopii "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania" wynika m.in., że skarżący posiada m.in. siedem nieruchomości o wartości około 35.550.000 zł, obciążonych hipotecznie łącznie na kwotę około 111.000.000 zł – o skomplikowanej sytuacji prawnej. Ponadto dołączono zeznania o wysokości osiągniętego dochodu skarżącego i jego żony. Z dokumentów tych nie wynika, jaka jest bieżąca sytuacja finansowa skarżącego. Takie ogólne przytoczenie stanu majątku nie daje jeszcze podstaw do twierdzenia, że skarżący w związku z wykonaniem decyzji poniesie niepowetowaną szkodą, niemożliwą do odwrócenia. Mimo znaczniej przewagi obciążeń hipotecznych skarżący nie wskazał, że ma trudności z regulowaniem należności, nie wyjaśnił również, czy z posiadanych nieruchomości czerpie jakiekolwiek zyski. Nie wskazał także z czego wynikają te obciążenia hipoteczne i jak je spłaca, skoro ma niskie dochody. To właściwie oznacza, że nie da się ocenić sytuacji majątkowej skarżącego, bo przedstawił ją w sposób wybiórczy. Nie można zatem stwierdzić zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje również, że sam fakt kwestionowania zaskarżonego aktu nie ma zasadniczo znaczenia dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, albowiem sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonanie zaskarżonego aktu (w tym aktu go poprzedzającego) ocenia go przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie ocenia zatem czy zaskarżona decyzja jest wadliwa i należy ją wyeliminować z obrotu prawnego, a także jaki wpływ będzie miało wyeliminowanie z obrotu prawnego innych aktów lub czynności, lecz czy wykonanie tej zaskarżonej decyzji przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego może spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku, w którym decyzja zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego. W tej sprawie Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że skarżący nie wykazał spełniania ww. przesłanek, a zażalenie tej oceny nie zdołało podważyć.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.